Serious games: O‘zbekistonda hali deyarli shakllanmagan istiqbolli bozor

LL21 Hub’da Andrey Latyshev — NovDU rektorining strategik rivojlanish bo‘yicha maslahatchisi va Rossiyadagi serious games bo‘yicha ilk magistratura dasturi rahbari bilan uchrashuv bo‘lib o‘tdi.

Andrey o‘yinlar ortida qanday jarayonlar turishini, vaqt o‘tishi bilan o‘yin mexanikalari va interfeyslar qanday rivojlanishini, jamoalar mahsulotni qanday takomillashtirishini va yaxshi ishlaydigan bitta o‘yin yaratish uchun qanchalik katta mehnat talab etilishini ko‘rsatib berdi. Bu nafaqat o‘yinlar, balki haqiqatan ham o‘rgata oladigan samarali vositalarni yaratish haqida ham mazmunli suhbat bo‘ldi.

Bu yerda bir muhim jihat bor. Bir necha yil avval katta jamoa va sezilarli resurslarni talab qilgan ko‘plab jarayonlar bugun kichik jamoalar uchun ham tobora imkonli bo‘lib bormoqda. AI va boshqa yangi texnologiyalar o‘yin mahsulotlarini yaratish xarajatlarini kamaytirib, sohaga kirishdagi to‘siqlarni pasaytirmoqda.

Bu esa serious games’ning O‘zbekistonda ham mustaqil va istiqbolli yo‘nalish sifatida rivojlanishiga turtki berishi mumkin.

Uchrashuvdagi savollar ham ayniqsa qiziqarli bo‘ldi. Muhokama faqat o‘yin mexanikalari bilan cheklanib qolmadi. Natijani qanday o‘lchash mumkin? Ta’lim va manipulyatsiya o‘rtasidagi chegara qayerda? O‘yin simulyatsiyalarini boshqa madaniy va boshqaruv muhitiga qanday moslashtirish mumkin? — kabi biznes uchun muhim savollar ham ko‘tarildi.

Serious games nima?
Qisqacha aytganda, serious games — asosiy maqsadi ko‘ngil ochish emas, balki o‘qitish, baholash yoki muayyan ko‘nikmalarni rivojlantirish bo‘lgan o‘yinlardir. Bu yo‘nalishga gamifikatsiya, maqsadli o‘yinlar va turli o‘yin simulyatsiyalari kiradi.
Va eng qiziq joyi ham aynan shu yerdan boshlanadi.
O‘yin yondashuvi inson qaror qabul qilishi, xato qilishi, o‘z harakatlarining oqibatlarini ko‘rishi va shu tajriba orqali o‘rganishi zarur bo‘lgan vaziyatlarda ayniqsa samarali bo‘lishi mumkin.
Shu sababli serious games bugun ta’lim, korporativ boshqaruv, sog‘liqni saqlash, mudofaa va boshqa ko‘plab sohalarda qo‘llanilmoqda.

Xo‘sh, O‘zbekistonda bu yo‘nalish uchun qanday imkoniyatlar bor?
Bu yerda katta imkoniyat mavjud.
O‘zbekistonda o‘yin industriyasi bosqichma-bosqich rivojlanmoqda. Biroq bugungi kunda e’tiborning katta qismi asosan ko‘ngilochar mahsulotlarga qaratilgan. Shu bilan birga, biznes, ta’lim va davlat sektorida o‘yin simulyatsiyalari orqali hal qilish mumkin bo‘lgan ko‘plab vazifalar mavjud: xodimlarni o‘qitish, qaror qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish, jamoalarni boshqarish, muzokaralar olib borish va inqirozli vaziyatlarda harakat qilish.

Bu kabi vazifalarni hal etishda o‘yin simulyatsiyalari qanday imkoniyatlar berishi mumkin?

Gap shunchaki ta’lim jarayonini o‘yinga aylantirish haqida emas. Gap real hayotdagi vaziyatlarni modellashtirish, turli strategiyalarni sinab ko‘rish, xato qilish va qarorlarning oqibatlarini xavfsiz muhitda ko‘rish imkonini beradigan tajribani yaratish haqida.

Bugungi kunda O‘zbekistonda bu yo‘nalish endi shakllana boshlamoqda. Demak, bu sohada dasturchilar, metodistlar, instructional dizaynerlar, tadqiqotchilar va korporativ buyurtmachilar uchun yangi imkoniyatlar mavjud.

Eng qiziqarli nuqta shundaki: potensial talab allaqachon bor, ammo unga javob beradigan yechimlar bozori hali endigina shakllanmoqda.

Shuning uchun ham bunday uchrashuvlar ayniqsa qadrli. Ba’zan bir uchrashuvdan keyin siz shunchaki yangi ma’lumotga ega bo‘lmaysiz, balki o‘zingiz uchun mutlaqo yangi va istiqbolli yo‘nalishni kashf etasiz.
Ehtimol, serious games O‘zbekiston uchun ana shunday yangi va katta salohiyatga ega yo‘nalishlardan biridir?