🟡ما را به خیر تو امیدی نیست، شر مرسان

🟡 بازارهای مالی به دلایل مختلف می‌توانند دچار حباب مثبت یا منفی شوند. در ۱۰ سال گذشته، بورس ایران یک‌بار در سال ۹۹ حباب مثبت را تجربه کرده و دو بار نیز، در سال گذشته و امسال، با حباب منفی مواجه شده است.

🟡 یکی از ویژگی‌های حباب‌ها، بازگشت سریع آن‌هاست. حباب مثبت سال ۹۹ با تخلیه سریع و سقوط همراه شد و حباب‌های منفی اخیر نیز با بازگشت سریع قیمت‌ها، صعود بازار و اصلاح فاصله میان قیمت و ارزش همراه بوده‌اند.

🟡 تجربه ۱۰ سال اخیر نشان می‌دهد که علی‌رغم دولتی بودن بخش قابل‌توجهی از بورس ایران، این بازار نیز مشابه سایر بازارها چندان تحت کنترل نیست. چه زمانی که بازار در مسیر شکل‌گیری حباب مثبت قرار گرفت و نتوانستند جلوی آن را بگیرند (هرچند برخی معتقدند اساساً نخواستند) و چه در حباب‌های منفی اخیر که با وجود تمام تلاش‌ها، بازار باز هم حباب منفی را تجربه کرد.

🟡 حالا امسال، بازگشت سریع بازار از حباب منفی و حرکت قیمت‌ها به سمت ارزش، باعث نگرانی گروهی از فعالان و همچنین برخی مسئولان شده است. اینکه این نگرانی ریشه در نیت خیر دارد یا شر، نمی‌دانیم؛ اما اساساً خود این نگرانی بی‌مورد است. چراکه در نهایت، بازار بهتر از همه ما و این عزیزان تصمیم می‌گیرد که چه مسیری را طی کند.

🟡 شواهد نشان می‌دهد یک‌بار در اواخر خرداد و اوایل تیرماه، مداخله‌ای کنترلی در بازار صورت گرفته است؛ مداخله‌ای که در نهایت نتوانست جلوی رشد بورس را بگیرد و حتی نزدیک بود نتیجه معکوس بدهد و بازار دلار و طلا را بیشتر داغ کند.

🟡 به نظر می‌رسد در روزهای اخیر نیز شاهد نوع دیگری از مداخله هستیم؛ مداخله‌ای از این جنس که با افزایش فشار فروش، جلوی رشد بازار گرفته شود. البته در طول رالی اول و دوم بورس، به‌خصوص از اواسط شهریور به بعد، بارها شنیده‌هایی درباره نگرانی از رشد بورس و برخی مداخلات احتمالی به گوش رسیده است.

به آن بخش از سیاست‌گذاران اقتصادی که نگران حبابی شدن بورس هستند، باید چند نکته را یادآوری کرد:

🔢اول؛ بورس در حال حاضر حباب مثبت ندارد و حتی با کمی خوش‌بینی می‌توان گفت همچنان با حباب منفی مواجه است.

🔢دوم؛ این بازار است که در نهایت تعیین می‌کند نسبت قیمت به ارزش در چه سطحی قرار بگیرد و دست‌وپا زدن برای کنترل مصنوعی آن، اثر پایداری نخواهد داشت.

🔢سوم؛ حتی اگر بورس روزی وارد حباب مثبت شود، باز هم این موضوع آخرین چیزی است که باید نگران آن بود. در اقتصاد، نگرانی‌های بسیار مهم‌تری وجود دارد.
و
🔢چهارم؛ ما را به خیر شما امیدی نیست، شر مرسان.

✍️ حسن کاظم‌زاده

📉 @fardaname