توجه: این مطلب به بررسی و کالبدشکافی نقادانه یک فرضیه جنجالی و فاقد داوری همتا می‌پردازد که اخیراً در برخی رسانه‌های علمی-عمومی بازتاب یافته است. جامعه علمی این ادعا را فاقد شواهد تجربی و مدل‌سازی ریاضی می‌داند.
انتشار گزارشی در برخی رسانه‌ها مبنی بر اینکه «مغز انسان ۵۰ هزار سال پیش به بعدی دیگر متصل شده و هوش ما را متحول کرده است»، بازتاب وسیعی در شبکه‌های اجتماعی داشته است. این ایده که توسط رابرت اپستاین، روانشناس پژوهشی، تحت عنوان «نظریه ترانسداکشن عصبی» (NTT) مطرح شده، ادعا می‌کند که مغز انسان نه سازنده افکار، بلکه یک آنتن گیرنده است. اما موضع جامعه علمی در برابر این فرضیه عجیب چیست؟
اپستاین استدلال می‌کند همان‌طور که اندام‌های حسی ما (مانند چشم و گوش) «ترانسدیوسر» یا مبدل هستند و امواج نوری و صوتی را به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌کنند، کل مغز نیز ممکن است یک مبدل زیستی باشد. طبق فرضیه او، مغز به یک منبع ناشناخته خارجی به نام «OS» (به معنای سیستم‌عامل یا بُعد دیگر) متصل است و انسان‌ها با دریافت اطلاعات از این منبع در ۵۰ هزار سال پیش، دچار جهش ناگهانی در هوش، هنر و زبان شده‌اند.
اپستاین در مقاله‌ای غیرداوری‌شده ادعا کرده که این فرضیه می‌تواند بیش از ۸۰ پدیده گوناگون—از رویا، نبوغ و حافظه گرفته تا ادعاهای ماورایی چون تله‌پاتی و ارتباط با مردگان—را توجیه کند. با این حال، دانشمندان برجسته در نشستی که اخیراً پیرامون این موضوع برگزار شد، پاسخی قاطع به این ادعا دادند.
چرا عصب‌پژوهان این ادعا را رد کردند؟
پروفسور کنت کوسیک، عصب‌پژوه برجسته از دانشگاه کالیفرنیا سانتا باربارا، پس از شنیدن این ایده تأکید کرد: «برای پذیرش یک نظریه به شواهد تجربی و مدل‌سازی ریاضی نیاز است؛ آنچه اینجا مطرح شده هیچ مدل ریاضی ندارد و صرفاً مجموعه‌ای از کلمات است.» منتقدان یادآور می‌شوند که ساختن یک موجودیت فرضی اثبات‌نشده (مانند یک بعد ناشناخته) برای حل ده‌ها پدیده نامرتبط، سوءاستفاده از اصل سادگی علمی است، نه یک تئوری قابل اتکا.
علم نوین با فرضیه‌های جسورانه رشد می‌کند، اما تفاوت بنیادین علم واقعی با گمانه‌زنی در «آزمون‌پذیری»، «معادلات مشخص» و «شواهد ملموس» نهفته است. اگرچه ابزارهایی مانند مطالعه ارگانوئیدهای مغزی در محفظه‌های ایزوله الکترومغناطیسی برای سنجش سیگنال‌های ناشناخته پیشنهاد شده‌اند، اما گره زدن کارکردهای واقعی مغز به مفاهیم اثبات‌نشده ماورایی، این ایده را فعلاً در قلمرو داستان‌پردازی‌های علمی نگه می‌دارد.
[منبع] [منبع]
@Science_Focus
