فرازان | چرا زنگ تلفن ما را می‌ترساند؟ | نگاهی به ریشه‌های اجتماعی و روانی فرار از مکالمه زنده

دیگر فقط یک سلیقه نیست؛ برای خیلی‌ها، زنگ تلفن ناگهانی یعنی استرس. تماسی که برایش آماده نباشی، مثل یک دخالت ناخواسته است: باید همین الان جواب بدهی، همین الان تصمیم بگیری و از خودت دفاع کنی. آن‌چه نسل‌های قبل یک کار ساده و پیش‌پاافتاده می‌دانستند، حالا برای نسل جدید به لحظه‌ای پر از اضطراب تبدیل شده است؛ لحظه‌ای که خیلی‌ها ترجیح می‌دهند با یک پیام متنی از آن فرار کنند: «میشه پیام بدید؟»

یک پژوهش دانشگاهی که در سپتامبر ۲۰۲۴ در ژورنال Communication Theories منتشر شده، این موضوع را به شکل علمی بررسی کرده است. بورا جین (Borae Jin)، پژوهشگر ارتباطات، در این مطالعه نشان می‌دهد که چرا نسل‌های جوان‌تر (به‌ویژه متولدین دهه‌های اخیر) خیلی بیشتر از نسل‌های قبل از مکالمه تلفنی فراری هستند و چرا ترجیح می‌دهند به جای حرف زدن، پیام بفرستند.

نکته اصلی تحقیق این است که ماجرا فقط تنبلی نیست؛ به چیزی به نام «کنترل» برمی‌گردد. در پیام متنی، همه‌چیز دست خودتان است: می‌توانید پیام را بخوانید، رویش فکر کنید، چند بار ویرایش‌اش کنید، هر وقت خواستید جواب بدهید و لحن خود را کنترل کنید. اما تلفن زنده است؛ مکث دارد، غافلگیری دارد و نمی‌شود کلمات را پس گرفت.

اینجا یک سوال مهم مطرح می‌شود: چرا نسل امروز از این «غافلگیری زنده» می‌ترسد؟

پاسخ را باید در سبک زندگی مدرن پیدا کرد. ما در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که همه‌چیز باید حساب‌شده، بی‌نقص و تحت کنترل باشد. در محیط‌های کاری و اجتماعی، آدم‌ها مدام زیر ذره‌بین و قضاوت دیگران هستند. تماس تلفنی، این نقاب کنترل را کنار می‌زند و آدم‌ها را در برابر یک مواجهه عریان و بدون ویرایش قرار می‌دهد. وقتی از قضاوت شدن می‌ترسی، طبیعی است از صدایی که فرصت ویرایش‌اش را نداری هم بترسی.

این ترس کوچک، اثرات بزرگی روی زندگی روزمره می‌گذارد. در دنیای کار، خیلی وقت‌ها چانه‌زنی بر سر حقوق، اعتراض به شرایط سخت، یا دفاع از حقوق صنفی نیاز به گفتگو دارد. وقتی آدم‌ها از مکالمه زنده فرار کنند و همه‌چیز را به ایمیل یا پیام‌های اداریِ سرد بسپارند، قدرت ارتباطی و توان چانه‌زنی‌شان ضعیف‌تر می‌شود. ارتباط مکتوب راحت‌تر کنترل و بایگانی می‌شود، اما حس انسان‌ها را از بین می‌برد.

در زندگی شخصی هم همین طور است. وقتی عادت می‌کنیم همه ارتباطاتمان از پشت صفحه گوشی و با قابلیت «حذف و ویرایش» باشد، تحمل اختلاف‌نظرها، سوءتفاهم‌ها و حل‌وفصل کردنشان در یک گفتگوی رودررو سخت‌تر می‌شود. جامعه‌ای که از یک زنگ تلفن ساده می‌ترسد، کم‌کم ارتباطات زنده‌اش کم‌رنگ‌تر و شکننده‌تر می‌شود.

البته این مسئله نباید به حساب «ضعف فردی» گذاشته شود. این بازتاب جامعه‌ای است که در آن فشار برای بی‌نقص بودن و قضاوت شدن بالاست. انسان‌ها به این دلیل به پناهگاه امنِ متن پناه می‌برند که دنیای بیرون پر از سرعت و قضاوت است. اما یادمان باشد، زندگی واقعی در همین گفت‌وگوهای زنده، با تمام لکنت‌ها و مکث‌هایش جریان دارد؛ جایی که شجاعتِ حرف زدن، جایگزین احتیاط پشت صفحه‌ها می‌شود.


آنچه خواندید خلاصه‌ای بود از نتایج و تحلیل‌های مقاله پژوهشی بورا جین (Borae Jin) با عنوان «چرا نسل MZ از تماس‌های تلفنی می‌ترسد؟ تفاوت‌های نسلی در اضطراب اجتماعی» که در شماره سپتامبر ۲۰۲۴ نشریه دانشگاهی Communication Theories (جلد ۲۰، شماره ۳) منتشر شده است. این پژوهش دانشگاهی با بررسی میدانی صدها بزرگسال، رابطه میان اضطراب از ارزیابی منفی در ساختارهای جدید ارتباطی و هراس از برقراری تماس زنده را واکاوی کرده است. /فراز

@farazdaily