🌧باران و آزمون دین‌داری/۳

واکنش دیگر به به پیشنهاد نماز باران، تمسخر بود، همانطور که مربوط دانستن کم‌بارشی به رواج ظلم و گناه و فحشاء مورد ریشخند عده‌ای قرار گرفت. یک خبرنگار صاحب «تیک آبی» نوشت:

«با دو گروه عقب افتاده طرفیم: ۱ـ چرا علما برای باران نماز نمی‌خوانند؟ ۲ـ چرا مردم ترک گناه نمی‌کنند تا باران ببارد؟ یک نفر پیدا نمی‌شود بگوید در این سال ها چرا کسی فکر چنین روزی را نکرده بود؟...».

البته دوگانۀ «تدبیر بشری یا تقدیر الهی» جعلی است و مدیریت امور در حدود دانش و توان بشر مطلوب است. شاید منظور آقای خبرنگار هم همین بوده. اما حذف کردن خدا از معادلات با برچسب عقلانیت عین بی‌عقلی است. قرآن کریم حتی در یک واقعۀ محسوس و ملموس مانند پرتاب تیر از کمان نیز که به وضوح کار انسان است، می‌کوشد نگاهی دوراندیشانه و خداشناسانه را به مخاطبش القاء کند: «پس شما نبودید که آن‌[کافر]ها را کشتید بلکه خداوند آن‌ها را کُشت و تو [ای پیامبر] نبودی که تیر انداختی آنگاه که تیر انداختی، بلکه خداوند تیراندازی نمود» (۱).

از جمله اصول مسلّم توحیدی و قرآنی است که تمام وقایع عالَم توسط خداوند عالَم تدبیر و اداره می‌شود. او به همۀ وقایعِ این جهان هر چند جزئی آگاه است و مدیریت می‌کند و ریز و درشت را از روز نخست تقدیر کرده است: «هیچ چیزی هم وزن یا کوچکتر یا بزرگتر از ذره/مورچه‌ی کوچکی در زمین یا در آسمان نیست که از پروردگارت پنهان بماند، [و چیزی نیست] مگر اینکه در کتابی روشن [نگاشته شده] است» (۲)، «و هیچ جنبنده‌ای نیست جز اینکه روزیِ او بر عهدۀ خداوند است و او محلّ زندگی و مرگش را می‌داند، همۀ اینها در کتاب روشنی موجود است» (۳)، «[خداوند است آن کسی که] کار را از آسمان تا زمین می‌گرداند» (۴)، «هر چه کرده‌اند در نوشتجاتی موجود است و هر ریز و درشتی نگارش شده» (۵)، «هیچ اتفاق یا مصیبتی نه در زمین و نه در جان های شما فرود نمی‌آید مگر آنکه در کتابی پیش از آنکه به انجامش برسانیم بوده است» (۶). اگر بخواهیم آیات و روایات بیان کنندۀ این مطلب را بدون هیچ توضیح اضافه یکجا جمع کنیم بیش از ده ها صفحه خواهد شد. به علاوه، عقل نیز در راستای برهان های قدرت مطلق الهی و اینکه خالق همه چیز اوست، حکم می‌کند که تدبیر و ادارۀ عالم در دستان کسی جز خدا نیست.

⁉️اما چه اتفاقی می‌افتد که وقتی به صحنۀ عمل و برنامه ریزی می‌رسد، این جنبۀ واضح از جهان هستی در هیچ یک از محاسبات ما نقشی ایفا نمی‌کند و به ناگاه از یک باور مستند به عقل و قرآن به یک عنصر غیر عقلانی و مضحک بدل می‌شود؟ چگونه می‌شود که دهان هایی که روزانه به یگانگی خدا و رسالت پیامبرش شهادت می‌دهند و خود را مسلمان می‌خوانند، زبان به طعن و تمسخرِ کسانی می‌گشایند که خواستار دعا و اظهار تضرّع و بیچارگی در آستان گردانندۀ جهان هستند؟ عجیب نیست که دستانی که در ابتدای هر نماز به نشانۀ خاکساری و بندگی در پیشگاه الهی بالا می‌آیند، قلم را علیه ایمان به تأثیر لطف و رحمت الهی در زندگی بشر می‌گردانند؟

نوح علیه السلام هنگامی که جریان خود و قومش را در پیشگاه الهی شرح می‌داد عرض کرد: «سپس به آنان گفتم از پروردگارتان طلب بخشش کنید که او بسیار بخشنده بوده است، تا آسمان را به سوی شما روان کند» (۷). «نوح گفت: پروردگارا! آن ها حرف مرا نپذیرفتند و [به جای آن] دنباله روی کسی شدند که مال و فرزندش جز خسارت چیزی برایش ندارد [چرا که در راه مورد رضایت خدا از آن ها بهره نمی‌برد]» (۸).

💡انکار نقش پروردگار جهان در بارش باران ـ و لو به طور ضمنی ـ چقدر با واکنش قوم حضرت نوح(ع) تفاوت دارد؟ آیا اصلاً تفاوتی دارد؟ اینکه ما مدّعیان مسلمانی، در بزنگاه های بحران و سختی و مشکلات، پناهگاه واقعی را آستان الهی بدانیم یا ـ مثلاً ـ بارورسازی ابرها، آزمونی برای میزان ایمان و دین‌داری ما نیست؟

▫️▫️▫️
(۱) فلم تقتلوهم و لکنّ الله قتلهم و ما رمیت إذ رمیت و لکنّ الله رمی؛ انفال: ۱۷.
(۲) ما یعزب عن ربّك من مثقال ذرةٍ في الأرض و لا في السماء و لا أصغر من ذلك و لا أكبر إلا في كتابٍ مبین؛ یونس: ۶۱.
(۳) و ما من دابّة في الأرض إلا علی الله رزقها و یعلم مستقرّها و مستودعها كلٌّ في كتاب مبین؛ هود: ۶.
(۴) یدبّر الأمر من السماء إلی الأرض؛ سجده: ۵.
(۵) و کلّ شیئ فعلوه في الزبر و کلّ صغیر و کبیر مستطر؛ قمر: ۵۲ـ ۵۳.
(۶) ما أصاب من مصیبة في الأرض و لا في أنفسكم إلا في كتاب من قبل أن نبرأها؛ حدید: ۲۲.
(۷) فقلت استغفروا ربّکم إنّه کان غفاراً یرسل السماء علیکم مدراراً؛ نوح: ۱۰ـ ۱۱.
(۸) قال نوحٌ ربّ إنّهم عصوني و اتّبعوا من لم یزده مالُه و ولدُه إلا خساراً؛ نوح: ۲۱.

▫️▫️▫️
#فائده
✒️📚 @Faede_v_Borhan