🌧باران و آزمون دین‌داری/۲

در پی معضل کم‌آبی پیشنهادِ اقامۀ نماز طلب باران دهان به دهان چرخید؛ به خصوص که قضایایی از تأثیر این نماز بر بارش رحمت الهی در حافظۀ تاریخی و فرهنگ دینی مردم ما نقش بسته است، تا جایی که این باور ضمنی در ذهن خیلی ها وجود دارد که اگر شخصی حقیقتاً مؤمن و پرهیزکار این نماز را اقامه کند، بارش باران قطعی است. حتی شاید بسیاری، این موضوع را سنجه‌ای برای صداقت اقامه‌کنندۀ نماز بدانند.
در چند روز گذشته فراخوان های متعددی برای اقامۀ این نماز منتشر شده، و در برخی شهر ها هم مراسم مذکور برگزار گردید. اما پیش‌تر محتواهایی در فضای مجازی دیده می‌شد که اقدام نکردن علما برای برگزاری این نماز را نشانۀ عدم صداقت آنها قلمداد می‌کرد.

اما نماز باران در حقیقت نوعی دعا و استغاثه و خواهش در درگاه خداوند است و ممکن است همچون هر دعای دیگری مستجاب گردد (= خواستۀ دعاکننده برآورده شود) یا به سبب مصلحت و حکمت خاصی که خداوند متعال از آن آگاه است به نتیجۀ دلخواه نیانجامد. نمونۀ آن، نماز نخستی است که مرحوم آیت الله سید محمدتقی #خوانساری (ره) اقامه فرمود که در فرستۀ بعد جریان آن نقل شده.

حتی پیامبران هم گاه در دریافت امداد های الهی با تأخیر و چه بسا نومیدی مواجه می‌شدند: «تا جایی که رسولان نا امید گشتند و به فکرشان خطور کرد که شاید به آن ها دروغ گفته شده، آنگاه بود که نصرتِ ما فرا رسید» (۱).

قرآن کریم سه گروه را نکوهش می‌کند؛ سه گروهی که همیشه بوده و امروز هم هستند: نخست: کسانی که به آنها وعدۀ عقاب داده شده «و اگر عذابشان را تا زمان مشخّصی به تأخیر اندازیم [به تمسخر] خواهند گفت: چه چیز مانعش شد؟ بدانید! روزی که [آن عذاب] سراغشان خواهد آمد از آن‌ها منصرف نیست، و همان چیزی که مسخره‌اش می‌کنند آنان را فرا خواهد گرفت». دوم کسانی که با کمترین ناملایمات از رحمت خدا نا امید می‌شوند: «اگر از جانب خود رحمتی را به انسان بچشانیم سپس آن را از وی بگیریم، همانا او بسیار نا امید و ناسپاس خواهد بود». سوم: کسانی که با اندک خوشی و رفاهی سرمست از شادمانی و سرشارِ غفلت از یاد خدا می‌گردند: «و اگر به او [= انسان] بعد از سختی و دشواری، نعمتی را بچشانیم خواهد گفت: همۀ ناخوشی‌ها دست از سر من برداشت! به راستی که او بیش از حد شادمان و بیش از حد مفتخر به خویش است!» (۲).

البته علما به جهت آن باور غلطی که در میان مردم بوده و هست، گاه در اقامۀ نماز مذکور احتیاط می‌کنند، اما به نظر می‌رسد راه صحیح تر و بهتر اصلاح باور یادشده باشد.

و صد البته مواردی بوده که پس از نماز باران، عده‌ای پیوند میان دعا و نزول رحمت خدا را انکار نموده و آن را فقط مربوط به عوامل طبیعی یا نتیجۀ اقدامات بشری دانسته‌اند: «هنگامی که انسان گرفتاری پیدا می‌کند ما را می‌خواند سپس وقتی که به او از جانب خود نعمتی می‌دهیم گوید: فقط با علم و دانش بود که به آن رسیدم، اما در واقع این آزمونی است ولی بیشترشان نمی‌دانند» (۳).

▫️▫️▫️
(۱) حتّی إذا استیأس الرسل و ظنّوا أنّهم قد کُذبوا جاءهم نصرنا؛ یوسف: ۱۱۰.
(۲) و لئن أخّرنا عنهم العذاب إلی أمّة معدودة لیقولُنّ ما یحبسه ألا یومَ یأتیهم لیس مصروفاً عنهم و حاق بهم ما کانوا به یستهزئون و لئن أذقنا الإنسانَ منّا رحمةً ثمّ نزعناها منه إنّه لیئوس کفور و لئن أذقناه نعماء بعد ضرّاء مسّته لیقولَنّ ذهب السیئات عنّي إنه لفَرِح فخور؛ هود: ۸ـ ۱۰.
(۳) إذا مسّ الإنسان ضرٌّ دعانا ثم إذا خوّلناه نعمةً منّا قال إنما أوتیتُه علی علمٍ بل هي فتنةٌ و لکنّ أکثرهم لا یعلمون؛ زمر: ۴۹.

▫️▫️▫️
#فائده
✒️📚 @Faede_v_Borhan