🌍 گنج پنهان زمین؛ سودی فراتر از فناوری

در یک کسب‌وکار معمولی، اگر شرکتی بتواند پس از پرداخت همهٔ هزینه‌ها، مالیات و سایر مخارج، حدود ۱۰ درصد از درآمد خود را به سود خالص تبدیل کند، از نظر مالی شرکتی موفق و قدرتمند محسوب می‌شود.

اما حتی سودآورترین شرکت‌های فناوری هم در برابر ارقام بازار املاک هنگ‌کنگ کم می‌آورند.

مایکروسافت (Microsoft)، غول آمریکایی نرم‌افزار و فناوری، طی ۳۰ سال گذشته به‌طور میانگین ۲۸ درصد حاشیه سود خالص داشته است. شرکت صنایع نیمه‌رسانای تایوان (TSMC)، بزرگ‌ترین شرکت جهان در زمینهٔ تولید قراردادی تراشه‌های پیشرفته، نیز از سال ۱۹۹۲ تاکنون به‌طور میانگین حاشیه سود خالص ۳۴ درصدی داشته است.

اما سان هونگ کای پراپرتیز (Sun Hung Kai Properties)، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های توسعه و سرمایه‌گذاری املاک هنگ‌کنگ، از سال ۱۹۹۰ تاکنون به‌طور میانگین حاشیه سود خالص ۴۸ درصدی داشته است. این شرکت در زمینهٔ توسعهٔ مسکن، ساختمان‌های اداری و مراکز خرید فعالیت می‌کند و یکی از بزرگ‌ترین ذخایر زمین در هنگ‌کنگ را در اختیار دارد.

نکتهٔ جالب اینجاست که این شرکت فناوری خارق‌العاده‌ای اختراع نکرده و محصولی منحصربه‌فرد مانند تراشه یا نرم‌افزار تولید نمی‌کند. مزیت آن بیش از هر چیز از ساختار بازار زمین می‌آید؛ بازاری که عرضهٔ زمین در آن محدود است و بخش بزرگی از آن در اختیار تعداد معدودی از توسعه‌دهندگان بزرگ قرار دارد.

تا میانهٔ سال ۲۰۲۴، سان هونگ کای پراپرتیز و هندرسون لند (Henderson Land) روی‌هم حدود ۴.۵ مایل مربع زمین در ذخایر خود داشتند.

اینجاست که مفهوم الیگوپولی یا انحصار چندجانبه اهمیت پیدا می‌کند؛ بازاری که در آن تعداد محدودی شرکت بزرگ، بخش مهمی از عرضه یا یک دارایی کمیاب را کنترل می‌کنند و در نتیجه قدرت قابل‌توجهی در بازار به دست می‌آورند.

در بسیاری از صنایع، مزیت رقابتی باید دائماً با نوآوری حفظ شود؛ فناوری قدیمی می‌شود، رقبا وارد بازار می‌شوند و محصولی که امروز فوق‌العاده است، ممکن است چند سال بعد مزیت خود را از دست بدهد. اما زمین نه تولید می‌شود، نه قابل جابه‌جایی است و نه مانند ماشین‌آلات مستهلک یا مانند فناوری منسوخ می‌شود.

به همین دلیل، در هنگ‌کنگ، کمیابی زمین، موقعیت جغرافیایی و ساختار نهادی بازار می‌تواند قدرت اقتصادی بسیار پایداری ایجاد کند؛ قدرتی که حتی از سودآوری غول‌های فناوری هم فراتر می‌رود.

Reference:
Mike Bird, The Land Trap: A New History of the World's Oldest Asset, Chapter 8, “Learning the Hard Way” (2025).
@exitvoiceloyalty