وقتی دوستان قدیمی به دشمنان مرگبار تبدیل شدند؛ داستان عجیب شامپانزه‌های نگوگو

تصور کنید بیش از ۲۰۰ نفر در یک جامعه زندگی می‌کنند؛ با هم غذا می‌خورند، از یکدیگر حمایت می‌کنند، فرزندانشان را بزرگ می‌کنند و سال‌ها در کنار هم هستند. سپس ناگهان این جامعه به دو گروه تقسیم می‌شود و اعضایی که زمانی دوست و هم‌گروه بودند، علیه یکدیگر وارد جنگی خونین می‌شوند.

این داستان یک فیلم سینمایی نیست؛ بلکه رویدادی واقعی است که در میان شامپانزه‌های وحشی منطقه نگوگو در اوگاندا رخ داده است.

پروژه «Ngogo Chimpanzee Project» یکی از طولانی‌ترین و دقیق‌ترین مطالعات علمی جهان درباره شامپانزه‌های وحشی است. از سال ۱۹۹۵ پژوهشگران به‌طور روزانه زندگی این جانوران را زیر نظر گرفته‌اند و اطلاعاتی بی‌سابقه درباره رفتار اجتماعی، همکاری، رقابت، دوستی، قدرت و خشونت در میان نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده انسان جمع‌آوری کرده‌اند.

نگوگو در پارک ملی کیباله اوگاندا قرار دارد؛ جنگلی سرسبز با منابع غذایی فراوان که باعث شده بزرگ‌ترین جامعه شناخته‌شده شامپانزه‌های وحشی جهان در آن شکل بگیرد. در برخی سال‌ها تعداد اعضای این جامعه از ۲۰۰ فرد نیز فراتر رفت؛ رقمی که برای شامپانزه‌ها بسیار غیرمعمول است.

مطالعات دانشمندان نشان داد که شامپانزه‌ها تنها حیواناتی نیستند که در جستجوی غذا در جنگل پرسه می‌زنند. آن‌ها روابط پیچیده اجتماعی دارند، ائتلاف‌های سیاسی تشکیل می‌دهند، برای کسب قدرت رقابت می‌کنند و حتی عملیات شکار گروهی انجام می‌دهند.

در جریان شکار، هر فرد وظیفه‌ای مشخص برعهده می‌گیرد. برخی تعقیب می‌کنند، برخی راه فرار را می‌بندند و برخی در کمین می‌نشینند. چنین هماهنگی‌ای نشان‌دهنده سطح بالایی از همکاری و برنامه‌ریزی است.

اما شگفت‌انگیزترین کشف پژوهشگران در سال‌های اخیر رخ داد.

از حدود سال ۲۰۱۵ دانشمندان متوجه شدند که جامعه بزرگ نگوگو به‌تدریج در حال دو تکه شدن است. گروهی از شامپانزه‌ها بیشتر در بخش غربی قلمرو زندگی می‌کردند و گروه دیگری در منطقه مرکزی مستقر شده بودند. با گذشت زمان تماس میان دو گروه کاهش یافت و سرانجام جدایی کامل شکل گرفت.

چیزی که پس از این جدایی اتفاق افتاد،
پژوهشگران را شگفت‌زده کرد.

دو گروه که زمانی اعضای یک جامعه واحد بودند، حملات خشونت‌آمیزی را علیه یکدیگر آغاز کردند. نرهای بالغ به صورت هماهنگ به اعضای گروه مقابل حمله می‌کردند. در برخی موارد قربانیان کشته شدند و بخش‌هایی از قلمرو توسط گروه مهاجم تصرف شد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، دست‌کم ۲۱ شامپانزه در این درگیری‌ها جان خود را از دست داده‌اند. این نخستین بار است که دانشمندان توانسته‌اند فروپاشی یک جامعه بسیار بزرگ شامپانزه و تبدیل آن به دو گروه متخاصم را از آغاز تا پایان مستند کنند.

علت دقیق این شکاف هنوز مشخص نیست. برخی پژوهشگران معتقدند جمعیت بیش از حد بزرگ شده بود و رقابت برای منابع، جایگاه اجتماعی و فرصت‌های جفت‌یابی افزایش یافته بود. برخی دیگر احتمال می‌دهند تغییرات اجتماعی و فروپاشی ائتلاف‌های قدیمی نقش مهمی در این روند داشته باشد.

اهمیت این کشف فراتر از مطالعه چند شامپانزه در یک جنگل آفریقایی است. شامپانزه‌ها نزدیک‌ترین خویشاوندان زنده انسان هستند و بخش بزرگی از ژن‌های خود را با ما مشترک دارند. به همین دلیل بررسی رفتار آن‌ها می‌تواند سرنخ‌هایی درباره ریشه‌های تکاملی همکاری، دوستی، رقابت، رهبری و حتی جنگ در جوامع انسانی ارائه کند.

پروژه نگوگو یادآوری می‌کند که بسیاری از رفتارهایی که تصور می‌کنیم کاملاً انسانی هستند، ممکن است ریشه‌هایی بسیار قدیمی‌تر در تاریخ تکامل داشته باشند؛ریشه‌هایی که میلیون‌ها سال پیش، پیش از ظهور تمدن‌ها، دولت‌ها و مرزهای سیاسی شکل گرفته‌اند.


🐵#وقتی_شامپانزه‌ها_سیاست_بلدند


🔬 Ngogo Chimpanzee Project

🦖 @Evolution_iran