درس_بیست_و_یکم_من

توانایی تمایز میان مخالف و دشمن


یک جرقه کوچک کافی بود تا همسایه‌ قدیمی به دشمنی کشنده تبدیل شوند. توتسی‌ها و هوتوهای معتدل، تنها به خاطر اختلاف سیاسی، از مخالف به دشمن هم تبدیل شدند.
با فریاد و صدای میله و چاقو شروع شد؛ خانه‌ها یکی‌ یکی در آتش دشمن‌ سازی سوخت. در کمتر از صد روز، نزدیک به ۸۰۰ هزار نفر جان باختند.
آن‌چه تلخ‌ تر است، این است که شروع این فاجعه، با دشمن واقعی، نبود با ناکامی جامعه در تمایز دادن میان اختلاف مشروع و تهدید نابودگر بود.

مخالف کسی است که با تو اختلاف دارد، اما در همان چارچوب تو زندگی می‌کند. 

آینده‌اش به آینده‌ تو گره خورده. 
می‌خواهد سیاست یا مسیر متفاوتی انتخاب شود، نه اینکه تو حذف شوی چه فیزیکی چه در عرضه سیاسی .

دشمن کسی است که موجودیت تو را نفی می‌کند؛ هویت تو را خدشه دار می کند، حذف، نابودی یا طرد کامل سیاسی یا فیزیکی تو را می‌خواهد.

مخالف می تواند ارزشمند هم باشد می تواند جامعه را هم اصلاح کند و حقیقت را از زاویه دیگری بررسی کند.
مخالف لزوماً تهدید نیست؛ بر عکس دشمن، بلکه می تواند ابزار پالایش جامعه باشد.
وقتی جامعه‌ای نتواند صدای مخالف را تحمل کند، به‌تدریج توان تصحیح خود را از دست می‌دهد.
سیاست و جامعه سالم، مخالف دارد. 
جامعه و سیاست بیمار، مخالف را به دشمن تبدیل می‌کند.

استبداد و فرهنگ استبداد ابتدا واقعیت مشترک را تضعیف می‌کند، سپس مخالف را دشمن معرفی می‌کند، و در نهایت حذف را توجیه می‌کند.
اگر هر شهروند نتواند میان رقیب سیاسی خود و دشمن خود تمایز بگذارد، به استبداد روی آورده چون فضای مدنی فرو می‌پاشد و راه را برای حکومت استبدادیِ بعدی همواره می کند، دشمن سازی ابزار توتالیتر برای بسیج شهروندان عادی علیه یکدیگر به شمار می‌رود.
در این حالت شهروندان خود به مجریان خشونت و سرکوب تبدیل می‌شوند.
حتی شانتال موفه می گوید: دموکراسی یعنی رقابت خصمانه بدون دشمنی،ما باید تمایز میان دشمن نابودگر و رقابت خصمانه اما مشروع را جدی بگیریم، در دموکراسی، طرف مقابل دشمن نیست، بلکه خصم مشروع است.

ما عمیقاً اختلاف داریم.
حتی ممکن است ارزش‌های بنیادین‌ مان متفاوت باشد.
اما حقِ حضور و رقابت یکدیگر را به رسمیت می‌شناسیم.
اگر این به رسمیت شناختن از بین برود، سیاست به جنگ هویتی تبدیل می‌شود.
هنر دموکراسی این نیست که اختلاف را حذف کند، بلکه این است که آن را به شکل غیرحذفی مدیریت کند.
شاید بلوغ سیاسی همین باشد، کسی که نقدت می‌کند، تهدید وجودی نباشد؛ کسی است که با زاویه دید متفاوت از تو، اما بخشی از همان ما است.


اگر باهوش نباشیم رواندا از رگ گردن به ما نزدیک تر است.

#درس_بیست_یکم_من

🦖 @Evolution_iran