ДАНТЕНИНГ ЮБИЛЕЙИ
(Давоми)

– Қаерга? – деди Ҳожар энсаси қотиб.
– Дантенинг юбилейига. Наҳотки Дантенинг кимлигини билмасанг. У буюк италян шоири!
Ҳожар елка қисди:
– Менга нима бор у ерда?!
Театрга, консертга олиб бор, деб ўзинг айтмовдингми? Бунинг олдида театр, кино нима бўпти! Юбилей нималигини биласанми ўзинг, тантана, байрам!.. Доклад ҳам бўлади, конcерт ҳам. Унча-мунча одамга таклифнома беравермайдилар.
– Қаёқдан кун чиқипти бугун, сизга таклифнома беришипти?
– Бизнинг кўчамизда ҳам байрам бўлади, дедим-ку. Қирқ йилдан бери саҳнадаман-а, ўзи бўладими? Соч-соқолим оқарди шу касбда. Мана, ҳатто исми шарифимни ҳам ёзиб қўйишибди. Махсус таклиф қилинганман. Қисқаси, тайёр бўл. Менинг қора кастумимни ҳам дазмол қил.
Файзулла хотини билан одатдагидан кўра бошқачароқ оҳангда, мағрурланиб гаплашарди. Шуниси ажабланарли эдики, Ҳожар унинг айтган ишларини қулоқ қоқмай бажарар, эрининг гапларига беихтиёр итоат этарди. Сандиқдан Файзулланинг қора кастум-шимини олди, сув пуркаб, яхшилаб дазмоллади, қиличнинг дамидай қилиб рах чиқарди шимга. Эрининг туфлисини чўткалаб ялтиратди.
Соат еттида эгарланган отдай тайёр бўлишди. Ҳожар Анахонимникига мўралаб, уни воқиф қилди:
– Италиядан машҳур шоир кепти, шунинг юбилейига кетяпмиз. Саноқли одамларни таклиф қилишипти. Файзуллага махсус таклифнома беришипти.
Бу баҳор оқшоми Бокунинг кўчалари кечки сайрга чиққан одамлар билан гавжум эди. Йигит-қизлар қўлтиқлашиб юришарди. Файзулла ҳам Ҳожарнинг қўлтиғидан олди. Ҳожарнинг устида қора духоба кўйлак, елкасига оқ шоҳи рўмолини ташлаб олган, оёғида эса лакланган, баланд пошнали қора туфли.
Неча йиллардан буён биринчи марта мана шундай қўлтиқлашиб юришлари эди, неча йиллардан бери биринчи марта аҳил, уришмай боришарди. Ҳожар ҳам жаврамас, балки чеҳрасида табассум жилва қиларди.
– Билишимча, бизнинг театримиздан фақат менга жўнатишган таклифномани, – деди Файзулла. – Ҳеч ким ҳеч нима демади. Агар олишган бўлса, дарров мақтанган бўлишарди.
Улар академия биносига етиб қолишганида соат миллари беш дақиқаси кам саккизни кўрсатарди. Улар залворли эшикларни очиб, ичкарига киришди. Ажабо! Ҳеч ким йўқ, бино ним ёруғ эди. Улар мармар зиналар томон юрдилар. Кимнингдир овозини эшитиб тўхтадилар. Овоз бутун бинони бошига кўтаргудек баланд эди:

Армани, ҳей армани,
Фойтуна миндир мани.

Файзулла орқасига ўгирилиб овоз эгасини кўрди. У кекса қоровул эди. Қоровул ҳам уларни кўрди-да, ашуласини тўхтатиб Файзуллага яқин келди. – Ким керак сизга? – деди.
Файзулла олдиндан ушлаб келаётган таклифномани қоровулга тутқазди. Қоровул қоғозга қарамади ҳам.
– Бу нима?
– Юбилейга, – деди Файзулла. Қоровул ажабланаётганини кўриб, сўради: – Нима, юбилей бу ердамасми? Дантенинг юбилейи?
Қоровул бирдан портлаб кетди:
– Ҳа-да, ҳа, ҳар куни кимнингдир юбилейи! Бугун Давидовнинг, эртага Мамедовнинг. Шунинг учун дўконда гугурт топилмайди. Кеча қўлдан олдим. Беш қути... Нима деган гап бу?!

(Сўнгги қисм қолди)