ДАНТЕНИНГ ЮБИЛЕЙИ
(Давоми)

– Сиз?.. Кабирлинский?.. – Тезда ўзини қўлга олиб қуруққина деди: – Ажаб, мен сизни гримсиз танимабман. Танишганимиздан хурсандман. Аммо ўз фикримда қоламан.
– Мен қирқ йиллик актёрман.
– Нима қилай? Стаж билан исте’дод бошқа-бошқа нарсалар-ку. Мен очиқ, тўғри гапиришни яхши кўраман. Менимча, сиз актёр эмассиз.
Кабирлинский ёшгина йигитнинг кўкрак чўнтагидан бурчаги чиқиб турган рўмолчасининг ялтироқ кўк чизиқларига термулди.
– Ўғлим, – деди, – сен ёшсан, исте’додлисан, ақлли-саводлисан. Бутун ҳаётинг ҳали олдинда. Ёнингда Худога шукр, тоғдай суянчиқ – отанг бор.
Танқидчининг юзига қизиллик югурди. Файзулла оҳиста давом этди.
– Аммо мен олтмишга кирдим. Оилам, бола-чақам бор, бошқа бирон-бир ҳунарим йўқ. Бўлсайди – кетардим. Этикдўзми, сартарошми, нима бўлсаям ишлардим. Лекин нима қилайин? Ёмонми-яхшими, ишқилиб, актёрман. Борди-ю, бугун мени театрдан бўшатишса – эртага очимдан ўламан-ку.
Суҳбат ёш танқидчига та’сир қилгани сезилиб турарди.
– Мен бунақа кескин қўймадим-ку масалани... Эҳтимол, сиз бошқа ролларни яхшироқ... Лекин бугунги ролингиз, менимча, муваффақиятсиз чиққан. Мен ўзимнинг шахсий фикрларимни айтдим.
– Катта раҳмат, ўғлим, Худо ўзи бахт ато қилсин сенга! Менга сенинг камтарлигинг, тўғрисўзлигинг ёқди. Лекин, гапнинг очиғи, менинг нима гуноҳим бор...
Ёш танқидчи унинг сўзини бўлди:
– Кечирасиз, кўчада ўртоқларим кутиб қолди. Хайр.
Кабирлинский фойедаги узун ойнага яқин бориб, ўзини ўзи узоқ томоша қилди.

***
Элдор радио уйида зинадан чиқиб бораркан, Ойдинни учратди.
– Эшитдингми? – деб сўради Ойдин. – Ра’но турмушга чиқяпти.
Элдорнинг ранги ўзгарди.
– Алдама...
– Билмадим. Менга шунақа дейишди. Бугун совчилар келармиш уйига.
Элдор миқ этмади. Ойдин билан хайрлашиб, иккинчи қаватга чиқди. Бўш хоналардан бирига кирди-да, эшикни ичидан қулфлади. Сигарет олиб тутатди. Унинг қўллари титрарди. Бир-икки босиб-босиб тортди. Кейин телефон трубкасини олиб, рақам тера бошлади. Қисқа-қисқа овозни эшитиб гўшакни қўйди. Шу заҳоти яна гўшакни кўтариб, яна рақамларни терди. Яна қўйди, яна кўтарди. Тўртинчи ёки бешинчи марта қўнғироқ қилганида жавоб келди:
– Алло.
– Лаббай.
– Салом, бу менман.
– Танидим.
– Ра’но бир гап эшитдим.
– Ра’но хотиржам, ҳатто бир қадар лоқайдлик билан жавоб берди:
– Нимаки эшитган бўлсанг, ҳаммаси тўғри. Бугун кечқурун совчилар келади.
Элдор деразадаги ҳалқани, ойнанинг ёриғию дераза ташқарисидаги шаҳар манзарасини, уйларни, тутун ва кемаларни биринчи марта кўраётгандай эди. Ҳовлида кимдир “Москвич” моторини ўт олдиролмас, қайта-қайта уннар, ҳеч натижа чиқмагач, уни орқага ва олдинга судрарди. Телефон дастагидан ҳеч қандай сас эшитилмасди. Элдор қўлидаги қалам билан столда ётган қоғозга ёзарди: “Элдор, Элдор, Элдор, Элдор Алескеров. Алескеров. Элдор, Элдор, Элдор”.

(Давоми бор)