#طب_اورژانس در کشورهای مختلف
#ایران
بخش_اول

و بالاخره از هر چه بگذری، سخن دوست خوشتر است. برسیم به ایران. تا کنون مدل راه اندازی و توسعه طب اورژانس را در اکثر کشورهای مهم دنیا بررسی کرده ایم و در بخش پایانی به ایران خواهیم پرداخت.

در سال 1974/1353 بخشی از سقف سالن انتظار فرودگاه مهرآباد فرو ریخت. این فاجعه خلأ سیستماتیک در پاسخ اورژانسی را نمایان کرد و عملاً جرقه شکل‌گیری اورژانس پیش بیمارستانی شهری شد. در سال 1354/1975 پس از مطالعه الگوی EMS آمریکا، مرکز اورژانس و اطلاع‌رسانی تهران در تاریخ چهارشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۵۴ (۱۷ سپتامبر ۱۹۷۵) افتتاح شد. در 1358/1978 سامانه اورژانس 115 (در ابتدا 123) شکل گرفت و به تدریج به شهرهای دیگر گسترس پیدا کرد.

بخش های اورژانس در بیمارستان های ایران قبل از راه اندازی رشته تخصصی طب اورژانس توسط پزشکان عمومی و یا در بیمارستان های آموزشی توسط گروه های تخصصی دیگر اداره می‌شد. در اورژانس های آموزشی معمولا هر گروه تخصصی برای خودش یک واحد مستقل داشت و بیماران پس از یک غربالگری اولیه (که به آن اسکرین می گفتند) به آن واحدها ارجاع می‌شدند. در نتیجه بین گروه های مختلف همیشه بحث بود که بیمار ارجاع شده بیمار کدام سرویس است. بیماران اگر از مطب های پزشکان متخصص بیمارستان ارجاع می شدند به راحتی پذیرش می شدند و اگر بیماری خودش مراجعه می کرد تعیین تکلیف وی بسیار مشکل بود. بطور مثال ( بر پایه مشاهدات شخصی ) اگر بیماری با تب و سردرد مراجعه می کرد ابتدا به دستیار نورولوژی ارجاع میشد. او اگر شک به مننژیت داشت بیمار را بدون تشکیل پرونده لومبار پانکچر می کرد و در صورت نرمال بودن دوباره به واحد اسکرین می فرستاد. حال آن پزشک عمومی نگون بخت باید دوباره بیمار را به یکی از سرویس ها ارجاع می‌داد تا بلکه یک چیزی پیدا شود و بیمار صاحبی پیدا کند. یا بارها اتفاق می افتاد بیمار با ایست قلبی مراجعه می کرد و پس از احیای موفقیت آمیز هیچ سرویسی حاضر به بستری بیمار نمی شد. به طور خاص بیماران متولی نداشتند و بخش اورژانس همیشه وبال گردن بیمارستان بود و یک بخش پر شکایت و پر هزینه و زیان ده و خلاصه همه از آن فراری بودند (آنهایی که سن و سالی دارند کاملا می دانند که درباره چه چیزی صحبت می کنیم).

مراجعات به اورژانس ها در حال افزایش بود و تجارب جنگ ایران و عراق نشان می داد که نیاز به بازنگری در چگونگی مراقبتهای اورژانس وجود دارد. در 1375/1996 شورای آموزش پزشکی و تخصصی با بررسی مطالعات انجام شده و تجارب در کشورهای مختلف ، ضرورت راه‌اندازی طب اورژانس به‌عنوان رشته تخصصی را تصویب کرد.

پس از اخذ مصوبه در مورد اینکه چگونه باید این رشته راه اندازی شود اختلاف نظر بود. ابتدا قرار شده بود تعدادی از پزشکان عمومی با اعطای بورس تحصیلی برای تحصیل در این رشته اعزام شوند. این روش جواب نداد. در نهایت در سال 1379 دانشگاه ایران مجوز شروع دوره رزیدنتی را گرفت. 6 نفر از اساتید این دانشگاه از رشته های مختلف یک دوره کوتاه مدت فلوشیپ را با سرپرستی دکتر علی بیداری در دانشگاه جرج واشنگتن گذراندند و پس از بازگشت، اولین دوره رزیدنتی طب اورژانس با حضور 8 دستیار در بیمارستان رسول اکرم دانشگاه علوم پزشکی ایران در سال 2001/1380 راه اندازی شد.

فارغ‌التحصیلان آن دوره در سال 1383 در دو دانشگاه علوم پزشکی تهران و شهیدبهشتی دوره های رزیدنتی طب اورژانس را راه اندازی کردند و سپس در سایر دانشگاه ها مثل تبریز، مشهد، شیراز، اصفهان و اهواز و به تدریج در سایر دانشگاه ها دوره های رزیدنتی راه افتاد. داستان راه اندازی طب اورژانس در هر دانشگاه خود حدیث پر درد و رنجی دارد که نوشتن همه آن در این مقال نمی گنجد و شاید در آینده ای نزدیک به بازگویی خاطرات ان دوران بپردازیم.

راه اندازی رشته طب اورژانس در ایران تحول بزرگی در مراقبتهای اورژانس ایجاد کرده است، مهمتر از همه آن بخش بدون متولی حال صاحبانی قوی و دلسوز دارد. مردم دیگر از این سرویس به آن سرویس پاس داده نمی‌شوند. رضایت مندی خدمات افزایش پیدا کرده است و البته مشکل شلوغی بخش اورژانس گریبانگیر اکثر بیمارستان های بزرگ است و این یک مساله پیچیده در کل دنیا است. اصلاح فرایند گردش بیمار در داخل بیمارستان تنها بخش کوچکی از راه حل است.

@emedupdates