✍🏻حافظ ذهبۍ﴿۷۴۸هـ﴾➸━━➸━┅┄

√گرچه ذهبۍ در دوران تهوّر جوانۍ قائل به موضوع بودن حدیث طیر بود، لیڪن پس از پختگۍ وممارست علم حدیث به نتیجه رسید ڪه حدیث طیر اصل وریشه دارد.

او میگوید:
وأما حديث الطير فله طرق كثيرة جدًّا قد أفردتها بمصنف ومجموعها هو يوجب أن يكون الحديث له أصل

«اما حدیث طیر طرق بسیارۍ دارد،آن ها را در کتابی جمع آورۍ ڪردم ومجموع آنها موجب میشود ڪه اصل داشته باشد».

📚📗تذكرة الحفاظ ج:۳ ص:۱۶۴


✍🏻همچنین میگوید:
«اللَّهُمَّ ائْتِنِي بِأَحَبِّ خَلْقِكَ إليك» فَجَاءَ عَلِيٌّ، وَذَكَرَ حَدِيثَ الطَّيْرِ. وَلَهُ طُرُقٌ كَثِيرَةٌ عَنْ أَنَسٍ مُتَكَلَّمٌ فِيهَا، وَبَعْضُهَا عَلَى شَرْطِ السُّنَنِ، مَنْ أَجْوَدِهَا حَدِيثُ قَطَنِ بْنِ نسير شيخ مسلم،

«اللَّهُمَّ ائْتِنِي بِأَحَبِّ خَلْقِكَ إليك " فَجَاءَ عَلِيٌّ» وحدیث طیر را ذڪر ڪرد، وطرق بسیارۍ از انس دارد ڪه اشڪال دارند،وبعضی از آنها بر شرط سنن است.واز بهترین آنها حدیث قطن بن نسیر شیِ مسلم است...»

📕تاريخ الإسلام ج:۲ ص۳۵۰

نڪته: شرط سنن شامل احادیث حسن وصحیح میشود.

♻️او درمورد یکۍ از سند های حدیث طیر میگوید:
محمد بن أحمد بن عياض.روى عن أبيه أبي غسان أحمد بن عياض عن أبي طيبة المصري، عن يحيى بن حسان، فذكر حديث الطير.
وقال الحاكم: هذا على شرط البخاري ومسلم.
قلت: الكل ثقات إلا هذا، فأنها أتهمه به، ثم ظهر لي أنه صدوق.

✍🏻همه روات ثقه هستند،جز این که اورا به جعل متهم میکردم، سپس برای من آشڪار شد ڪه وی صدوق است.

📕📚ميزان الاعتدال ج:۳ ص:۴۶۵


با این وجود رأۍ ذهبۍ مستقر نشد وهمچنان در خبط فاحش غوطه ور بود،زیرا در جایۍ دیگر باز میگوید:«نه معتقد به ثبوت حدیث طیر هستم،نه معتقد به بطلان آن»!