◇◇◇◇
طرح برنامه درسی برای راه‌اندازی دوره دکتری علوم اعصاب تربیتی در ایران

● بخش عمده‌ای از فعالیت‌های پژوهشی و حرفه‌ای من در دو دهه گذشته بر تعریف و تقویت پایه‌های نظری و عملی علوم اعصاب تربیتی متمرکز بوده است. من فکر می‌کنم علوم اعصاب تربیتی یک رشته جدید نیست، بلکه همان علوم تربیتی سنتی است که اکنون تکامل یافته و با این نام شناخته می‌شود.

○ به همین دلیل، من به شکلی پیوسته تلاش کرده‌ام محصولاتی ارائه کنم که از طریق آنها بتوان دانش این حوزه را به‌صورت نظام‌مند و مبتنی بر شواهد، در اختیار دانشجویان علاقه‌مند به تحصیل در این حوزه و همچنین معلمان قرار داد.

●اخیراً یک چارچوب برنامه درسی برای راه‌اندازی دوره دکتری علوم اعصاب تربیتی در ایران طراحی کرده‌ام که در «دوفصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی»، شماره ۳۲، سال شانزدهم، منتشر شده است.

○ در این پژوهش، ابتدا برنامه‌های درسی دوره‌های مرتبط در پنج دانشگاه معتبر جهان، شامل وندربیلت، گالودت، آلاباما، کنتیکت و کالج آموزش پیشرفته امارات، بررسی و به‌صورت تطبیقی تحلیل شده است. یافته‌های این بخش نشان داد که، با وجود تفاوت میان برنامه‌های درسی، در همه آنها بر ماهیت میان‌رشته‌ای علوم اعصاب تربیتی، شناخت فرایندهای عصبی مرتبط با یادگیری، آموزش روش‌های پژوهش و سنجش و پیوند میان علوم اعصاب، علوم شناختی، روان‌شناسی و علوم تربیتی تأکید شده است.

● بر مبنای این داده‌ها، یک طرح اولیه متناسب با ساختار پیشنهادی وزارت علوم برای برنامه‌های درسی رشته‌های جدید تدوین و سپس با استفاده از دیدگاه متخصصان حوزه علوم اعصاب تربیتی مورد ارزیابی و اصلاح قرار گرفت.

○ نتیجه این فرایند، به طراحی یک برنامه درسی سه ساله (شش‌نیمسال) انجامید که واحدهای درسی آن مشتمل است بر ۱۲ واحد دروس الزامی، ۶ واحد دروس اختیاری، ۸ واحد دروس جبرانی و ۱۸ واحد رساله دکتری.

● دروس الزامی شامل «نوروبیولوژی یادگیری و رشد»، «روش‌شناسی پژوهش در علوم اعصاب تربیتی»، «مبانی علوم اعصاب تربیتی»، «روش‌های آماری در علوم اعصاب تربیتی»، «نوروتکنولوژی تربیتی» و «اصول عصب‌اخلاق تربیتی» است.

○ در بخش دروس اختیاری، دانشجویان می‌توانند ۶ واحد از میان درس‌های «فلسفه شناخت»، «مبانی علوم اعصاب شناختی»، «نظریه‌های یادگیری و آموزش»، «تاریخ علوم اعصاب تربیتی»، «هوش مصنوعی، مغز و آموزش» و «علوم اعصاب تربیتی و آموزش ویژه» انتخاب کنند.

● همچنین، برای تحصیل در این دوره، تعدادی دروس جبرانی در نظر گرفته شده است تا دانشجویانی که از رشته‌های متفاوت وارد دوره می‌شوند، متناسب با پیشینه تحصیلی خود، دانش پایه مورد نیاز در حوزه‌هایی مانند فلسفه تربیت، برنامه‌ریزی درسی، روان‌شناسی شناختی و علوم اعصاب شناختی را کسب کنند.

○ در مجموع، تلاش کرده‌ام برنامه‌ای ارائه کنم که از یک سو از تجربه دانشگاه‌های معتبر جهان بهره بگیرد و از سوی دیگر با نیازها و شرایط آموزش عالی ایران سازگار باشد. طرح نهایی صرفاً مجموعه‌ای از درس‌ها نیست، بلکه چارچوبی برای ارائه یک برنامه دکتری میان‌رشته‌ای است که بتواند نسل جدیدی از متخصصان را تربیت کند؛ متخصصانی که در محل تلاقی علوم مغز، ذهن و تربیت، درک بهتری از فرایند یادگیری پیدا کنند و این دانش را برای بهبود تفکر، سیاست و عمل تربیتی به کار گیرند.

برای مطالعه متن کامل مقاله، لینک پایین را وارد شوید:
https://www.icsa-journal.ir/article_253759.html