🧠🧠
نقد تربیتی (Educational Criticism) چیست و چگونه ساخته می­ شود؟

♦️ اگر چه نقد تربیتی با الهام از نقد هنری (Art Criticism) به عنوان روشی برای مطالعه مسائل تربیتی در دهه هفتاد میلادی توسط الیوت آیزنر و پیروان او معرفی و استفاده شده است، اما هنوز چندان که باید توسط پژوهشگران تربیتی مورد استفاده قرار نمی گیرد. به نظر می­ رسد این استفاده محدود به خاطر محدودیت آشنایی پژوهشگران با این روش و رویه‌های آن باشد.

به همین خاطر، من در یک مقاله، ضمن شرح مختصر سیر تحولات نقد تربیتی و طبقه­ بندی آن در دسته پژوهش­ های مبتنی بر هنر، نحوه استفاده از این روش را توصیف کرده ام.

♦️روش نقد تربیتی یک روش پژوهش مبتنی بر هنرها (Art-based research) است و برای آشکار ساختن آن دسته از رخدادهای تربیتی استفاده می­ شود که امکان مطالعه عمیق و دقیق آنها با روش ­های پژوهش علمی (کمی و کیفی) و روش‌های کاوش فلسفی ممکن نیست.

♦️ پژوهشگری که این روش را استفاده می­ کند باید هم از خبرگی (توانایی درک پیچیدگی موقعیت­ های تربیتی) و هم از قدرت نقد (توانایی بازنمایی و روایت هنرمندانه درک خود از آن موقعیت ­ها) برخوردار باشد.

🔷 با بهره­ گیری از این دو توانایی، پژوهشگر یک مساله تربیتی را انتخاب می­ کند و نقد خود از آن را در چهار بخش به هم مرتبط (توصیف، تفسیر، ارزشیابی و مضمون­ یابی) تنظیم می­ کند. برای اینکه این اقدامات به درستی انجام شوند، پژوهشگر به داده­ های پژوهشی نیاز دارد و بنابراین باید از منابع متعدد داده و اشکال مختلف بازنمایی اطلاعات استفاده کنند.

🔸 در حالی که مشاهده و مصاحبه‌ می‌توانند منابع غنی اطلاعات برای منتقدان تربیتی باشند، سایر منابع داده نیز می‌توانند به درک و آشکارسازی پیچیدگی نهفته در موقعیت‌های تربیتی کمک کنند. به عنوان مثال، توصیف یا ارزشیابی یک رخداد تربیتی در قالب یک شعر، یک استعاره یا مجموعه‌ای از تصاویر عکاسی ممکن است برای مخاطبان جذاب تر از گزارش آن رخداد در شکل یک مقاله تحقیقاتی طولانی یا یک کتاب باشد.

♦️ شایان ذکر است که پژوهشگران تربیتی مبتنی بر هنر می‌توانند از داستان (fiction) هم به عنوان یک روش پژوهش استفاده کنند. در حالی که برخی پایان‌نامه‌ها در زمینه برنامه ­ریزی درسی به راهنمایی الیوت آیزنر در دانشگاه استنفورد به صورت روایت‌های داستانی منتشر شده‌اند، این روش مبتنی بر هنر برای بسیاری از پژوهشگران تربیتی نسبتاً ناآشنا باقی مانده است.

🔷در واقع، گزارش یک رخداد تربیتی در قالب یک داستان (محصول در هم آمیزی احساس و بینش پژوهشگر) هم می­ تواند به عنوان یک پایان­ نامه در سطح کارشناسی ارشد یا دکتری رشته های تربیتی دفاع شود.

♦️همچنین در این مقاله تاکید شده است که نقد تربیتی باید دارای قابلیت اعتبار و اعتماد باشد و بر این اساس، چهار معیار مورد بحث قرار گرفته است که هنگام انجام این پژوهش باید به آنها توجه شود. این چهار معیار عبارتند از: اعتبار اجماعی، یکپارچگی ساختاری، کفایت ارجاعی و سودمندی در عمل.

🔻من از طریق این نوشتار بر ضرورت شکل­ گیری یک گفت گوی واقعی و همکاری بین‌رشته‌ای میان تربیت­ شناسان و هنرمندان برای درک بهتر مبانی هنری تعلیم و تربیت تاکید کرده­ ام و معتقدم این گفت و گو می‌تواند به ظهور اشکال نوآورانه‌تر و مؤثرتر تحقیقات تربیتی مبتنی بر هنرها و دستاوردهای ارزشمند دیگر منجر شود.

✅ مقاله کامل را می توانید با مراجعه به لینک پایین بخوانید:
http://doi.org/10.26209/ijea25n17

#مقاله_خواندنی
#پژوهش_تربیتی
#نقد_تربیتی
#هنر_و_تربیت