اكونوميست فارسی

♦️ تحلیل اکونومیست | روز پس از جنگ در خاورمیانه؛ ایران چه خواهد کرد؟

🔹 روزگار بلوک‌های مختلف در منطقه فرا خواهد رسید

اکونومیست در تحلیلی مفصل از آینده خاورمیانه، یک تحول تاریخی را مطرح می‌کند:

دورانی که آمریکا قدرت بلامنازع خاورمیانه بود، ممکن است به پایان خود نزدیک شده باشد.

در سال ۱۹۹۱، پس از بیرون راندن ارتش عراق از کویت، آمریکا در اوج قدرت قرار داشت. شوروی در حال فروپاشی بود و واشنگتن خود را آماده ساختن نظم جدیدی در خاورمیانه می‌دید.

اما اکونومیست معتقد است نتیجه ۳۵ سال حضور آمریکا نه یک نظم پایدار، بلکه مجموعه‌ای از جنگ‌ها و بحران‌ها بوده است.

جنگ کنونی با ایران می‌تواند نقطه عطف دیگری باشد.

آمریکا خاورمیانه را ترک نخواهد کرد؛ اما متحدان عربش دیگر مانند گذشته به واشنگتن اعتماد ندارند، افکار عمومی آمریکا از جنگ‌های منطقه خسته شده و واشنگتن همزمان باید منابع خود را صرف رقابت با چین و بحران‌های دیگر جهان کند.

اما اگر آمریکا عقب‌تر برود، چه کسی جای آن را خواهد گرفت؟

پاسخ اکونومیست قابل توجه است:

فعلاً هیچ‌کس.

اروپا توان لازم را ندارد؛ روسیه گرفتار جنگ اوکراین است و چین، با وجود قدرت عظیم اقتصادی، هنوز تجربه و توان نظامی لازم برای ایفای نقش آمریکا در منطقه را ندارد.

در نتیجه خلأ قدرت باید بیشتر توسط خود کشورهای منطقه پر شود.

سه قدرت مهم غیرعرب در مرکز این معادله قرار می‌گیرند:

ایران
اسرائیل
ترکیه

به تعبیر اکونومیست، ایران و اسرائیل از یک جهت شبیه یکدیگرند: هر دو آن‌قدر قدرتمند هستند که بتوانند نظم منطقه را برهم بزنند، اما هیچ‌یک به تنهایی آن‌قدر قدرتمند نیست که نظم جدیدی ایجاد کند.

ترکیه نیز با قدرت نظامی، نفوذ دیپلماتیک و صنعت رو به رشد تسلیحاتی به سومین بازیگر مهم تبدیل شده است.

نتیجه چه خواهد بود؟

🔻 خاورمیانه احتمالاً وارد عصر «بلوک‌های متعدد» خواهد شد.

کشورهای عربی ممکن است بسته به منافع خود به قدرت‌های مختلف نزدیک شوند و ائتلاف‌های جدیدی شکل بگیرد؛ بعضی کوتاه‌مدت و بعضی ماندگارتر.

نشانه‌های این تغییر از هم‌اکنون دیده می‌شود.

کشورهای خلیج فارس که دهه‌ها میلیاردها دلار تجهیزات نظامی آمریکایی خریده‌اند، به‌دنبال تأمین‌کنندگان جدید هستند.

عربستان پیش‌تر موشک‌هایی از چین دریافت کرده، کشورهای عربی به پهپادهای ترکیه علاقه‌مند شده‌اند و امارات نیز به سمت همکاری برای تولید تسلیحات و پهپاد حرکت کرده است.

همزمان ائتلاف‌های تازه‌ای در حال شکل‌گیری است؛ از همکاری‌های دفاعی عربستان با پاکستان و ترکیه تا تلاش برای ایجاد ساختارهای جدید امنیت دریایی.

اما اکونومیست معتقد است مشکل اصلی جهان عرب کمبود سلاح نیست.

مشکل دشوارتر، همکاری است.

کشورهای عربی باید در نهایت تصمیم بگیرند چه نوع خاورمیانه‌ای می‌خواهند و به جای اتکای همیشگی به یک ضامن خارجی، توانایی بیشتری برای تأمین امنیت و ثبات منطقه ایجاد کنند.

و ایران؟

ایران همچنان یکی از قدرت‌های اصلی این نظم جدید خواهد بود؛ کشوری با توان موشکی، شبکه نفوذ منطقه‌ای و موقعیت جغرافیایی بسیار مهم در خلیج فارس و تنگه هرمز.

اما هیچ‌یک از بازیگران، از جمله ایران، اسرائیل و ترکیه، به تنهایی قادر به ساختن نظم آینده خاورمیانه نخواهند بود.

📌 جمع‌بندی اکونومیست هشداردهنده اما مهم است:

خاورمیانه پس از جنگ احتمالاً نه تحت سلطه کامل آمریکا خواهد بود، نه چین جای آمریکا را خواهد گرفت و نه یک قدرت منطقه‌ای بر دیگران مسلط خواهد شد.

دوران بلوک‌ها، ائتلاف‌های موقت و موازنه‌های متغیر در راه است.

و شاید برای نخستین بار پس از چند دهه، کشورهای منطقه مجبور شوند به جای تماس با واشنگتن برای حل هر بحران، خودشان درباره معماری آینده خاورمیانه تصمیم بگیرند.

منبع: اکونومیست
بازنشر فارسی: انتخاب

اکونومیست فارسی
@economistfarsi

دکتر فرهاد نیلی استاد دانشگاه صنعتی شریف؛
آیا طلا و دلار بخریم ؟

اکونومیست فارسی
@economistfarsi

🔴 ۳۰ تریلیون دلار روی هوش مصنوعی؛ انقلاب اقتصادی یا حباب بعدی؟

جهان در حال انجام یکی از بزرگ‌ترین شرط‌بندی‌های سرمایه‌گذاری تاریخ است.

برآوردهای جدید نشان می‌دهد هزینه تجمعی ساخت دیتاسنترهای موردنیاز هوش مصنوعی در سراسر جهان تا سال ۲۰۵۰ می‌تواند از ۳۰ تریلیون دلار عبور کند.

برای درک بزرگی این عدد کافی است بدانیم این رقم تقریباً با ارزش کل اوراق خزانه‌داری آمریکا در گردش برابری می‌کند.

حتی سرمایه‌گذاری‌هایی که در دوران توسعه راه‌آهن یا حباب اینترنت انجام شد، پس از تعدیل تورم، در برابر ابعاد سرمایه‌گذاری فعلی در هوش مصنوعی کوچک‌تر به نظر می‌رسند.

اما یک سؤال چند تریلیون دلاری وجود دارد:

این همه پول چگونه قرار است برگردد؟

شرکت‌های بزرگ فناوری در حال ساخت دیتاسنترهای عظیم، خرید تراشه‌های پیشرفته و تأمین برق موردنیاز مدل‌های هوش مصنوعی هستند.

برآورد شرکت مشاوره‌ای بین نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگ فعال در زیرساخت هوش مصنوعی طی پنج سال آینده باید بیش از ۴٫۲ تریلیون دلار درآمد جدید ایجاد کنند تا بتوانند هزینه توسعه فعلی زیرساخت‌ها را تأمین کنند.

مسئله اینجاست که هنوز افزایش بهره‌وری گسترده‌ای که بتواند این حجم سرمایه‌گذاری را توجیه کند، در اقتصاد دیده نمی‌شود.

جی‌پی مورگان نیز می‌گوید افزایش گسترده بهره‌وری ناشی از هوش مصنوعی در آمریکا همچنان قابل مشاهده نیست.

این موضوع الزاماً به معنی شکست هوش مصنوعی نیست.

تاریخ نشان داده فناوری‌های بزرگ معمولاً زمان زیادی برای تغییر اقتصاد نیاز دارند. اثر کامل فناوری‌هایی مانند راه‌آهن و اینترنت نیز سال‌ها و حتی دهه‌ها بعد از آغاز سرمایه‌گذاری‌های عظیم آشکار شد.

اما بازار سرمایه چنین صبری ندارد.وام‌ها باید بازپرداخت شوند، دیتاسنترها باید درآمد ایجاد کنند و شرکت‌هایی که صدها میلیارد دلار هزینه می‌کنند باید به سهامداران خود بازده نشان دهند.

برآورد دیگری نشان می‌دهد فقط در آمریکا، سرمایه‌گذاری مرتبط با هوش مصنوعی بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۲ ممکن است به حدود ۹ تریلیون دلار برسد؛ معادل هزینه سالانه حدود ۳٫۲ درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا.

برای ایجاد بازده ۱۰ درصدی روی چنین سرمایه‌گذاری عظیمی، بخش هوش مصنوعی آمریکا باید تا سال ۲۰۳۲ حدود ۳٫۵۵ تریلیون دلار درآمد سالانه ایجاد کند.

درآمد فعلی این صنعت هنوز تنها کسری از این رقم است.

📌 بنابراین سؤال اصلی دیگر این نیست که هوش مصنوعی جهان را تغییر خواهد داد یا نه؛ سؤال این است که آیا این تغییر آن‌قدر سریع و سودآور خواهد بود که سرمایه‌گذاری ۳۰ تریلیون دلاری امروز را توجیه کند؟

ممکن است هوش مصنوعی انقلاب اقتصادی بعدی باشد.

اما تاریخ راه‌آهن و اینترنت یک درس دیگر هم دارد:

حتی فناوری‌هایی که در نهایت جهان را تغییر می‌دهند، می‌توانند در مسیر رسیدن به آن آینده حباب‌های مالی بزرگی ایجاد کنند.

منبع: رویترز، PWC

اکونومیست فارسی
@economistfarsi

مجله اکونومیست
اکتبر ۲۰۲۶
@economistfarsi

🔴 چین شیر سوخت آسیا را بست؛ رقابت برای بنزین و گازوئیل شدت می‌گیرد

تصمیم چین برای توقف صادرات فرآورده‌های نفتی در ماه اکتبر، بازار انرژی آسیا را وارد مرحله تازه‌ای کرده است.

پالایشگاه‌های بزرگ چینی صادرات بنزین، گازوئیل و سوخت جت را متوقف کرده‌اند تا ذخایر داخلی کشور را تقویت کنند؛ تصمیمی که در شرایط عادی شاید اثر محدودی داشت، اما حالا بازار جهانی سوخت با محدودیت عرضه روبه‌روست.

چین یکی از بزرگ‌ترین مراکز پالایش نفت جهان است و در سال‌های اخیر، صادرات فرآورده‌های نفتی این کشور نقش مهمی در تأمین بازار آسیا داشته است.

حالا حذف موقت این عرضه، خریداران منطقه را مجبور می‌کند برای پیدا کردن منابع جایگزین با یکدیگر رقابت کنند.

کشورهایی مانند استرالیا، اندونزی، فیلیپین و ویتنام که بخشی از نیاز خود را از بازار منطقه تأمین می‌کنند، ممکن است برای خرید محموله‌های موجود با قیمت‌های بالاتری روبه‌رو شوند.

اما چرا چین صادرات را متوقف کرده است؟

پکن می‌خواهد امنیت انرژی داخلی را در اولویت قرار دهد. پس از اختلالات اخیر در بازار جهانی انرژی، ذخایر برخی فرآورده‌های نفتی چین کاهش یافته و دولت تلاش می‌کند پیش از افزایش تقاضای داخلی، موجودی انبارها را تقویت کند.این تصمیم در زمانی حساس گرفته شده است.

اختلال در عرضه خاورمیانه، کاهش ظرفیت پالایشی روسیه و محدودیت صادرات چین، همزمان فشار بیشتری بر بازار جهانی فرآورده‌های نفتی وارد کرده‌اند.

نتیجه می‌تواند افزایش قیمت گازوئیل، بنزین و سوخت جت در بخش‌هایی از آسیا باشد.

اهمیت ماجرا فقط به رانندگان محدود نمی‌شود.گازوئیل سوخت اصلی کامیون‌ها، کشتی‌ها، ماشین‌آلات صنعتی و بخش بزرگی از زنجیره حمل‌ونقل است. بنابراین افزایش قیمت آن می‌تواند هزینه جابه‌جایی کالا را بالا ببرد و در نهایت به قیمت مصرف‌کننده منتقل شود.

📌 چین برای محافظت از بازار داخلی خود شیر صادرات سوخت را بسته؛ اما هزینه این تصمیم ممکن است در سراسر آسیا احساس شود.

در اقتصادی که زنجیره‌های تأمین به‌شدت به یکدیگر متصل‌اند، تصمیم یک کشور برای حفظ امنیت انرژی خود می‌تواند خیلی سریع به مسئله‌ای منطقه‌ای و حتی جهانی تبدیل شود.

منبع: رویترز | ۲ اکتبر ۲۰۲۶

اکونومیست فارسی
@economistfarsi

🔴 یورو به کف ۱۷ ماهه سقوط کرد؛ چرا پول اروپا ضعیف می‌شود؟

یورو امروز به پایین‌ترین سطح خود در ۱۷ ماه گذشته رسید و برای نخستین‌بار از مه ۲۰۲۵ به زیر ۱٫۱۳ دلار سقوط کرد.

ارز مشترک اروپا در ماه سپتامبر نیز حدود ۲٫۵ درصد از ارزش خود را در برابر دلار از دست داد؛ بزرگ‌ترین افت ماهانه آن از ژوئیه ۲۰۲۵.

اما چه چیزی یورو را تحت فشار قرار داده است؟

یکی از مهم‌ترین عوامل، افزایش شدید قیمت انرژی است.

اروپا یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان انرژی جهان است و بالا ماندن قیمت نفت مستقیماً هزینه واردات، تولید و حمل‌ونقل را افزایش می‌دهد. نفت برنت نیز پس از جهش حدود ۴۲ درصدی در سه‌ماهه سوم سال، همچنان حوالی ۱۰۰ دلار در هر بشکه قرار دارد.

مشکل دوم، بازگشت تورم است.

افزایش قیمت انرژی دوباره فشارهای تورمی را در اروپا تشدید کرده است. این وضعیت بانک مرکزی اروپا را در موقعیت دشواری قرار می‌دهد: افزایش نرخ بهره می‌تواند به مهار تورم کمک کند، اما همزمان فشار بیشتری بر اقتصادی وارد می‌کند که با هزینه بالای انرژی و رشد ضعیف‌تر روبه‌رو است.

عامل سوم از آمریکا می‌آید.

بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا امروز تا ۵٫۳۴ درصد بالا رفت؛ بالاترین سطح از سال ۲۰۰۲. افزایش بازده اوراق آمریکا، دارایی‌های دلاری را برای سرمایه‌گذاران جذاب‌تر کرده و از ارزش دلار حمایت می‌کند.

در نتیجه، در یک طرف دلار از نرخ‌های بالاتر سود می‌برد و در طرف دیگر یورو با انرژی گران، تورم و نگرانی‌های اقتصادی اروپا دست‌وپنجه نرم می‌کند.

عامل دیگری نیز وارد معادله شده است: ریسک سیاسی اروپا.

نگرانی درباره وضعیت مالی فرانسه و انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور در سال آینده، همراه با تحولات سیاسی آلمان، بخشی از سرمایه‌گذاران را نسبت به دارایی‌های اروپایی محتاط‌تر کرده است.

حتی افزایش نرخ بهره توسط بانک مرکزی اروپا نیز تاکنون نتوانسته حمایت قدرتمندی از یورو ایجاد کند.

📌 سقوط یورو فقط داستان بازار ارز نیست؛ نشانه‌ای از فشار همزمان نفت گران، تورم، نرخ‌های بهره و ریسک سیاسی بر اقتصاد اروپاست.

اگر قیمت انرژی برای مدت طولانی بالا بماند، این فشار می‌تواند به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصادی اروپا در ماه‌های آینده تبدیل شود.

منبع: رویترز

اکونومیست فارسی
@economistfarsi

🔴 کارخانه‌های چین دوباره روشن شدند؛ هوش مصنوعی به کمک اقتصاد پکن آمد

پس از دو ماه انقباض، بخش تولید چین در ماه سپتامبر دوباره به محدوده رشد بازگشت؛ نشانه‌ای مثبت برای دومین اقتصاد بزرگ جهان که همچنان با ضعف مصرف داخلی و بحران بازار مسکن دست‌وپنجه نرم می‌کند.

بر اساس داده‌های رسمی منتشرشده امروز، شاخص مدیران خرید بخش تولید چین در سپتامبر به ۵۰٫۱ رسید؛ در حالی که این شاخص در ماه اوت ۴۹٫۸ بود.

مرز ۵۰ اهمیت زیادی دارد: عدد بالاتر از ۵۰ نشان‌دهنده گسترش فعالیت‌های تولیدی و عدد پایین‌تر از آن نشانه انقباض است.

تصویر ارائه‌شده از سوی بخش خصوصی حتی مثبت‌تر است. این شاخص در سپتامبر به ۵۲٫۱ رسیده که بالاترین سطح در پنج ماه گذشته محسوب می‌شود.

یکی از عوامل مهم این بهبود، رشد تقاضای جهانی برای محصولات مرتبط با هوش مصنوعی است.

سرمایه‌گذاری گسترده شرکت‌های فناوری جهان در مراکز داده، تراشه‌ها، تجهیزات الکترونیکی و زیرساخت هوش مصنوعی، تقاضا برای بخشی از زنجیره تولید چین را افزایش داده است.

اما این آمار به معنی پایان مشکلات اقتصاد چین نیست.

بازار مسکن همچنان یکی از نقاط ضعف اصلی اقتصاد این کشور است، مصرف داخلی قدرت کافی ندارد و پکن برای تحریک اقتصاد مجموعه‌ای از سیاست‌های حمایتی و اعتباری را دنبال می‌کند.

به همین دلیل، سؤال اصلی این نیست که آیا کارخانه‌های چین در یک ماه رشد کرده‌اند؛ سؤال مهم‌تر این است که آیا این رشد می‌تواند پایدار بماند.

چین طی چند دهه گذشته بخش بزرگی از رشد خود را بر صادرات، سرمایه‌گذاری و ساخت‌وساز بنا کرده بود. اکنون با بحران بخش مسکن و تغییر ساختار تجارت جهانی، صنایع پیشرفته، خودروهای برقی، باتری، تراشه و هوش مصنوعی اهمیت بسیار بیشتری در مدل اقتصادی این کشور پیدا کرده‌اند.

📌 اگر رونق جهانی هوش مصنوعی ادامه پیدا کند، ممکن است فقط شرکت‌های فناوری آمریکایی برندگان آن نباشند؛ کارخانه‌های چین نیز می‌توانند یکی از بزرگ‌ترین ذی‌نفعان این موج باشند.

اما برای بازگشت قدرتمند اقتصاد چین، روشن‌شدن کارخانه‌ها کافی نیست؛ مصرف‌کننده چینی هم باید دوباره شروع به خرج‌کردن کند.

منابع: رویترز، اداره ملی آمار چین

@economistfarsi

🔴 عصر پول ارزان تمام شده؟ زنگ خطر از بزرگ‌ترین بازارهای مالی جهان

بازار اوراق قرضه جهان وارد یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های سال‌های اخیر شده است؛ تحولی که شاید در ظاهر کمتر از جهش بورس یا نفت جلب توجه کند، اما اثر آن می‌تواند مستقیماً به وام مسکن، بدهی دولت‌ها، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها و حتی قیمت سهام برسد.

در آمریکا، بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری از مرز ۵ درصد عبور کرده و به بالاترین سطوح از سال ۲۰۰۷ رسیده است. بازده اوراق ۳۰ساله نیز در محدوده بالاترین سطوح بیش از دو دهه اخیر قرار دارد.

اما آمریکا تنها نیست.

بازده اوراق در فرانسه، آلمان، بریتانیا، استرالیا و ژاپن نیز افزایش یافته و بازارهای جهانی در حال تطبیق خود با یک احتمال مهم هستند: شاید نرخ‌های بهره برای مدتی طولانی‌تر از آنچه قبلاً تصور می‌شد، بالا باقی بمانند.

سه عامل اصلی پشت این تغییر قرار دارند:

افزایش قیمت انرژی و نگرانی از بازگشت تورم؛

رشد اقتصادی قوی‌تر از انتظار، به‌ویژه با موج عظیم سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی؛

و نیاز دولت‌ها و شرکت‌های بزرگ به انتشار حجم بیشتری از بدهی برای تأمین هزینه‌های خود.

اهمیت این اتفاق بسیار فراتر از بازار اوراق است. وقتی بازده اوراق دولتی بالا می‌رود، هزینه تأمین مالی در کل اقتصاد نیز افزایش پیدا می‌کند. وام مسکن گران‌تر می‌شود، شرکت‌ها برای استقراض پول بیشتری می‌پردازند و دولت‌ها باید بخش بزرگ‌تری از بودجه خود را صرف بهره بدهی کنند.

حتی شرکت‌های فناوری که میلیاردها دلار برای زیرساخت هوش مصنوعی هزینه می‌کنند، از این فشار مصون نیستند.

در واقع بازارهای مالی با یک تناقض بزرگ روبه‌رو شده‌اند: از یک طرف هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی را تقویت می‌کند؛ از طرف دیگر همین رشد، همراه با نفت گران، می‌تواند تورم و نرخ بهره را برای مدت بیشتری بالا نگه دارد.

📌 پیام بازار اوراق روشن است: جهان ممکن است مجبور شود دوباره به زندگی با پول گران عادت کند.

منبع: رویترز

@EconomistFarsi

🔴 نفت دوباره بالای ۱۰۰ دلار؛ تنگه هرمز بازارهای جهان را در اضطراب نگه داشت

قیمت نفت روز دوشنبه بار دیگر جهش کرد و نفت برنت در جریان معاملات از مرز ۱۰۷ دلار در هر بشکه عبور کرد. البته با انتشار خبرهایی درباره ادامه تلاش‌های دیپلماتیک، بخشی از این افزایش قیمت در ادامه معاملات تعدیل شد.

محرک اصلی بازار همچنان تنش میان ایران و آمریکاست. رد پیشنهاد ایران از سوی دونالد ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز، امیدها به دستیابی سریع به توافق را کاهش داد و معامله‌گران بار دیگر ریسک اختلال در عرضه انرژی خاورمیانه را وارد محاسبات خود کردند.

تنگه هرمز فقط یک مسیر کشتیرانی نیست. پیش از آغاز درگیری‌ها، حدود یک‌پنجم عرضه نفت جهان، معادل نزدیک به ۲۰ میلیون بشکه در روز، از این آبراه عبور می‌کرد. به همین دلیل، هر تحول سیاسی یا نظامی در منطقه می‌تواند مستقیماً بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.

در عین حال، نشانه‌هایی از بهبود عرضه دیده می‌شود. برآوردهای مؤسسه کپلر نشان می‌دهد صادرات نفت تولیدکنندگان مهم خاورمیانه در ماه سپتامبر به حدود ۱۲٫۸ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ بالاترین میزان از زمان آغاز جنگ در فوریه. با این حال، جریان نفت هنوز به وضعیت پیش از درگیری بازنگشته است.

اما مسئله فقط قیمت نفت نیست.

نفت گران‌تر می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و تولید را افزایش دهد، فشار تورمی را تشدید کند و حتی تصمیم بانک‌های مرکزی درباره نرخ بهره را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، آنچه در تنگه هرمز اتفاق می‌افتد می‌تواند از پمپ‌بنزین‌ها تا بازار اوراق و بورس‌های بزرگ جهان اثر بگذارد.

اکنون نگاه بازار به مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجی‌گری قطر دوخته شده است. پیشرفت مذاکرات و بازگشایی پایدار تنگه هرمز می‌تواند بخشی از ریسک موجود در قیمت نفت را کاهش دهد؛ در مقابل، شکست مذاکرات می‌تواند نگرانی‌ها درباره عرضه جهانی انرژی را دوباره افزایش دهد.

📌 بازار نفت این روزها فقط بشکه‌های نفت را قیمت‌گذاری نمی‌کند؛ احتمال جنگ، صلح و سرنوشت تنگه هرمز نیز وارد قیمت هر بشکه شده است.

منابع: رویترز، کپلر

@EconomistFarsi

دکترمجتبی لشکربلوکی :
بعد از انتشار گزارش های ایران ۲۰۳۵ بازخوردهای منفی و مثبت متعددی دریافت شد. برخی از بازخوردها به صورت متن تحلیلی بود آن ها را یک جا جمع کردیم و در یک مجموعه تقدیم می کنیم. هم متشکریم از مشوقان و هم از ممنونیم از منتقدان. در اثر گفتگو و تعامل ایده های مختلف است که به حقیقت نزدیک می شویم. گفتگو، جایی است که دو صدا، دو ذهن و دو ایده به هم می رسند و درکی والاتر از آنچه هر یک به‌تنهایی می‌دانستند، زاده می‌شود.

دکتر محسن طاهری؛ آینده پژوه و عضو هیات علمی دانشگاه اصفهان (وبسایت شخصی: یادداشت های یک آینده پژوه)
دکتر سید هادی سجادی؛ از مدیران با سابقه و متخصص فضای مجازی
دکتر بهروز ملکی؛ اقتصاددان و مشاور وزیر راه و شهرسازی (صفحه در تلگرام)
دکتر محمدجواد ساکت؛ دانش آموخته سیاست گذاری انرژی، خبره حوزه پتروشیمی
دکتر یلدا امیری؛ سیاست پژوه، دانش‌آموخته دانشگاه نورث ایسترن آمریکا
دکتر مجید بهستانی؛ دکترای روابط بین‌الملل، مدرس دانشگاه
فائزه نصرالهی؛ کارشناس ارشد مدیریت، مدیریت استراتژیک
دکتر امیر ذاکری؛ عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران و مدیر اندیشکده توسعه صادرات


@economistfarsi

نشریه سبتامبر اکونومیست

@economistfarsi

🇺🇸🇨🇳
ترامپ و شی؛ رقابتی که از تعرفه‌ها به تشریفات دیپلماتیک رسیده است

روابط دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در سال‌های گذشته بارها بر پایه سیاست «اقدام و واکنش» شکل گرفته است؛ از افزایش تعرفه‌های تجاری گرفته تا محدودیت‌های اقتصادی و اقدامات متقابل پکن و واشنگتن. تازه‌ترین نمونه نیز جنگ تجاری پرتنشی بود که بار دیگر رقابت میان دو اقتصاد بزرگ جهان را در مرکز توجه قرار داد.

اما این هفته، شکل متفاوت و دوستانه‌تری از همین رقابت به نمایش گذاشته شده است.

چهار ماه پس از سفر رسمی ترامپ به پکن، رئیس‌جمهور آمریکا این بار میزبان شی جین‌پینگ است و تلاش دارد با سطح بالایی از تشریفات دولتی، از همتای چینی خود استقبال کند. در روابط قدرت‌های بزرگ، چنین جزئیاتی صرفاً جنبه تشریفاتی ندارند؛ نحوه استقبال، برنامه دیدارها و پیام‌های عمومی رهبران می‌توانند بخشی از دیپلماسی و نمایش قدرت سیاسی باشند.

در پشت این فضای رسمی، اختلافات اساسی میان واشنگتن و پکن همچنان پابرجاست. تجارت و تعرفه‌ها، رقابت بر سر فناوری‌های پیشرفته، زنجیره تأمین جهانی و نفوذ اقتصادی و ژئوپلیتیکی از مهم‌ترین محورهایی هستند که روابط دو کشور را شکل می‌دهند.

برای بازارهای جهانی نیز نتیجه تعامل دو طرف اهمیت زیادی دارد. آمریکا و چین در قلب شبکه تجارت جهانی قرار دارند و تشدید یا کاهش تنش میان آنها می‌تواند از بازار سهام و ارز گرفته تا قیمت کالاها، سرمایه‌گذاری شرکت‌ها و تصمیمات مربوط به زنجیره‌های تأمین را تحت تأثیر قرار دهد.

به همین دلیل، دیدار این هفته فقط درباره رابطه شخصی ترامپ و شی نیست. مسئله اصلی این است که آیا نمایش دیپلماتیک دوستانه می‌تواند به کاهش تنش‌های اقتصادی و ایجاد توافق‌های عملی منجر شود، یا رقابت ساختاری میان دو قدرت همچنان بر روابط آنها غالب خواهد ماند.

فعلاً آنچه تغییر کرده، لحن و صحنه رقابت است؛ رقابتی که پیش‌تر بیشتر با تعرفه و اقدامات تلافی‌جویانه دیده می‌شد، این هفته پشت میزهای رسمی و در قالب تشریفات دیپلماتیک ادامه پیدا کرده است.

منبع:
بلومبرگ

@economistfarsi

🛢️ بزرگترین وارد کنندگان نفت جهان

Oil imports in 2025 in thousand barrels per day

1. 🇨🇳 China: 13,763
2. 🇺🇸 USA: 7,916
3. 🇮🇳 India: 6,206
4. 🇰🇷 South Korea: 3,826
5. 🇯🇵 Japan: 3,289
6. 🇸🇬 Singapore: 2,797
7. 🇳🇱 Netherlands: 2,670
8. 🇩🇪 Germany: 2,308
9. 🇪🇸 Spain: 1,660
10. 🇫🇷 France: 1,638
11. 🇬🇧 UK: 1,494
12. 🇮🇹 Italy: 1,428
13. 🇮🇩 Indonesia: 1,414
14. 🇲🇾 Malaysia: 1,206
15. 🇹🇷 Türkiye: 1,191

Source: OPEC Annual Statistical Bulletin 2026

@economistfarsi

⚪️جنگ جهانی علیه پلاستیک؛ تهدید تازه برای پتروشیمی ایران

🔹جهان در حال مذاکره برای محدودکردن یکی از بزرگ‌ترین صنایع قرن بیستم است؛ صنعتی که برای ایران نه فقط یک بازار صادراتی، بلکه یکی از مهم‌ترین مسیرهای تبدیل نفت و گاز به درآمد ارزی محسوب می‌شود.

🔹اگر معاهده جهانی مقابله با آلودگی پلاستیک به سمت محدودیت تولید پلیمرهای اولیه، کاهش مصرف پلاستیک نو و الزام‌های سختگیرانه‌تر بازیافت حرکت کند، صنعت پتروشیمی ایران که بخش قابل توجهی از صادرات خود را بر پایه پلی‌اتیلن و پلی‌پروپیلن بنا کرده، با یک پرسش مهم مواجه خواهد شد که آیا همچنان باید بر صادرات مواد پایه تکیه کند یا زمان حرکت به سمت محصولات تخصصی فرا رسیده است؟

متن کامل را در لینک زیر بخوانید:
refiningart.ir/?p=1999

📰پایگاه خبری هنر پالایش

@refining_art

🟥پیش‌بینی جدید گلدمن ساکس از آینده طلا/ رشد قیمت‌ها کند می‌شود، اما متوقف نخواهد شد

🔹بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس در تازه‌ترین یادداشت خود، چشم‌انداز صعودی خود برای بازار طلا را حفظ کرد. تحلیلگران این بانک معتقدند افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو، تنها سرعت رالی صعودی طلا را کاهش می‌دهد، اما نمی‌تواند آن را از مسیر اصلی خود منحرف کند.

🔹 لینا توماس، تحلیلگر این بانک، پیش‌بینی ارزش منصفانه طلا تا پایان سال جاری میلادی را از ۴۹۰۰ دلار به ۴۶۵۰ دلار کاهش داد (درحالی‌که قیمت فعلی بازار حدود ۴۳۵۰ دلار است). با این حال، او با قاطعیت بر پیش‌بینی رسیدن هر اونس طلا به ۵۴۰۰ دلار تا پایان سال ۲۰۲۷ تأکید دارد.

🔹با وجود افزایش اخیر نرخ بهره و پیش‌بینی اقتصاددانان برای یک افزایش دیگر در ماه اکتبر، گلدمن ساکس معتقد است فدرال رزرو همچنان بین سپتامبر ۲۰۲۷ تا مارس ۲۰۲۸ سه بار نرخ بهره را کاهش خواهد داد و نرخ بهره نهایی تغییری نخواهد کرد. به گفته توماس، تأثیر سیاست‌های انقباضی فعلی، بیشتر خود را در «کند شدن شیب رشد کوتاه‌مدت» نشان می‌دهد تا «کاهش قیمت نهایی طلا».

🔹خریدهای قدرتمند بانک‌های مرکزی همچنان اصلی‌ترین عامل ساختاری در رشد قیمت طلاست. این نهادها در حال حاضر ماهانه حدود ۹۱ تن طلا می‌خرند که این رقم فاصله معناداری با میانگین ۱۷ تنی پیش از سال ۲۰۲۲ دارد. به گفته گلدمن ساکس، تقریباً تمام رشد ۲۳ درصدی پیش‌بینی‌شده برای طلا تا پایان سال ۲۰۲۷، ریشه در همین خریدهای ساختاری دارد که فشار ناشی از نرخ‌های بهره بالا را خنثی می‌کند.

🔹از یک سو، تقاضای بالا برای «قراردادهای اختیار خرید» به عنوان ابزاری برای پوشش ریسک‌های اقتصاد کلان، پتانسیل رشد بیشتر قیمت‌ها را فراهم کرده است. اما از سوی دیگر، گلدمن ساکس هشدار می‌دهد که اگر فدرال رزرو رویکرد بسیار تهاجمی‌تری به خود بگیرد، ممکن است بازار طلا با یک اصلاح قیمتی تندتر از حد معمول مواجه شود.

@economistfarsi

🟥فتوحات نفتی کوچک‌ترین تاثیری در آنها نداشته؛ مردم به شدت ناراضی هستند

✍🏻فاطمه نصیری

🔹اسدلله علم، وزیر دربار و از نزدیک‌ترین چهره‌های سیاسی به محمدرضاشاه پهلوی، در یادداشت‌های روزانه‌اش بخش‌هایی از گفت‌وگوهای خود با شاه را ثبت کرده است.

🔹در این بخش، علم درباره گرانی و کمبود کالاهای اساسی، ضعف عملکرد دولت امیرعباس هویدا و نارضایتی مردم با شاه گفت‌وگو می‌کند و می‌نویسد: «عرض کردم هویدا نخست‌وزیر به من می‌گفت شاهنشاه خیال دارند در ۱۴ مهر، روز افتتاح مجلس، موضوع گرانی و نایابی را تشریح فرمایند. دیگر آن وقت کسی جرئت حرف زدن نخواهد داشت. عرض کردم اگر راست می‌گوید و شاهنشاه چنین خیالی دارند، استدعای من این است که واقعا صرفنظر فرمایید، چون به هر حال مردم از این نایابی و گرانی عصبانی هستند و واقعا هم دولت غفلت کرده [است]. چرا اعلیحضرت همایونی بی‌جهت این مسؤولیت را به گردن می‌گیرید؟ با آن که بی‌لیاقتی قطعی دولت است. مثلا اگر اینها پیش‌بینی می‌کردند [و] فقط صدهزار تن شکر در بهار می‌خریدند، الآن کمیابی قند نبود. هم چنین گندم، هم چنین سیمان.

🔹او در ادامه می‌نویسد: موضوع گندم که در نظر مبارک هست، از شب عید که در جزیره کیش بودیم، امر فرمودید گندم بخرند. اول گفتند احتیاج نداریم. بعد گفتند فقط دویست هزار تن احتیاج هست. امر فرمودید، فوری بخرید، باز هم نخریدند. بعد بالاخره به هفتصد هزار تن رسید که یک ماه قبل تصمیم گرفتند به جای تنی ۵۴ دلار ۲۲۰ دلار خریدند. آن هم اگر اعلیحضرت در آمریکا تشریف نمی‌داشتید که دولت آمریکا اجازه صدور نمی‌داد. اینها غفلت است و غفلت غیرقابل بخشایش. من کاری ندارم که آنها را ببخشید یا نبخشید، این با خود شاهنشاه است. من هم عرضی ندارم، ولی این غفلت را دیگر چرا می‌خواهید شخصا بر عهده بگیرید؟

🔹علم در ادامه نوشته است: من وظیفه دارم که این عرایض را بکنم و ناچارم عرض کنم که مردم به شدت ناراضی هستند، به طوری که فتوحات نفتی کوچک‌ترین تاثیری در آنها نداشته است. تازه شاهنشاه می‌خواهید بفرمایید این غفلت‌ها با من بوده است؟ برای چه؟ چه اجباری دارید؟ ... فرمودند آخر مردم هم غرغرو هستند و پیوز*. گاهی فکر می‌کنم مردم ایران بهترین مردم روی زمین هستند، گاهی هم می‌بینم که خیلی پیوز و ضعیف‌النفس هستند. عرض کردم غرغر کردن به قول تالیریان از حقوق حق مردم است. شاهنشاه خندیدند. [اضافه کردم که مردم] بالأخره حق بازخواست هم دارند. آخر دولت دولت آنهاست. حالا به احترام عمیقی که به شاهنشاه دارند و می‌دانند که مالا از منافع آنها دفاع می‌فرمایید، حرفی نمی‌زنند و نمی‌توانند هم بزنند، حرف دیگری است. ولی دیگر سرکوفت زدن به آنها که معنی ندارد. شاهنشاه خیلی تامل فرمودند. خدا عمرش بدهد که نسبت به من تغير نکرد، بلکه وانمود کردند که حرف تو مورد نظر خواهد بود، چون فرمودند نطق من در مسائل بالا و دنیایی خواهد بود.»

*پیوز: فرومایه و ضعیف‌النفس

@economistfarsi

🟥چگونه تنش در خاورمیانه محاسبات نرخ بهره لندن را بهم ریخت؟

✍🏻نگار حجتی

🔹اندرو بیلی، رئیس بانک مرکزی بریتانیا، پس از تصمیم‌گیری درباره نرخ بهره در ماه ژوئیه با صراحتی کم‌سابقه به خبرنگاران گفت که نباید با این تصور جلسه را ترک کنند که بانک مرکزی در آستانه افزایش نرخ بهره است.

🔹با این حال، بعید به نظر می‌رسد او در نشست پیش‌رو بتواند با همان قاطعیت سخن بگوید. فشارهای صعودی تورم ناشی از تداوم بحران و جنگ آمریکا علیه ایران با شتابی بالا در حال سرایت به اقتصاد است.

🔹تثبیت بهای نفت خام برنت در کانال بالای ۱۰۰ دلار و جهش بهای گاز چالش‌هایی جدی برای بریتانیا ایجاد کرده و هم‌زمان ریسک‌های جدیدی پدیدار شده‌اند که می‌توانند تورم را تا سال آینده میلادی بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی نگه دارند.

🔹اقتصاددانان ارشد معتقدند انرژی عملاً چوب امدادی تورم را به بخش مواد غذایی واگذار کرده و اثرات گسترده ال‌نینیو موجب چسبندگی بیشتر تورم در سال آینده خواهد شد؛ به این معنا که حتی در صورت مهار قیمت انرژی، موج جدید گرانی مواد غذایی مانع از افت محسوس شاخص کل تورم می‌شود.

@economistfarsi

🟥نرخ بهره آمریکا پایین نمی‌آید!

✍🏻کسری غفوری

🔹بازدهی اوراق خزانه‌داری آمریکا به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ رسیده و معامله‌گران احتمال افزایش دوباره نرخ بهره فدرال‌رزرو را بالا می‌دانند.

🔹در این میان، فشارهای دونالد ترامپ برای کاهش هزینه استقراض نیز افزایش یافته است؛ اما به نوشته بلومبرگ، ریشه اصلی افزایش نرخ‌ها نه در سیاست‌های کوتاه‌مدت، بلکه در تغییرات ساختاری اقتصاد جهانی است.

🔹دوران «پول ارزان» که با مازاد پس‌انداز، سرمایه‌گذاری محدود و تقاضای جهانی برای اوراق آمریکا شکل گرفته بود، در حال پایان است. کاهش پس‌انداز نسل‌های قدیمی، فاصله گرفتن چین و کشورهای نفتی از خرید بدهی آمریکا، افزایش هزینه‌های دفاعی و جهش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی، همگی فشار صعودی بر نرخ بهره وارد کرده‌اند.

🔹از سوی دیگر، بدهی عمومی آمریکا از ۱۰۰ درصد تولید ناخالص داخلی عبور کرده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ به ۱۱۱ درصد برسد. برآوردها نشان می‌دهد نرخ طبیعی واقعی بهره اکنون حدود ۲.۶ درصد است که با تورم باثبات، بازدهی اسمی نزدیک به ۴.۷ درصد را برای اوراق ۱۰ساله توجیه می‌کند. بنابراین، حتی با تغییر رئیس فدرال‌رزرو یا فروکش کردن تنش‌های خاورمیانه، بازگشت به دوران نرخ‌های بسیار پایین بعید است.

@economistfarsi

🟥 موج جدید رونق در بورس

🔺 معاملات روز شنبه بورس تهران با ثبت سقف تاریخی جدید برای شاخص کل همراه شد؛ هرچند مسیر این نماگر در طول معاملات یکدست نبود.

🔺شاخص کل پس از رشد ابتدایی، بخشی از ارتفاع خود را از دست داد اما در ادامه بار دیگر به مسیر صعودی بازگشت و با رشد ۲.۱۸ درصدی به سطح ۷ میلیون و ۲۷۷ هزار واحد رسید.

🔺همزمان شاخص هم‌وزن نیز با افزایش ۱.۵۶ درصدی در آستانه ورود به کانال ۲ میلیون واحد قرار گرفت. در بازارهای موازی نیز دلار آزاد وارد کانال ۲۳۶ هزار تومان شد.

🔺از سویی، طلای ۱۸ عیار و سکه امامی به ترتیب در محدوده ۲۴ میلیون و ۲۳۹ میلیون تومان معامله شدند.

🔺در معاملات روز شنبه، شاخص کل تحت تاثیر افزایش تقاضا تا محدوده ۷ میلیون و ۲۷۲ هزار واحد پیش رفت. با این حال، افزایش عرضه‌ها در ادامه باعث شد شاخص تا سطح ۷ میلیون و ۲۳۶ هزار واحد عقب‌نشینی کند.

🔺اما این افت مقطعی دوام چندانی نداشت. در ادامه، شاخص کل نه تنها افت خود را جبران کرد، بلکه از سقف ثبت‌شده در دقایق ابتدایی نیز عبور کرد و در سطح ۷ میلیون و ۲۷۷ هزار واحد به کار خود پایان داد.

🔺به این ترتیب، سقف تاریخی جدیدی برای این نماگر ثبت شد و روند صعودی آن برای ششمین روز معاملاتی متوالی ادامه یافت. شاخص بورس همچنین در سه روز از چهار روز معاملاتی اخیر، رشد روزانه بیش از ۲ درصدی را تجربه کرده است.

🔺شاخص هم‌وزن نیز با رشد ۱.۵۶ درصدی به سطح یک میلیون و ۹۷۲ هزار واحد رسید و اکنون تنها ۲۸ هزار واحد با کانال ۲ میلیون واحد فاصله دارد. همزمان، ۸۹ درصد نمادهای بازار در پایان معاملات در محدوده مثبت قرار گرفتند.

🔺ارزش معاملات خرد بازار سهام نیز در محدوده ۴۱ هزار میلیارد تومان قرار گرفت.در سمت جریان مالکیت حقیقی نیز، حدود ۵ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان توسط سرمایه‌گذاران حقیقی وارد معاملات سهام شد.

🔺با احتساب جریان ورود پول در روزهای گذشته، مجموع ورود پول حقیقی از ابتدای سال به حدود ۹۱ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان رسیده است.

@economistfarsi

🟥 امروز در بازارها چه گذشت؟

🔹 در بازار داخلی طلا امروز به دنبال تشدید تنش‌ها و افزایش ریسک‌های سیاسی قیمت‌ها روند صعودی قابل توجهی را نسبت به روز گذشته تجربه کرد و قیمت هر گرم طلای عیار با افزایش ۲.۷درصدی به ۲۴میلیون و ۲۰۰هزارتومان رسید.

🔹سکه تمام نیز با ۶میلیون تومان افزایش نسبت به روز گذشته در محدوده ۲۴۱میلیون تومان معامله شد. نیم‌سکه و ربع‌سکه هم به ترتیب روی ارقام ۱۲۳ میلیون تومان و ۶۶میلیون و ۳۰۰هزار تومان ایستادند.

🔹همچنین حساب سکه امامی در معاملات امروز به به حدود ۳میلیون تومان افزایش یافت.

🔹این افزایش قیمت‌ها در حالی رخ داد که اونس جهانی با افزایش کمتر از ۱درصد نسبت به روز گذشته حدود ۴۴۰۰دلار قیمت خورد.

🔹در بازار ارز نیز دلار آزاد در ادامه روند صعودی روز گذشته خود با ثبت رکورد قیمتی جدید در معاملات نقدی امروز ۲۳۲هزار و ۴۰۰تومان قیمت خورد.

🔹 شاخص بورس نیز که روز گذشته با فتح کانال ۷میلیون واحدی رکورد تاریخی را ثبت کرده بود امروز به پیشروی خود ادامه داد و با رشد ۰.۶۷درصدی در سطح ۷میلیون و ۱۲۲هزار واحد ایستاد.

🔹بیت‌کوین امروز توانست از مرز ۷۹ هزار دلار عبور کند و حتی سقف قیمتی خود را تا محدوده ۷۹۴۸۷ دلار نیز بالا ببرد. با این حال، نتوانست جای پای خود را در این کانال محکم کند و با افزایش فشار فروش و رفتار محتاطانه معامله‌گران، مجدداً به همان محدوده ۷۸ هزار دلار عقب‌نشینی کرد.

🔹اتریوم به عنوان دومین دارایی برتر بازار نیز تحرکات محدودی را به ثبت رساند و در کانال ۲۴۵۰ تا ۲۴۹۰ دلار نوسان کرد. ضعف حجم معاملات و عدم شکل‌گیری محرک تقاضای قوی، مانع از پس‌گرفتن مقاومت ۲۵۰۰ دلاری شده است.

🔹بهای نفت برنت در جریان معاملات امروز با یک جهش چشمگیر از سد روانی ۱۰۰ دلار عبور کرد و با لمس سطح ۱۰۱ دلار در هر بشکه، بالاترین رکورد خود از ماه ژوئن تاکنون را به ثبت رساند. این افزایش پرشتاب که تحت تاثیر تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیک و نگرانی بازار از محدودیت‌های عرضه رقم خورده است، اکنون سیگنال‌های هشداردهنده‌ای از بازگشت فشارهای تورمی به اقتصاد جهانی مخابره می‌کند.

@economistfarsi