🔴 آیا حق آقایی دلار رو به افول است؟ نقش دلارهای نفتی چیست؟ 🔵دکتر محمدرضا منجذب
🔹پاسخ کوتاه به سوال مزبور «نه» است، اما روندهای مهمی در حال شکلگیری هستند که میتوانند در بلندمدت، هژمونی دلار را به چالش بکشند. (مفهوم حق آقایی دلار را اینجا و اینجا ملاحظه کنید)
موقعیت اقتصادی چین: پیشی گرفتن در کدام بخش؟
نکته اول این است که «پیشی گرفتن تولید چین از آمریکا» به نوع اندازهگیری بستگی دارد.
بر اساس برابری قدرت خرید (PPP): چین از سالها پیش و با اختلاف قابل توجهی بزرگترین اقتصاد جهان است. پیشبینیها برای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که تولید ناخالص داخلی چین بر اساس PPP حدود ۴۴.۳ تریلیون دلار و آمریکا ۳۲.۳۸ تریلیون دلار خواهد بود. (اینجا را ببینید)
بر اساس تولید ناخالص داخلی اسمی (به دلار آمریکا): در این معیار، آمریکا همچنان جلوتر است و شکاف آنها در سالهای اخیر حتی بیشتر هم شده است. به عنوان مثال، در سال ۲۰۲۵، تولید ناخالص داخلی چین به دلار تنها حدود ۶۳ درصد از تولید آمریکا بوده که نسبت به اوج ۷۷ درصدی در دوران پاندمی کاهش یافته است . این کاهش عمدتاً به دلیل نوسانات نرخ ارز و تورم بالاتر در آمریکا رخ داده است، نه کاهش تولید واقعی چین .
بسیاری از مؤسسات پیشبینی میکنند که پیشی گرفتن چین در تولید ناخالص داخلی اسمی، اگر هم رخ دهد، در دهههای ۲۰۳۰ یا حتی ۲۰۴۰ خواهد بود و این اتفاق به عواملی مانند رشد واقعی، تورم و نرخ ارز بستگی دارد . با این حال، حتی با وجود این، اقتصاد چین به عنوان یک نیروی عظیم در حال رشد است و رشد اقتصادی آن (حدود ۴.۷ تا ۴.۸ درصد در سال ۲۰۲۶) بسیار بیشتر از آمریکا (حدود ۲.۳ درصد) است .
نقش دلارهای نفتی و «یوان نفتی»
دلار نفتی به چرخهای اشاره دارد که از دهه ۱۹۷۰ شکل گرفت: نفت به دلار قیمتگذاری و معامله میشود و درآمدهای حاصل از آن دوباره به داراییهای دلاری (مانند اوراق خزانه آمریکا) بازمیگردد. این چرخه، تقاضا برای دلار را بینهایت تقویت کرده و جایگاه آن را به عنوان ارز ذخیره جهانی تثبیت کرده است .
چین با راهاندازی قراردادهای آتی نفت به یوان و گسترش روابط تجاری و مالی با کشورهای تولیدکننده نفت، در تلاش برای ایجاد «یوان نفتی» است . نقش دلارهای نفتی در اینجا به عنوان سدی در برابر کاهش قدرت دلار است که هنوز بسیار مستحکم مینماید. دلایل این استحکام عبارتند از:
۱. بازگشت سرمایههای نفتی: کشورهای حاشیه خلیج فارس (شامل امارات، قطر و کویت) در پنج سال آینده بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار مازاد حساب جاری خواهند داشت که باید در جایی سرمایهگذاری شود . صندوقهای ثروت ملی این کشورها حدود ۶ تریلیون دلار دارایی دارند و به طور سنتی، سبد سرمایهگذاری آنها به شدت به سمت دلار متمایل است (حدود ۶۹٪ از داراییهای بینالمللی آنها دلاری است، در حالی که میانگین جهانی ۴۶٪ است) . این جریان عظیم سرمایه، دلار را قدرتمند نگه میدارد.
۲. تغییر تدریجی، نه ناگهانی: شواهد نشان میدهد که هرگونه تغییر در تسویه معاملات نفتی به دور از دلار، به کندی رخ خواهد داد. حجم معاملات یوان در سامانههای مالی پس از یک افزایش مقطعی در سال ۲۰۲۶، دوباره به حالت عادی بازگشت . چین همچنین با محدودیتهایی در مسیر بینالمللی کردن کامل یوان مواجه است، مانند کنترل سرمایه و عدم تبدیلپذیری کامل آن .
۳. چالشهای ساختاری یوان: کشورها ممکن است تمایل چندانی به انباشت مقادیر زیادی یوان به عنوان دارایی ذخیره نداشته باشند. به همین دلیل، برخی کشورها مانند چین، به جای تبدیل درآمدهای یوانی به دلار، آن را به طلا تبدیل میکنند که یک روند مهم در «دلارزدایی» محسوب میشود .
در نهایت، باید به تحول بزرگتری اشاره کرد که فراتر از نفت است. چین در حال تبدیل شدن به یک غول فناوری و تولیدکننده پیشرو در کالاهای باارزش مانند خودروهای برقی، باتریها و پنلهای خورشیدی است . این موضوع، مسیر جدیدی برای بینالمللی شدن یوان ایجاد میکند، بهگونهای که کشورها برای خرید این کالاها به یوان نیاز پیدا میکنند. این تغییر ممکن است در آینده به «یوان فناوری» تبدیل شود، که میتواند تأثیر عمیقتری بر جایگاه دلار داشته باشد، هرچند که این فرآیند نیز بسیار بلندمدت است .
به طور خلاصه، اگرچه رشد اقتصادی چین و تلاش برای ایجاد یوان نفتی، تهدیدی برای هژمونی دلار محسوب میشوند، اما نظام دلار نفتی و قدرت جذب سرمایههای عظیم نفتی توسط آمریکا، هنوز ستونهای اصلی این نظام را پابرجا نگه داشتهاند و افول دلار، اگر رخ دهد، فرآیندی بسیار تدریجی و بلندمدت خواهد بود. 🔴 کانال دکتر منجذب
Post #614
5.68K