🔴 بازسازی اقتصاد ایران پس از جنگ (و تحریم) در چارچوب راهبردی و تدوین برنامه توسعه (2)
🔴 دکتر محمدرضا منجذب


۶. هشدارهای راهبردی برای تدوین برنامه توسعه

هشدار اول: بیماری هلندی در کمین است
راهکار: ذخیره‌سازی بخش عمده این منابع در صندوق توسعه ملی و آزادسازی تدریجی.

هشدار دوم: فساد ساختاری
دوره‌های بازسازی تاریخیً بستر مناسبی برای فساد سیستماتیک هستند و باید الزامات مراقبتی تعبیه گردد. هشدار سوم: فشارهای سیاسی کوتاه‌مدت
پس از جنگ، فشار برای افزایش هزینه‌های جاری (حقوق، یارانه‌ها، بازسازی سریع مناطق جنگی) بسیار زیاد خواهد بود. ایجاد سازوکارهای نهادی (قانون بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد، استقلال صندوق توسعه ملی) برای مقاومت در برابر این فشارها ضروری است.

۷. چشم‌انداز: از بازسازی تا توسعه پایدار

بازسازی اقتصاد ایران پس از جنگ ۱۴۰۴، یک پروژه ملی برای تغییر مدل حکمرانی است تا مسیر رشد و توسعه را هموار ‌کند.

شاخص‌های کلیدی موفقیت در بازسازی:

نسبت وابستگی بودجه به نفت زیر ۱۰٪ ، نرخ تورم تک رقمی، ذخایر صندوق توسعه ملی ۳ تا ۵ برابر بودجه سالانه، نرخ سرمایه‌گذاری ثابت ناخالص بالای ۳۰٪ GDP ، رتبه سهولت کسب و کار جزو ۵۰ کشور اول جهان، بازگشت نخبگان و مثبت شدن خالص مهاجرت.

جمع‌بندی

جنگ ۱۴۰۴ زخم‌های عمیقی بر اقتصاد ایران زد، اما همچنین فرصتی بی‌نظیر برای تحول ایجاد کرد. آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده و رفع تحریم‌ها، نفس‌گیری به اقتصاد می‌دهد اما درمان قطعی نیست.

نفت در این مسیر، نه یک «بشکه فروشی» برای خرج کردن حقوق و یارانه‌ها، بلکه یک «سرمایه ملی» است که باید صرف ایجاد زیرساخت‌های فیزیکی، نهادی و انسانی برای «دوران پسا‑نفت» شود. درس بزرگ این جنگ و بازسازی پیشِ رو این است: اگر نفت را به عنوان ثروت بلندمدت نبینیم و صرفاً آن را به درآمد جاری تبدیل کنیم، نه تنها ثروتی عایدمان نمی‌شود، بلکه نسل آینده از این ثروت ملی فقط تورم، بیکاری، آلودگی و وابستگی به ارث خواهد برد.

بازسازی واقعی زمانی رقم می‌خورد که ایران از «اقتصاد بقا» به «اقتصاد توسعه» گذر کند؛ گذاری که نیازمند حکمرانی شفاف، نهادهای قوی، بخش خصوصی واقعی و نگاه بین‌نسلی به منابع است.

اینفوگرافیک مطلب
🔴 کانال دکتر منجذب