کانال تاریخ دندانپزشکی

روز چهارشنبه ۲ شعبان ۱۳۱۷
امروز صبح رفتم منزل دندان ساز. سه تا دندان را که پیش تر پر کرده بود و خالی شده بود، ثانیاً با اکراه پر کرد و شرط کرد که اگر من بعد خالی شود، دندان طرف چپ را پر نخواهم کرد. از آنجا آمدم خانه.

📚روزنامه خاطرات میرزامحمدطاهر شیبانی بصیر الملک، جلد چهارم، به کوشش بهمن بیانی و مجيد عبدامين.

@dentalhistory👈

💢تصویب واژه های آروارۀ زیرین و آرواره زبرین به جای فک اسفل و فک اعلی در فرهنگستان اول، سال ۱۳۱۸

@dentalhistory👈

۲۲ مهر سالروز تصویب اساسنامه مدرسه عالی دندانسازی

💢در جلسه ۱۷۱ شورای عالی معارف در تاریخ ۲۲ مهر ۱۳۰۹ اساسنامه و پروگرام مدرسه دندانسازی به تصویب رسید. طبق این مصوبه از آن تاریخ مدت زمان تحصیل پنج سال و شرط پذیرش تصدیق سیکل اول متوسطه بود. سه سال اول معادل سیکل دوم متوسطه دوره علمی بود و تصدیق متوسطه دندانسازی به افراد داده می شد‌. پس از تحصیل در دو سال بعدی یا دوره عالی مدرک طبابت دندانسازی کسب می شد. این‌ شیوه در سال ۱۳۱۳ تغییر کرد و شرط ورود، دیپلم متوسطه و دوره تحصیلی چهار سال شد.

( تصویر خبر از روزنامه اطلاعات ۲۳ مهر ۱۳۰۹)

@dentalhistory👈

دستخط جالبی از دکتر استپانیان در سال ۱۲۹۴ خورشیدی در حاشیه یک سند:
با تصویب وزارت معارف اینجانب حاضر است هفته ای هر چند روز که صلاح بدانند دندانسازهای خارج را درس گفته و عملیات بیاموزم که خدمتی به عالم انسانیت شده باشد.

@dentalhistory👈

یک دندانپزشک در حال استفاده از چرخ پایی در حدود سال ۱۹۰۰ میلادی

@dentalhistory👈

💢رئیس کل بخش پروتز دکتر آشوت هاراطونیان بود که مردی بسیار ثروتمند و شیک پوش بود. خانه ای بزرگ و ماشین پاکارد آمریکایی هشت سیلندر داشت و بسیار مقتدر بود به طوری که وقتی می آمد به بخش، همه مربی ها از جمله دکتر مصفا، خانم دکتر مقصودی و دکتر نواب از ایشان حساب می بردند. گاهی هم سر دانشجوها و مربی ها فریاد می زد. با لهجه ارمنی. خلاصه خیلی با تشر و تندی صحبت می کرد. ولی سال چهارم که رسیدیم خیلی مهربانی کرد و یک شب همه دانشجویان سال چهارم را منزلشان که در میدان فردوسی، خیابان انقلاب که آن وقت شاهرضا می گفتند، به شام دعوت کرد و دخترش تانیا آشوت پیانو می زد و پیانیست معروفی بود در آن موقع.

📚به گذشته که بر می گردم، خاطرات دکتر عزت الله خامسی، نشر دندانه، چاپ اول ۱۴۰۲، ص ۴۸

@dentalhistory👈

اشاره ای به مدرسه دندان سازی قاجاری
شهریور ۱۲۹۷ خورشیدی



💢 به قدر سیگاری نشسته بعد بلند شده به خانه معاون السلطنه رفته، نوکرش گفت نیست. خودش از بالاخانه صدا کرد. معلوم شد مصدق السلطنه را گفته بود که آقا نیست و او رفته بود‌.حالش ناخوش و بستری. تب از حیث تب عمومی و درد دندان کشیدن هم اضافه. و نیز گفت قراولخانه جلو سفارت انگلیس را دولت حاضره به استومپ داد؛ همان روزی که شما به حیاط بادگیر رفته بودید و به نصیرالدوله پیغامات به وثوق الدوله را دادید.
گفتم برای چه به استومپ داد؟ گفت ظاهرا برای اینکه سفارت، جلو خانه اش میل نداشت مرکز قشونی باشد و اظهار کرده بود که قراولخانه نباشد، اما برای اینکه در قرب خانه اش مرکزی پلتیکی داشته و عموم به اسم دندان سازی، آزاد برای آمدن باشند.


📚روزنامه خاطرات سیدمحمد کمره ای، محمدجواد مرادی نیا، انتشارات اساطیر، چاپ اول ۱۳۸۴،جلد اول، ص ۵۸۶

@dentalhistory👈

نام مرحوم دکتر دادمنش در میان اساتید پروتز دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران در سال ۱۳۴۳



@dentalhistory👈

نمایی از یک مدرسه دندانپزشکی در پاریس، سال ۱۸۷۱

@dentalhistory👈

عکسی دیده نشده از بخش ارتودنسی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه تهران در حدود سال ۱۳۳۲

توضیح از دکتر عزت الله خامسی:
(از راست عکس تکنیسین بخش ارتدنسی، دکتر دینیاری، دکتر ریاض، دکتر مفتاح دانشجو، دکتر میزانی مربی بخش ارتدنسی. جالب است دوستان را هنوز با اسم‌ کوچک‌ و قیافه به یاد دارم و شرمنده شما نمی شوم)

@dentalhistory👈

نمونه ای از دیدگاه مردم نسبت به دندان پزشکی در ابتدای دهه چهل


💢در آن زمان آگاهی مردم از دندان پزشکی و دوره آموزشی آن بسیار کم بود. جامعه هنوز نیاز به تخصص را حس نکرده بود. برخی افراد که از طبقه برخوردار هم بودند، می پرسیدند دوره دندان پزشکی چند سال است؟ وقتی می شنیدند پنج سال، می گفتند ای آقای دکتر سندوزی، دندان یک مرض دارد، پوسیدگی و یک علاج دارد، کشیدن. شما می خواهید بچه های مردم را پنج سال معطل کنید که همین یک کار را یادشان بدهید؟


📚ریشه در خاک، بازگشت به سرزمین خورشید، خاطرات معصومه خزاعی در گفتگو با هدیه توتونی و نگین وطن پرست، نشر دندانه، چاپ اول: ۱۴۰۵، ص۷۱

@dentalhistory👈

دندانسازی دکتر مهدیخان بلبل
روزنامه ستاره ایران، شماره ۲۲۳ ، ۲۶ تیر ۱۳۰۵

در خیابان ناصریه کوچه تلفن خانه نمره ۱ تمام صنایع دندانسازی بمناسبترین قیمتی فیصله می شود کسانیکه به این محکمه رجوع کرده اند تصدیق دارند دندانهای ما با دندان طبیعی هیچ فرقی ندارد علیکم بالامتحان

@dentalhistoey👈

کنگره های دندانپزشکی در دهه ۱۹۷۰ میلادی
مجله اخبار‌ پزشکی، دی ۱۳۵۲

@dentalhistory👈

ندیده ای که چه سختی همی رسد به کسی
که از دهانش به در می‌کنند دندانی....

نسخه ای از گلستان سعدی، اوایل قرن نوزدهم میلادی

@dentalhistory👈

بیماریهای پسیکوسوماتیک دهان و دندان
معرفی کتاب و پایان نامه ای مربوط به دهه چهل

✍دکتر حسین اکبر

💢این کتاب تالیف دکتر صفا الدین جهانبانی است و در سال ۱۳۴۶ توسط انتشارات دانشگاه تهران به چاپ رسیده است. کتاب در اصل پایان نامه وی بوده که با تایید و توصیه اساتید وقت به صورت کتاب منتشر شده است. این کتاب در ۹۴ صفحه و پنج فصل به چاپ‌رسیده است و به ارتباط بیماری ها و عوامل روانی و دندانپزشکی و وضعیت دهان و دندان می پردازد.
دکتر محسن سیاح رئیس وقت دانشکده دندانپزشکی در مقدمه کتاب اینطور نوشته است:
آقای دکتر صفاء الدین جهانبانی که از فارغ التحصیلان سال تحصیلی ٤٣-٤٢ دانشکده دندانپزشکی میباشد در دوران تحصیل خود جزء شاگردان برجسته و زحمت کش و کتاب خوان دانشکده بودند و پایان نامه حاضر را برای اخذ درجه دکتری برشته تحریر درآورده اند.
همه ساله برای اخذ درجه دکتری از دانشگاه تهران تعداد زیادی پایان نامه از طرف فارغ التحصیلان و تحت هدایت استادان مربوطه تهیه و تنظیم میشود ولی انگشت شمارند آن تعداد یکه باخذ درجه ممتاز نائل میشوند و بازهم معدودند آن تعداد یکه هیأت قضات چاپ و نشر آنها را برای استفاده عموم پیشنهاد مینماید.
پایان نامه حاضر یکی از آن رسالات معدود میباشد که هیأت قضات ضمن گزارشی مستند پیشنهاد چاپ آنرا نموده است و در ضمن گزارش پایان نامه مذکور را از بهترین و ارزنده ترین پایان نامه های دانشگاه تهران دانسته است.
در اینجا لازم است متذکر شوم که این رساله تحت نظر آقای دکتر چهرازی استاد با سابقه و مجرب دانشگاه که خود اهل قلم و دارای تألیفات متعدد میباشند تهیه شده است.
اینجانب ضمن آرزوی توفیق بیشتر برای همکار خود که با چنین موفقیتی روبرو گشته اند بایشان تبریک گفته و مطالعه واستفاده آنرا بعموم دانشجویان توصیه مینماید.


دکتر ابراهیم چهرازی  رئیس انستیتو اعصاب و روان ایران و از اساتید برجسته و پایه گذاران روان پزشکی در ایران نیز مقدمه ای بر این کتاب دارد:
دکتر صفاء الدین جهانبانی عضو هیئت تحریریه مجله سلامت فکرو علاقمند به مسائل روانی را از مدتها پیش میشناختم و روزی که خواستار شد تا در تهیه رساله ای به عنوان « بیماریهای پسیکوسوماتیک دهان و دندان » استاد راهنمای او باشم تردید نکردم چون موضوع تازه و کم سابقه بود. ولی به او یادآور شدم که بحث در این موضوع مطالعه و بررسی بسیار میخواهد و آیا وقت و نیروی کافی برای نیل باین هدف دارد؟ در جواب اظهار داشت تمام قوای خود را مصروف خواهم داشت تا رساله ارزنده و قابل مطالعه ای تهیه نمایم . هنگامی که دکتر جهانبانی با عنوان سپاهی بهداشت در مناطق غربی کشور خدمت میکرد گزارشی تحت عنوان « بررسی بهداشت روانی در جوامع روستائی غرب ایران » تهیه نمود و این گزارش تحقیقی را ما در برنامه کنفرانسهای چهاردهمین کنگره پزشکی ایران در رامسر منظور کردیم. ایراد این سخنرانی در آن کنگره که بسیاری از متخصصین و روانپزشکان و روانشناسان ایرانی و خارجی در آن شرکت داشتند با استقبال فراوانی روبرو شد. سلسله مقالاتی هم که آقای دکتر جهانبانی تحت عنوان « مشکلات روحی خرد سالان » در مجله سلامت فکر مینوشت مورد توجه قرار میگرفت و بسا خوانندگان علاقه خود را به نوشته های مذكور كتباً و تلفونی ابراز مینمودند .و این سوابق توانائی او را در تحقیق و بررسی مسائل روانی مسلم میداشت. رساله حاضر نیز که حاصل فعالیتها و مطالعات دکتر جهانبانی در زمینه بررسی علائم و آثار پسیکوسوماتیک دهان و دندان است خوشبختانه مثل سایر کوششهای او قرین موفقیت شده و در خور تحسین و تمجید است. توفیق بیشتر همکار گرامی را آرزو مندم.

همچنین نظر هیأت قضات که متشکل از آقایان دکتر چهرازی، دکتر  فریدون فرزین و دکتر جمشید یکانی بوده درباره این پایان نامه در کتاب درج شده است:
۱ - موضوع مورد انتخاب بسیار جالب و نخستین بار است که در چنینموضوعی رساله نوشته شده است.
۲- طرح و تنظیم و تدوین پایان نامه به بهترین وجه انجام گرفته است .
۳- سندرجات علمی پایان نامه جامع و کامل است.
۴- شیوه نگارش و نشر فارسی پایان نامه ساده و روان و صحیح سیباشد .
ه - منابع مورد استفاده متعدد و ارزنده و معتبر هستند.
لذا هيأت قضات رساله مذکور را از بهترین وارزنده ترین پایان نامه های دانشگاه تهران دانسته و پیشنهاد مینماید که برای استفاده همکاران و دانشجویان بچاپ برسد. خاصه آنکه کتابی بدین شکل مختصر و جامع و ساده درین رشته تا کنون وجود نداشته است.

@dentalhistory👈

تبلیغ خمیردندان
هفته نامه تهران مصور ۲۳ مرداد ۱۳۳۲

@dentalhistory👈

خاموشی «جعفر دادمنش» چهره ماندگار دندان‌پزشکی ایران

تحول آفرین دندان‌پزشکی نوین ایران


✍رضا کرمی
دانشجوی دکتری تاریخ و پژوهشگر تاریخ پزشکی


«جعفر دادمنش»، از چهره‌های ماندگار دندان‌پزشکی معاصر ایران، ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، پس از دهه‌ها فعالیت علمی و حرفه‌ای، چشم از جهان فروبست. او ۲۵ شهریور ۱۳۱۱ در تبریز زاده شد و سال‌های کودکی و نوجوانی را در همین شهر گذراند. تحصیلات ابتدایی و دوره نخست متوسطه را در دبیرستان حکمت و دوره دوم متوسطه را در دبیرستان فردوسی تبریز به پایان رساند. پس از شرکت در آزمون ورودی دانشگاه، رشته دندان‌پزشکی دانشگاه تهران را برگزید و در سال ۱۳۳۵ دانش‌آموخته شد. دادمنش پس از پایان تحصیل، دوران سربازی و خدمت در بهداری را سپری کرد و در سال ۱۳۳۸ برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت. او ابتدا دوره کارورزی را در مرکز پزشکی مایکل ریس شیکاگو گذراند و سپس در دانشگاه نیویورک در رشته پروتزهای دندانی تخصص گرفت. موفقیت در آزمون‌های بورد تخصصی آمریکا، پشتوانه‌ای برای بازگشت او به ایران در سال ۱۳۴۲ بود. دادمنش پس از بازگشت، مدتی در مطب حسین نواب فعالیت کرد. او به‌دلیل علاقه به آموزش، مدتی نیز بدون دریافت حقوق در دانشکده دندان‌پزشکی دانشگاه تهران تدریس کرد. مسیر دانشگاهی او از استادیاری آغاز شد و سرانجام در سال ۱۳۵۷ به مرتبه استادی رسید.
اهمیت دادمنش در تاریخ دندان‌پزشکی ایران فقط به جایگاه دانشگاهی او محدود نبود. او در گسترش آموزش نوین پروتز، معرفی روش‌های علمی جدید و ارتقای سطح تخصصی این رشته نقش داشت. سخنرانی‌ها و حضور مستمر او در کنگره‌ها و سمینارها نیز زمینه انتقال تازه‌ترین یافته‌های علمی به دانشجویان و همکارانش را فراهم می‌کرد. دادمنش از پایه‌گذاران انجمن پروستودنتیست‌های ایران بود و ریاست دوره‌های نخست و دوم این انجمن را بر عهده داشت. او همچنین در انجمن دندان‌پزشکی ایران و شورای عالی سازمان نظام پزشکی مسئولیت داشت. ریاست پنجاهمین کنگره انجمن دندان‌پزشکی ایران در سال ۱۳۸۹، از دیگر مسئولیت‌های برجسته او بود.
از اقدامات ارزشمند دادمنش، توجه ویژه به حفظ و گسترش منابع علمی بود. او مجموعه‌ای از شماره‌های مجله معتبر Journal of Prosthetic Dentistry را که طی چند دهه گرد آورده بود، به دانشکده دندان‌پزشکی تبریز اهدا کرد تا این سرمایه علمی در اختیار دانشجویان و پژوهشگران قرار گیرد. در کنار نقش علمی، از او به‌عنوان دندان‌پزشک مخصوص امام خمینی و تعدادی از آیات عظام نیز یاد شده است؛ موضوعی که از جایگاه حرفه‌ای او و اعتماد گسترده به دانش و مهارتش حکایت دارد. دادمنش در انتقال تجربه و تربیت نسل‌های بعدی دندان‌پزشکان نیز نقشی ماندگار داشت. شاگردان و همکارانش از دقت، وجدان کاری، نظم، سحرخیزی و مداومت او یاد کرده‌اند و او نیز این ویژگی‌ها را اصول زندگی خود می‌دانست. میراث دادمنش در کتاب‌ها، مقالات، شاگردان، نهادهای حرفه‌ای و حافظه تاریخی دندان‌پزشکی ایران باقی است. با درگذشت او، زندگی یک استاد پایان یافت؛ اما اثری که بر آموزش، تخصص پروتز و مسیر تحول دندان‌پزشکی نوین ایران بر جای گذاشت، همچنان ادامه دارد. یاد او برای جامعه دندان‌پزشکی، یادآور پیوند دانش تخصصی، مسئولیت اجتماعی، سخاوت علمی و اخلاق حرفه‌ای است؛ میراثی که همچنان ارزش خود را حفظ می‌کند.


📚روزنامه پیام ما، سال ۲۲، شماره پیاپی ۳۴۷۲، 
سه شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵

عزت الله خامسی در کنار پدر و مادر
خرمشهر سال ۱۳۲۲
(با تبریک زادروز ۹۵ سالگی دکتر خامسی)

@dentalhistory👈

دکتر اکبر رشتیان یکی از ده پایه گذار اولیه جامعه دندانپزشکی، متولد ۱۲۹۹ و فارغ‌التحصیل سال ۱۳۲۵ بود. او از اولین متخصصان ارتودنسی ایران بود و تخصص خود را از ایلینوی آمریکا دریافت کرده بود.
در روزنامه اطلاعات مورخ ۲۴ آذرماه ۱۳۲۶ خبر کوتاهی در مورد سفر او به آمريکا برای تحصیل به چاپ رسیده بود که البته اشتباها رشته تحصیلی او را جراحی نوشته بودند. در آن زمان درج‌ این نوع اخبار در روزنامه های اصلی رایج بود.
دکتر رشتیان در سال ۱۳۸۳ درگذشت.

@dentalhistory👈

تشویق حکیم باشی توسط ناصرالدین شاه



💢دکتر طلوزان حکیمباشی حضور همایون به اقتضای وفور علم و دانش به خطاب جنابی مخاطب و سرفراز و دستخط جهان مطاع مبارک صادر شد.

سواد دستخط مبارک
دکتر طلوزان حکیمباشی بیست و چهار سال است در دولت ایران مشغول خدمت و همیشه اوقات سفرا و حضرا مواظب خدمت شخص ما بوده است و خاطر همایون ما را از حسن خدمات خود خرسند داشته است. در این اوقات لازم دیدیم محض بروز مرحمتی مخصوص درباره آن دولتخواه، او را به خطاب جنابی سرافراز فرماییم. مقرر آنکه عموم چاکران دربار همایون ما دکتر طلوزان را دارای این امتیاز دانسته توقیر و احترام او را مرعی دارند.
محرم ۱۲۹۹


📚 تاریخ منتظم ناصری، محمدحسن خان اعتمادالسلطنه، تصحیح محمداسماعیل رضوانی، دنیای کتاب، چاپ اول ۱۳۶۴، جلد دوم، ص۱۱۹۴

@dentalhistory👈