📌عنوان: آیا فرشتگان، اعمال پنهان و نیت‌های قلبی انسان را نیز ثبت می‌کنند؟

❓سؤال: آیا فرشتگان، اعمال پنهانی قلب را نیز می‌نویسند؟

🖋الجواب: دانشمندان درباره این‌که آیا فرشتگان اعمال باطنی انسان، مانند ذکر قلبی، اعتقادات، اندیشه‌ها، قصدها و نیت‌ها را نیز ثبت می‌کنند یا خیر، اختلاف نظر دارند.

دیدگاه نخست:
گروهی بر این باورند که فرشتگان تنها اعمال ظاهری انسان را می‌نویسند و از ثبت اعمال باطنی و پنهانی او آگاهی ندارند.

آنان به روایتی از حضرت عایشه رضی‌الله‌عنها استدلال کرده‌اند که فرمود: «اگر خداوند را در قلبم یاد کنم، برایم دوست‌داشتنی‌تر از آن است که هفتاد بار با زبانم او را یاد کنم؛ زیرا در این صورت فرشته آن را نمی‌نویسد و انسان نیز آن را نمی‌شنود».

همچنین به این سخن استدلال کرده‌اند که «نیت مؤمن از عمل او بهتر است»؛ زیرا نیت در درون انسان پنهان است و فرشتگان و انسان‌ها از آن آگاهی ندارند.

دیدگاه دوم، که دیدگاه بیشتر علما و قول صحیح است:
فرشتگان اعمال باطنی انسان را نیز می‌نویسند و خداوند آنان را از آنچه در دل انسان می‌گذرد، آگاه می‌سازد.

این آگاهی ممکن است به یکی از دو صورت باشد:

1. خداوند متعال فرشتگان را مستقیماً از آنچه در قلب انسان می‌گذرد آگاه سازد؛ همان‌گونه که گاهی پیامبران را از برخی امور پنهانی و غیبی آگاه می‌ساخت.
2. یا خداوند نشانه و علامتی برای فرشتگان قرار دهد که از طریق آن بتوانند از نیت و اندیشه انسان آگاه شوند.

ابن مُلقّن رحمه‌الله در شرح حدیث ابن عباس رضی‌الله‌عنهما از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم که فرمود: «همانا خداوند نیکی‌ها و بدی‌ها را نوشته، سپس آن را توضیح داده است؛ پس هرکس قصد انجام کار نیکی کند، ولی آن را انجام ندهد، خداوند آن را نزد خود یک نیکی کامل برای او می‌نویسد...».


می‌گوید: این حدیث، دیدگاه کسانی را تأیید می‌کند که معتقدند فرشتگان نگهبان، حتی قصد و اراده انسان برای انجام کار نیک یا بد را نیز ثبت می‌کنند و از اعتقاد و نیت او آگاه می‌شوند. همچنین این حدیث دیدگاه کسانی را رد می‌کند که معتقدند فرشتگان تنها آنچه را انسان به‌صورت ظاهری انجام می‌دهد یا با زبان خود می‌گوید، ثبت می‌کنند.

سخن درست ـ چنان‌که طبری نیز گفته است ـ همان چیزی است که احادیث صحیح بر آن دلالت دارد؛ زیرا قصد انجام یک کار نیک، خود عملی قلبی است؛ مانند یاد کردن خداوند در دل. بنابراین، راهی که فرشتگان از طریق آن از قصد قلبی انسان آگاه می‌شوند، همان راهی است که از طریق آن از ذکر قلبی او آگاه می‌شوند.

همچنین ممکن است خداوند متعال برای دو فرشته‌ای که مأمور ثبت اعمال انسان هستند، راهی برای آگاهی از آنچه در دل انسان می‌گذرد قرار داده باشد؛ همان‌گونه که خداوند برای بسیاری از پیامبران خود راه آگاهی از برخی امور غیبی را فراهم کرده است.

خداوند متعال از زبان حضرت عیسی علیه‌السلام می‌فرماید: ﴿وَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ«و شما را از آنچه می‌خورید و آنچه در خانه‌های خود ذخیره می‌کنید، خبر می‌دهم».[آل‌عمران: ۴۹]


همچنین پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم از امور غیبی فراوانی خبر داده است. بنابراین، بعید نیست که خداوند برای دو فرشته‌ای که مأمور ثبت اعمال فرزند آدم هستند، راهی برای آگاهی از خیر و شرّی که در دل انسان می‌گذرد قرار داده باشد تا هنگامی که انسان آن را در ذهن و دل خود پدید می‌آورد یا بر انجام آن تصمیم می‌گیرد، آن را ثبت کنند.

در این‌باره حتی گفته شده است که ممکن است از قلب انسان بویی به مشام فرشتگان برسد که از طریق آن از آنچه در قلب او می‌گذرد آگاه شوند.

از ابومعمر پرسیده شد: «اگر انسان خداوند را در قلب خود یاد کند، فرشته چگونه آن را می‌نویسد؟» گفت: «فرشته آن را از طریق بو درمی‌یابد». والله أعلم. بالصواب


ارایه 👈 مفتی محمد امینی

🔹🔷🔹

سؤال‌های شرعی خود را به آیدی ذیل بفرستید:

👇
✉️

📱 مفتی محمد امینی
@Mofti_mohammad_Amini

📱 مفتی عبدالجلیل محمدی:
@Mohammady363

✔️ آدرس کانال ما:
دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم_هرات

-------- 🌐--------

@DaruleftaaAehyaa