📌موضوع: چه زمانی می‌توان هبه را پس گرفت

❓سوال: چه زمانی می‌توان هبه را پس گرفت و تحت چه شرایطی؟

الجواب: بر اساس فقه حنفی، اگر مال، زمین یا جایدادی را به شخصی بیگانه هبه (بخشش) کرده باشید، در شرایطی می‌توانید از این بخشش رجوع کرده و از طریق محکمه آن را بازپس بگیرید.
اما اگر این هبه به اقارب و خویشاوندان نزدیکِ محرم (مانند پدر، مادر، فرزند، خواهر یا برادر) صورت گرفته باشد، حق رجوع برای همیشه ساقط می‌شود و بخشش، قطعی و غیرقابل بازگشت خواهد بود.

در فقه حنفی، هبه عقدی جایز است؛ با این حال، رجوع از آن پس از تسلیم و قبض مال، مکروه تحریمی دانسته شده و تنها در صورت رضایت طرفین یا به حکم قاضی امکان‌پذیر است.

با وجود این، فقهای حنفی هفت مانع قطعی را ذکر کرده‌اند که در صورت تحقق هر یک از آن‌ها، حق رجوع شرعاً از بین می‌رود. این موانع در منابع معتبر فقه حنفی، مانند الهدایه و رد المحتار، به‌صورت خلاصه در عبارت «دمع خَزَق» گردآوری شده‌اند:

۱. د (زیادت متصل): مال دچار تغییر اساسی شده و ارزش آن افزایش یافته باشد (مانند ساختن خانه در زمین).
۲. م (موت): یکی از طرفین (واهب یا موهوب‌له) فوت کرده باشد.
۳. ع (عوض): در برابر هبه، عوض یا مالی به واهب داده شده باشد.
۴. خ (خروج از ملک): مال از ملکیت موهوب‌له خارج شده باشد (مانند فروش یا هبه به دیگری).
۵. ز (زوجیت): هبه میان زن و شوهر در زمان بقای نکاح صورت گرفته باشد.
۶. ق (قرابت محرمیت): هبه به یکی از محارم نسبی انجام شده باشد (مانند پدر، فرزند یا برادر).

بنابراین، اگر هبه به سبب قرابت نسبیِ محرم انجام شده باشد، همین رابطه خویشاوندی مانع رجوع خواهد بود و محاکم اساساً دعوای بازپس‌گیری چنین مالی را مورد استماع قرار نمی‌دهند. والله اعلم بالصواب

ارایه👈 مفتی (محمد امینی)
🔹🔷🔹
سؤالهای شرعی خود را به آیدی ذیل بفرستید:.
👇
✉️
📱مفتی محمد امینی
@Mofti_mohammad_Amini

📱مفتی عبدالجلیل محمدی:
@Mohammady363

✔️آدرس کانال ما:
دارالإفتاء مدرسه احياء العلوم_هرات
-------- 🌐--------
@DaruleftaaAehyaa