📌عنوان: حکم روزه گرفتن کودکان

❓سؤال:
حکم روزه گرفتن کودکان چیست؟ آیا روزه بر آنان واجب است؟ اگر کودک روزه نگیرد، آیا گناهی بر او نوشته می‌شود؟ وظیفه والدین در این زمینه چیست؟

🖋الجواب:
روزه گرفتن کودکانِ ممیّز ـ یعنی کودکانی که توانایی تشخیص خوب و بد را دارند ـ از حدود هفت سالگی تا پیش از رسیدن به سن بلوغ، عبادتی پسندیده و عملی نیکو به شمار می‌رود و خداوند متعال برای آنان پاداش و کرامت عطا می‌کند. با این حال، روزه در این سن بر آنان واجب نیست؛ ازاین‌رو اگر کودکی روزه نگیرد ـ چه به سبب ناتوانی جسمی و چه به دلیل نداشتن رغبت ـ گناهی بر او نوشته نمی‌شود، زیرا هنوز به سن تکلیف شرعی نرسیده است.

فقهای اسلام ـ رضی الله عنهم ـ با استناد به احادیث پیامبر اکرم ﷺ بر این نکته تأکید کرده‌اند که شایسته است والدین، فرزندان خود را از دوران کودکی به نماز و روزه تشویق کنند تا با طاعت و عبادت خداوند انس بگیرند و در بزرگسالی با روحیه بندگی و التزام به عبادات رشد یابند. ازاین‌رو، والدین می‌توانند فرزندان خود را از سنین پایین، در صورتی که توانایی جسمی داشته باشند، به روزه گرفتن راهنمایی و تشویق کنند.

هرگاه کودک به حدود ده سالگی برسد و توانایی و درک لازم در او مشاهده شود، مناسب است که والدین او را بیشتر به انجام این عبادت ترغیب نمایند. اگر ترک روزه از روی سستی و بی‌اعتنایی باشد، در صورتی که مؤثر واقع شود، می‌توان از تنبیه بسیار ملایم و در حد تذکر و سرزنش استفاده کرد تا کودک به سهل‌انگاری در امور دینی عادت نکند.

از سوی دیگر، اگر کودک گاهی روزه بگیرد و گاهی افطار کند، یا تنها بخشی از روز را روزه بدارد، بهتر است والدین با شیوه‌های تربیتی مناسب ـ مانند تشویق، تکریم، نصیحت یا تذکر ملایم ـ و متناسب با سن، میزان درک و توان جسمی او رفتار کنند.

در عین حال، شایسته نیست که والدین بر فرزندان خود سخت‌گیری کنند یا آنان را به چیزی که خداوند متعال هنوز بر آنان واجب نکرده است، مجبور سازند؛ بلکه روش درست، تربیت تدریجی، تشویق حکیمانه و رعایت توانایی کودک است. والله اعلم بالصواب

صوم الصغار

أما صوم الصغار المميزين في السابعة إلى ما قبل البلوغ فهو طاعة تسجل لهم مثوباتها واكراماتها عند الله تعالى. ومن لم يصم منهم بأن لم يكن قادراً عليه أو لم تحدث له الرغبة فيه لم يؤاخذه الله تعالى عليه ذلك لأنه ليس بعد أهلاً للتكليف.

وقد نبه الفقهاء رضي الله عنهم عملاً بحديث رسول الله ﷺ إلى ضرورة تحفيز الصغار على الصلاة والصيام لكي يشبوا متشربين بطاعة الله تعالى، ويكبروا وعندهم ذخر من الطاعات. فيوجه الوالد ولده منذ صغره إلى الصيام إن كانت له القدرة عليه . ويحض عليه إذا تجاوز العاشرة ولمس منه الوعي والقدرة عليه، ويضربه على تركه ضرباً خفيفاً أقرب إلى اللوم إذا نفعه الضرب. وإنما يضرب إذا كان مستهتراً لا رغبة له في الصوم ولا ميل عنده إليه لئلا يشب على التساهل في حقوق الله . أما إذا كان الصغير يصوم يوماً ويفطر يوماً، أو يصوم بعض النهار ويفطر بعضه فإنه يعالج بما يصلحه من تشجيع وإكرام أو توبيخ وملام حسب سنه ووعيه وقدرته البدنية. ولا يتشدد الوالد على أولاده بحيث يلزمهم بشيء لم يكلفهم الله تعالى به. 📚المفصل فی الفقه الحنفی (صفحه ۲۷۰)

👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa