📌موضوع: 🌙 روزه و فراموشی

❓سوال:
آیا خوردن و نوشیدن از روی فراموشی روزه را فاسد می‌کند؟ (بر مذهب حنفی)

✍️الجواب:

برادر گرامی، خداوند شما را اکرام فرماید؛
اگر روزه‌دار از روی فراموشی چیزی بخورد یا بنوشد، چه روزه‌اش فرضِ ماه رمضان باشد، یا قضای رمضان، یا نذر، یا روزه‌ی نفلی، روزه‌ی او فاسد نمی‌شود و قضای آن روز نیز بر او لازم نیست. (ر.ک: مراقی الفلاح)

دلیل بر این‌که کسی که در ماه رمضان از روی فراموشی بخورد یا بنوشد، روزه‌اش باطل نمی‌گردد، سخن رسول خدا ﷺ است که فرمودند:
«هر کس در ماه رمضان از روی فراموشی افطار کند، نه قضا بر اوست و نه کفاره.» (صحیح ابن حبان)

و دلیل عمومی در مورد خوردن و نوشیدن از روی فراموشی ـ چه در رمضان و چه در غیر رمضان، و چه روزه فرض، واجب یا نفلی ـ این حدیث شریف است:
«هرگاه (روزه‌دار) فراموش کرد و خورد یا نوشید، باید روزه‌اش را ادامه دهد؛ زیرا همانا خداوند او را خورانده و نوشانده است.» (صحیح بخاری)

بنابراین، میان کم و زیادِ خوردن و نوشیدن تفاوتی نیست؛ زیرا عموم این احادیث شامل همه‌ی حالات می‌شود.

همچنین انسان به سبب فراموشی گناهکار نمی‌شود؛ چون قصد و اراده‌ای در آن نداشته است، بلکه این رزقی است که خداوند به او رسانده است. از همین رو، پیامبر ﷺ خوردن و نوشاندن او را به خداوند نسبت داده‌اند، و آنچه به خدا نسبت داده شود، بنده به سبب آن مؤاخذه نمی‌گردد.

از لطف و آسان‌گیری شریعت در این مسئله آن است که نه قضا و نه کفاره بر او واجب می‌شود؛ زیرا شارع، او را از نظر حکمی همچنان روزه‌دار قرار داده است. والله سبحانه وتعالی أعلم بالصواب.

📚منابع:
مراقي الفلاح شرح نور الإيضاح، حسن بن عمار الشرنبلالي، المكتبة العصرية، ط1، (1425هـ -2005م) ص244
– صحيح ابن حبان، محمد بن حبان البستي، دار ابن حزم، بيروت، ط1، (1433هـ – 2012م) 5/105 ر:4082
– صحيح البخاري، محمدبن إسماعيل البخاري، تحقيق: البغا، ط5، دار ابن كثير، دمشق، (1414هـ – 1993م) 6/2455 ر:6292

👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa