السلام علیکم ورحمة الله و برکاته

#سؤال_ ۵۳۸

موضوع: حکم شب‌ماندن و رعایت نوبت میان همسران

مقدار «بیتوته» (شب‌ماندن) در تقسیم نوبت میان همسران چه اندازه است؟
آیا تمام شب لازم است یا مقدارى از شب (مثلاً یک ساعت) کفایت می‌کند؟

اگر شوهری چهار همسر داشته باشد و نزد هر یک نیمه‌شب بیاید و بعد از نماز صبح برود، حکم شرعی عمل او چیست؟
و آیا تقسیم نوبت در روز نیز بر او لازم است یا نه؟

الجواب: در کتاب الدر المختار آمده است:
«شوهر باید نزد هر یک از همسرانش یک شب و یک روز اقامت کند».
ولی آنچه به‌صورت الزامى بر شوهر واجب است، رعایت مساوات در شب‌ها است.

بنابراین اگر نزد همسر اول بعد از غروب آفتاب بیاید و نزد همسر دوم بعد از نماز عشا، در این صورت تقسیم نوبت را رعایت نکرده و مرتکب ترکِ نوبت شده است.

همچنین برای شوهر جایز نیست با همسری در غیر نوبت او هم‌بستر شود و نیز نباید در غیر نوبت وارد خانه همسر دیگر شود، مگر برای عیادت و رسیدگی.

در کتاب الجوهرة آمده است:
اگر همسرى بیمار باشد و کسی نباشد که با او انس بگیرد، اشکالی ندارد که شوهر نزد او بماند تا بهبود یابد یا حتی تا وفات او؛ مشروط بر این‌که در آن خانه کسی برای مراقبت و همدمی وجود نداشته باشد.


📚(ﻭﻳﻘﻴﻢ ﻋﻨﺪ ﻛﻞ ﻭاﺣﺪﺓ ﻣﻨﻬﻦ ﻳﻮﻣﺎ ﻭﻟﻴﻠﺔ) ﻟﻜﻦ ﺇﻧﻤﺎ ﺗﻠﺰﻣﻪ اﻟﺘﺴﻮﻳﺔ ﻓﻲ اﻟﻠﻴﻞ، ﺣﺘﻰ ﻟﻮ ﺟﺎء ﻟﻷﻭﻟﻰ ﺑﻌﺪ اﻟﻐﺮﻭﺏ ﻭﻟﻠﺜﺎﻧﻴﺔ ﺑﻌﺪ اﻟﻌﺸﺎء ﻓﻘﺪ ﺗﺮﻙ اﻟﻘﺴﻢ، ﻭﻻ ﻳﺠﺎﻣﻌﻬﺎ ﻓﻲ ﻏﻴﺮ ﻧﻮﺑﺘﻬﺎ، ﻭﻛﺬا ﻻ ﻳﺪﺧﻞ ﻋﻠﻴﻬﺎ ﺇﻻ ﻟﻌﻴﺎﺩﺗﻬﺎ ﻭﻟﻮ اﺷﺘﺪ: ﻓﻔﻲ اﻟﺠﻮﻫﺮﺓ: ﻻ ﺑﺄﺱ ﺃﻥ ﻳﻘﻴﻢ ﻋﻨﺪﻫﺎ ﺣﺘﻰ ﺗﺸﻔﻰ ﺃﻭ ﺗﻤﻮﺕ اﻧﺘﻬﻰ، ﻳﻌﻨﻲ ﺇﺫا ﻟﻢ ﻳﻜﻦ ﻋﻨﺪﻫﺎ ﻣﻦ ﻳﺆﻧﺴﻬﺎ.
ﻭﻟﻮ ﻣﺮﺽ ﻫﻮ ﻓﻲ ﺑﻴﺘﻪ ﺩﻋﺎ ﻛﻼ ﻓﻲ ﻧﻮﺑﺘﻬﺎ ﻷﻧﻪ ﻟﻮ ﻛﺎﻥ ﺻﺤﻴﺤﺎ ﻭﺃﺭاﺩ ﺫﻟﻚ ﻳﻨﺒﻐﻲ ﺃﻥ ﻳﻘﺒﻞ. ﻧﻬﺮ
رد المحتار: (ﻗﻮﻟﻪ ﻟﻜﻦ ﺇﻟﺦ) ﻗﺎﻝ ﻓﻲ اﻟﻔﺘﺢ: ﻻ ﻧﻌﻠﻢ ﺧﻼﻓﺎ ﻓﻲ ﺃﻥ اﻟﻌﺪﻝ اﻟﻮاﺟﺐ ﻓﻲ اﻟﺒﻴﺘﻮﺗﺔ ﻭاﻟﺘﺄﻧﻴﺲ ﻓﻲ اﻟﻴﻮﻡ ﻭاﻟﻠﻴﻠﺔ، ﻭﻟﻴﺲ اﻟﻤﺮاﺩ ﺃﻥ ﻳﻀﺒﻂ ﺯﻣﺎﻥ اﻟﻨﻬﺎﺭ، ﻓﺒﻘﺪﺭ ﻣﺎ ﻋﺎﺷﺮ ﻓﻴﻪ ﺇﺣﺪاﻫﻤﺎ ﻳﻌﺎﺷﺮ اﻷﺧﺮﻯ ﺑﻞ ﺫﻟﻚ ﻓﻲ اﻟﺒﻴﺘﻮﺗﺔ ﻭﺃﻣﺎ اﻟﻨﻬﺎﺭ ﻓﻔﻲ اﻟﺠﻤﻠﺔ اﻩـ ﻳﻌﻨﻲ ﻟﻮ ﻣﻜﺚ ﻋﻨﺪ ﻭاﺣﺪﺓ ﺃﻛﺜﺮ اﻟﻨﻬﺎﺭ ﻛﻔﺎﻩ ﺃﻥ ﻳﻤﻜﺚ ﻋﻨﺪ اﻟﺜﺎﻧﻴﺔ ﻭﻟﻮ ﺃﻗﻞ ﻣﻨﻪ ﺑﺨﻼﻓﻪ ﻓﻲ اﻟﻠﻴﻞ ﻧﻬﺮ (ﻗﻮﻟﻪ ﻭﻻ ﻳﺠﺎﻣﻌﻬﺎ ﻓﻲ ﻏﻴﺮ ﻧﻮﺑﺘﻬﺎ) ﺃﻱ ﻭﻟﻮ ﻧﻬﺎﺭا ﻃ.
(ﻗﻮﻟﻪ ﻳﻌﻨﻲ ﺇﺫا ﻟﻢ ﻳﻜﻦ ﺇﻟﺦ) ﻫﺬا اﻟﺘﻘﻴﻴﺪ ﻟﺼﺎﺣﺐ اﻟﻨﻬﺮ ﺑﺤﺜﺎ ﻭﻫﻮ ﻇﺎﻫﺮ، ﻭﺃﻃﻠﻘﻪ ﻓﻲ اﻟﺸﺮﻧﺒﻼﻟﻴﺔ ﻃ (ﻗﻮﻟﻪ ﻭﻟﻮ ﻣﺮﺽ ﻫﻮ ﻓﻲ ﺑﻴﺘﻪ) ﻫﺬا ﺇﺫا ﻛﺎﻥ ﻟﻪ ﺑﻴﺖ ﻟﻴﺲ ﻓﻴﻪ ﻭاﺣﺪﺓ ﻣﻨﻬﻦ، ﻭﺇﻻ ﻓﺈﻥ ﻟﻢ ﻳﻘﺪﺭ ﻋﻠﻰ اﻟﺘﺤﻮﻝ ﺇﻟﻰ ﺑﻴﺖ اﻷﺧﺮﻯ ﻳﻘﻴﻢ ﺑﻌﺪ اﻟﺼﺤﺔ ﻋﻨﺪ اﻷﺧﺮﻯ ﺑﻘﺪﺭ ﻣﺎ ﺃﻗﺎﻡ ﻋﻨﺪ اﻷﻭﻟﻰ ﻣﺮﻳﻀﺎ ﻛﻤﺎ ﻗﺪﻣﻨﺎﻩ ﻋﻦ اﻟﺒﺤﺮ. رد المحتار (۳/۲۰۸) دار الفکر
👤 کتبه: محمد امینی هروی

📩 سؤالات شرعی خویش را ارسال نمایید:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363

🌐 کانال رسمی دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa