📘 موضوع: حکم تحصیل، زندگی یا کار در کشورهای غیراسلامی (مانند انگلیس و کشورهای اروپایی)
❓ سؤال: آیا از دیدگاه فقه حنفی، اقامت، تحصیل، کار یا گرفتن تابعیت کشورهای غیراسلامی مانند انگلیس و اروپا جایز است یا خیر؟ در چه شرایطی جایز، ناپسند یا حرام شمرده می‌شود؟
🔹 الجواب: علامه مفتی محمد تقی عثمانی (حفظه‌الله) در کتاب «بحوث في قضايا فقهية معاصرة» در این‌باره بحثی مفصل آورده‌اند که خلاصه آن در پنج صورت زیر بیان می‌شود:
1️⃣ حالت اول:
اگر مسلمانی در کشور خود بدون ارتکاب جرم یا گناه، مورد ظلم، شکنجه یا مصادره اموال قرار گیرد و برای رهایی از این مظالم چاره‌ای جز پناه بردن به کشور غیر اسلامی نداشته باشد،
در این صورت:
✅ اقامت و حتی گرفتن تابعیت آن کشور جایز است،
به شرطی که در آن‌جا بر انجام احکام دین و اجتناب از منکرات پایبند بماند.
📖 زیرا حفظ جان و مال از ظلم، از حقوق شرعی انسان است.
2️⃣ حالت دوم:
اگر در سرزمین اسلامی خود امکانات زندگی و کسب معاش حلال برایش میسر نباشد و برای تأمین رزق ناچار به مهاجرت شود،
در این حالت نیز:
✅ اقامت و تابعیت کشور غیر اسلامی جایز است،
به شرط رعایت حدود و احکام شرع؛
چراکه طلب رزق حلال پس از فرائض، خود فریضه‌ای شرعی است.
3️⃣ حالت سوم:
اگر مسلمان با نیت تبلیغ اسلام، دعوت به دین یا ارشاد مسلمانان مقیم آن کشور به تابعیت کشور غیر اسلامی درآید،
در این صورت:
🌟 این کار نه تنها جایز بلکه موجب اجر و ثواب عظیم است؛
چنان‌که بسیاری از صحابه و تابعین نیز به همین نیت هجرت کردند.
4️⃣ حالت چهارم:
اگر کسی بدون ضرورت، تنها برای رفاه‌طلبی و خوش‌گذرانی به کشور غیر اسلامی مهاجرت کند،
در این حالت:
⚠️ این عمل مکروه و ناپسند است؛
زیرا خود را بی‌جهت در معرض خطر انحراف دینی و اخلاقی قرار داده است.
🔸 تجربه نشان داده که چنین افرادی غالباً در ایمان و غیرت دینی دچار ضعف می‌شوند،
و ازاین‌رو در احادیث نبوی از اقامت نزد مشرکان بدون نیاز شدید نهی شده است.
5️⃣ حالت پنجم:
اگر هدف از مهاجرت یا گرفتن تابعیت کشورهای غیر اسلامی،
🎖 تفاخر، خودنمایی یا ترجیح ملیت غیر اسلامی بر ملیت اسلامی باشد،
در این صورت:
❌ این کار حرام قطعی است و هیچ نیازی به استدلال ندارد.
📚 ماخذ:
بحوث في قضايا فقهية معاصرة – علامه مفتی محمد تقی عثمانی
ترجمه: محمدرضا رخشانی، صص ۴۲۰ تا ۴۲۴
🖋 ارائه:
مفتی محمد امینی
📩 سؤال‌های شرعی خود را ارسال فرمایید به:
📱 @Mofti_mohammad_Amini
📱 مفتی عبدالجلیل محمدی: @Mohammady363
🌐 کانال رسمی:
دارالإفتاء مدرسه احیاء العلوم – هرات
➡️ @DaruleftaaAehyaa
━━━━━━━━━━━━━━━
🔹🔷🔹
والله أعلم بالصواب