♦️پاسخ به یک شبهه‌ی جالب:
پرسیده اند:

من یک شبهه دینی دارم
کسی هست که بتونه جوابم رو بده؟؟
طرح شبهه:
از نظر علم جدید: در ترکیب یک کودک پدر و مادر به طور مساوی سهم دارند، چنان‌که ۲۳ کروموزوم‌ از پدر و ۲۳ تا از مادر است. نیز کودک توی بدن مادر بزرگ میشه و درد زایمان و مشکلات دیگر را هم مادر تحمل می‌کنه با این حال، چرا بچه به اسم پدر میشه؟
حتی بعد از طلاق هم به مادرش نمیرسه؟

سوال دوم: چرا اگه پدر بچه‌اش‌رو بکشه اعدام نمیشه؟

🔸الجواب:
حل این شبهه، نیاز به توضیحات زیر دارد:

باید گفت که خلط دو چیز متفاوت به هم، باعث این شبهه شده است:
اول: این که نسبت شدن کودک به پدر و این که او بیش از مادر، مسوول و اختیاردار کودک باشد که موقف اسلام نیز -با حفظ شرایط خاصی- همین است.
دوم: این که نسبت شدن کودک به پدر و واگذاری مسوولیت وی تا بزرگسالی به پدر به معنای سلب حق مادری و نفی سهم ژنتیکی مادر بر کودک باشد که هرگز چنین نیست؛ بلکه از نظر اسلام -ولو مادر طلاق شود- ذره ای بر رابطه انسانی، عاطفی و حقوقی میان مادر و کودک تاثیر نمی گذارد؛ بلکه مادر تا ابد مادر است با همان جایگاه معنوی و حقوقی اش بر قلب و جان فرزندش.
در حقیقت نسبت شدن کودک به پدر و عهده دارسازی پدر به جای مادر، بیشتر به مصلحت خود کودک و نیز مادر وی است؛ به دلایل زیر:

1- تصور کنید مادر بعد از طلاق، نمی تواند -ومناسب هم نیست- که به پای فرزندش بنشیند؛ بلکه ناچار باید ازدواج کرده و زندگی جدیدی را برای خود سرهم کند. لذا، آیا واگذاری کودک بر وی به زیان خود آن مادر نیست؟

2- نیز: مادری که بعد از طلاق خانم مرد دیگری می شود چگونه به صلاح کودک باشد که بعد از ازدواج مجدد مادرش، باز هم به او نسبت شود و آیا چنین چیزی را شوهر دوم تحمل می کند. و اگر اسلام اسم کودک را به نام مادر قید می کرد -نه پدر- آیا میان کودکش از شوهر قبلی تا شوهر فعلی در نسب و نسبت شدن، خلط به میان نمی آمد و آیا این خلطیت به صلاح کودک و جامعه بوده می توانست؟

3- نکته دیگر این که نظام اجتماعی اسلام طوری طراحی شده است که بار اقتصادی زندگی به دوش مردان است؛ و خانم ها در حالات عادی، بیشتر رسیدگی به تربیت اولاد و سروسامان دادن به منزل، از ایشان خواسته شده است، لذا اسلام مرد را مسوول تامین تمامی مخارج کودک تا رسیدن به بلوغت -وحتی تا زمان ایستادشدنش بر سرپای خود- قرار داده و مادر را به تمامی معاف کرده است. و مادر بعد از طلاق -و لو شوهر نگرفته باشد- به هیچ وجه مکلف به شیردهی و نگهداری کودک نیست واگر به رضایت خود کفالت او را بر دوش گیرد از نظر اسلام باید شوهر تمام مخارج کودک و مزد نگهداری وی را نیز بپردازد. و البته اسلام مرد را مجبور کرده است که اگر مادر بخواهد کودکِ پسر تا هفت سالگی و دختر تا 9 سالگی باید نزد مادر باشد -با تامین شدن تمام هزینه های وی و نیز مزد مادر از جانب پدر. و بعد از بزرگ شدن، در این که کودک آیا نزد مادر می ماند یا به پدر تسلیم داده می شود؟ فقها دو دیدگاه دارند: اکثر بر آنند که به پدر سپرده می شود؛ به ویژه اگر مادر ازدواج مجدد نماید. دوم:
برخی بر اینند که محکمه کودک را مخیر می گذارد که هر کدام از پدر و مادر را که انتخاب نمود با وی ادامه زندگی دهد. این امر، توضیحات دیگری نیز دارد که مجال بیشتر از آن نیست.

اما این که چرا پدر در کشتن فرزندش کشته (قصاص) نمی شود؟ باید گفت که در این مساله، مادر نیز مانند پدر است. و مساله قصاص شدن، اولاً این امر نظر همه فقها نیست؛ زیرا امام مالک بر آنست که قصاص می شود. و قول عدم قصاص، راجحتر و پرطرفدارتر است.
حکمت عقلی آن این است که با وجود شفقت و محبت شدید فطری که پدر بر فرزندش دارد نمی توان یقین کرد که پدر با عزم و استقلالیت ارادی، فرزندش را کشته باشد؛ بلکه حتماً دگرگونی عقلی و شعوری و یا عذر دیگری مثل آن در میان بوده است که با وجود هر کدام، جنایت کامل نیست ومواجه شدن با سزای کامل که قصاص باشد انصاف نیست.

البته عدم قصاص شدن به معنای مجازات نشدنش نیست؛ بلکه قانون / محکمه می تواند برای وی سزای دیگری غیر از قتل در نظر بگیرد؛ مانند: حبس یا تبعید یا سلب شدن برخی از حقوق اجتماعی و یا سایر مجازاتهای تعزیری..این موضوع، پاسخهای دیگری نیز دارد که مجال بیشتر نیست.

✍ضیاءاحمد فاضلی، مسئول مدرسه احیاءالعلوم هرات.