✅ Продолжительное значение выражается посредством глагола хьалхъис:

⏺Неокончательное:
⏺Ну/хIу/гьит хьалхъис, хьадулхъис, хьабулхъис;

⏺Настоящее:
⏺Ну хьалхъулла, ну хьадулхъулла, ну хьабулхъулла, нуша/хIуша хьадулхъулла;
⏺ХIу хьалхъулли, ну хьадулхъулли, ну хьабулхъулли;
⏺Гьит хьалхъули сай, гьит хьадулхъули сари, гьит хьабулхъули саби, гьитти хьадулхъули сари/хьабулхъули саби;

⏺Прошедшее совершенное:
⏺Ну хьалхъира, ну/нуша хьадулхъира, ну хьабулхъира;
⏺ХIу хьалхъади, хIу хьадулхъади, хIу хьабулхъади;
⏺Гьит хьалхъиб, гьит хьадулхъиб, гьит хьабулхъиб, гьитти хьабулхъиб/хьадулхъиб;

❗️Еще есть формы хьалхъунна, которую можно использовать как и хьалхъира, но она на сегодняшний день большинством забыта.

⏺Прошедшее упреждающее:
⏺Ну/хIу/гьит хьалхъулли, хьадулхъулли, хьабулхъулли, нуша/хIуша хьадулхъулли;
⏺Гьитти хьабулхъулли/хьадулхъулли;

⏺Давно-прошедшее:
⏺Ну/хIу/гьит хьалхъибилли, хьадулхъибилли, хьабулхъибилли, нуша/хIуша хьадулхъибтири;
⏺Гьитти хьабулхъибтири/хьадулхъибтири;

⏺Будущее:
⏺Ну хьалхъас, ну хьадулхъас, ну хьабулхъас, нуша хьадулхъахIā;
⏺ХIу хьалхъад, хIу хьадулхъад, хIу хьабулхъад, хIуша хьадулхъадā;
⏺Гьит хьалхъан, гьит хьадулхъан, гьит хьабулхъан, гьитти хьабулхъан/хьадулхъан;

❗️Эта форма является актуальной для однократной и многократной форм.

⏺Будущее допускаемое:
⏺Ну хьалхъаба, ну хьадулхъаба, ну хьабулхъба, нуша хьадулхъахIā;
⏺ХIу хьалхъаби, хIу хьадулхъаби, хIу хьабулхъаби, хIуша хьадулхъабā;
⏺Гьит хьалхъаб, гьит хьадулхъаб, гьит хьабулхъаб, гьитти хьабулхъаб/хьадулхъаб;

⏺Уловное настоящее и будущее:
⏺Ну хьалхъасли, ну хьадулхъасли, ну хьабулхъасли, нуша хьадулхъахIāли;
⏺ХIу хьалхъадли, хIу хьадулхъадли, хIу хьабулхъадли, хIуша хьадулхъадāли;
⏺Гьит хьалхъāли, гьит хьадулхъāли, гьит хьабулхъāли, гьитти хьабулхъāли/хьадулхъāли;

⏺Уловное настоящее и будущее:
⏺Ну хьалхъасли, ну хьадулхъасли, ну хьабулхъасли, нуша хьадулхъахIāли;
⏺ХIу хьалхъадли, хIу хьадулхъадли, хIу хьабулхъадли, хIуша хьадулхъадāли;
⏺Гьит хьалхъāли, гьит хьадулхъāли, гьит хьабулхъāли, гьитти хьабулхъāли/хьадулхъāли;

⏺Уловное предполагаемое:
⏺Ну хьалхъаслилли, ну хьадулхъаслилли, ну хьабулхъаслилли, нуша хьадулхъахIāлилли;
ХIу хьалхъадлилли, хIу хьадулхъадлилли, хIу хьабулхъадлилли, хIуша хьадулхъадāлилли;
⏺Гьит хьалхъāлилли, гьит хьадулхъāлилли, гьит хьабулхъāлилли, гьитти хьабулхъāлилли/хьадулхъāлилли;
📗Окончание -лли можно заменить на -ри, с тем же смыслом.

⏺Уловное допускаемое:
⏺Ну хьалхъаслилла, ну хьадулхъаслилла, ну хьабулхъаслилла, нуша хьадулхъахIāлилла;
ХIу хьалхъадлилла, хIу хьадулхъадлилла, хIу хьабулхъадлилла, хIуша хьадулхъадāлилла;
⏺Гьит хьалхъāлилла, гьит хьадулхъāлилла, гьит хьабулхъāлилла, гьитти хьабулхъāлилла/хьадулхъāлилла;
📗Окончание -лла можно заменить на -ра, с тем же смыслом.

⏺Зависимое от условия будущее:
⏺Ну хьалхъиша, ну хьадулхъиша, ну хьабулхъиша, нуша хьадулхъиша;
⏺ХIу хьалхъиши, хIу хьадулхъиши, хIу хьабулхъиши, хIуша хьадулхъиша;
⏺Гьит хьалхъис, гьит хьадулхъис, гьит хьабулхъис, гьитти хьабулхъис/хьадулхъис;

⏺Зависимое от условия прошедшее:
⏺Ну/хIу хьалхъиши, хьадулхъиши, хьабулхъиши, нуша/хIуша хьадулхъиши;
⏺Гьит хьалхъис, гьит хьадулхъис, гьит хьабулхъис, гьитти хьабулхъис/хьадулхъис;

⏺Причастие будущее:
⏺Ну/хIу/гьит хьалхъисил, хьадулхъисил, хьабулхъисил, нуша/хIуша хьадулхъисти;
⏺Гьитти хьабулхъисти/хьадулхъисти;

⏺Причастие настоящее:
⏺Ну/хIу/гьит хьалхъани, хьадулхъани, хьабулхъани, нуша/хIуша хьадулхъанти;
⏺Гьитти хьабулхъанти/хьадулхъанти;

⏺Причастие вероятное:
⏺Ну/хIу/гьит хьалхъул, хьадулхъул, хьабулхъул, нуша/хIуша хьадулхъути;
⏺Гьитти хьабулхъути/хьадулхъути;

#очерк

✏️ Грамматический очерк Урахинского диалекта
🔘1. Первая страница навигации
🔘2. Вторая страница навигации
🔘3. Третья страница навигации
#️⃣ Хештеги по темам

✈️ Даргинский язык. Урахинский диалект.