✅Глагол итагьис имеет значение такое же, что и ис, с той лишь разницей, что случается более резкий переход из одного состояния в другое. В большей части случаев, этот глагол может быть выражен через понятие "превратиться".

⏺Нам букIун ис биги — я хочу быть пастухом. Так скажет человек, который уже был пастухом ранее, либо по своему рождению или укладу жизни предназначен для этого;
⏺Нам букIун итагьис биги — я хочу стать пастухом. Так скажет человек, который не имеет никакого отношения к этой деятельности, но он хочет приобщиться;
⏺Джанивар адамъили битагьис ахIбирар — животное (подразумевается дикое животное) человеком стать (или же превратиться) не может;

✅Приведем спряжение глагола итагьис:
⏺Неокончательное:
⏺Итагьис, дитагьис, битагьис, битагьис/дитагьис;

⏺Прошедшее несовершенное:
⏺Ну итагьуллира, ну дитагьуллира, ну битагьуллира, нуша дитагьуллира;
⏺ХIу итагьуллири, хIу дитагьуллири, хIу битагьуллири, хIуша дитагьуллира;
⏺Гьит итагьулли сай, гьит дитагьулли сари, гьит битагьулли саби, гьитти битагьулли саби/дитагьулли сари;

⏺Прошедшее совершенное:
⏺Ну итагьурра, ну дитагьурра, ну битагьурра, нуша дитагьурра;
⏺ХIу итагьади, хIу дитагьади, хIу битагьади, хIуша дитагьада;
⏺Гьит итагьур, гьит дитагьур, гьит битагьур, гьитти битагьур/дитагьур;

⏺Прошедшее упреждающее:
⏺Ну итагьуллири, ну дитагьуллири, ну битагьуллири, нуша дитагьуллири;
⏺ХIу итагьуллири, хIу дитагьуллири, хIу битагьуллири, хIуша дитагьуллири;
⏺Гьит итагьуллири, гьит дитагьуллири, гьит битагьуллири, гьитти битагьуллири/дитагьуллири;

⏺Давнопрошедшее:
⏺Ну итагьурилли, ну дитагьурилли, ну битагьурилли, нуша дитагьуртири;
⏺ХIу итагьурилли, хIу дитагьурилли, хIу битагьурилли, хIуша дитагьуртири;
⏺Гьит итагьурилли, гьит дитагьурилли, гьит битагьурилли, гьитти битагьуртири/дитагьуртири;

⏺Будущее допускаемое:
⏺Ну итагьас, ну дитагьас, ну битагьас, нуша дитагьахIā;
⏺ХIу итагьад, хIу дитагьад, хIу битагьад, хIуша дитагьабā;
⏺Гьит итагьаб, гьит дитагьаб, гьит битагьаб, гьитти битагьаб/дитагьаб;

⏺Условное настоящее и будущее:
⏺Ну итагьасли, ну дитагьасли, ну битагьасли, нуша дитагьахIāли;
⏺ХIу итагьадли, хIу дитагьадли, хIу битагьадли, хIуша дитагьадāли;
⏺Гьит итагьāли, гьит дитагьāли, гьит битагьāли, гьитти битагьāли/дитагьāли;

⏺Условное предполагаемое:
⏺Ну итагьаслилли, ну дитагьаслилли, ну битагьаслилли, нуша дитагьахIāлилли;
⏺ХIу итагьадлилли, хIу дитагьадлилли, хIу битагьадлилли, хIуша дитагьадāлилли;
⏺Гьит итагьāлилли, гьит дитагьāлилли, гьит битагьāлилли, гьитти битагьāлилли/дитагьāлилли;
⏺Окончание -лли можно заменить на -ри, с тем же смыслом.

⏺Условное допускаемое:
⏺Ну итагьаслилла, ну дитагьаслилла, ну битагьаслилла, нуша дитагьахIāлилла;
⏺ХIу итагьадлилла, хIу дитагьадлилла, хIу битагьадлилла, хIуша дитагьадāлилла;
⏺Гьит итагьāлилла, гьит дитагьāлилла, гьит битагьāлилла, гьитти битагьāлилла/дитагьāлилла;
⏺Окончание -лла можно заменить на -ра, с тем же смыслом.

⏺Зависимое от условия:
⏺Ну итагьиши, ну дитагьиши, ну битагьиши, нуша дитагьиша;
⏺ХIу итагьиши, хIу дитагьиши, хIу битагьиши, хIуша дитагьиша;
⏺Гьит итагьиши, гьит дитагьиши, гьит битагьиши, гьитти битагьиши/дитагьиши;

⏺Причастие прошедшее:
⏺Ну итагьурил, ну дитагьурил, ну битагьурил, нуша дитагьурти;
⏺ХIу итагьурил, хIу дитагьурил, хIу битагьурил, хIуша дитагьурти;
⏺Гьит итагьурил, гьит дитагьурил, гьит битагьурил, гьитти битагьурти/дитагьурти;

⏺Причастие будущее:
⏺Ну итагьисил, ну дитагьисил, ну битагьисил, нуша дитагьисти;
⏺ХIу итагьисил, хIу дитагьисил, хIу битагьисил, хIуша дитагьисти;
⏺Гьит итагьисил, гьит дитагьисил, гьит битагьисил, гьитти битагьисти/дитагьисти;

#очерк

✏️ Грамматический очерк Урахинского диалекта
🔘1. Первая страница навигации
🔘2. Вторая страница навигации
🔘3. Третья страница навигации
#️⃣ Хештеги по темам

✈️ Даргинский язык. Урахинский диалект.