دماوندنگار

نکوداشت استاد «حجت‌الله گودرزی»؛ چهرهٔ ماندگار تاریخ ورزش دماوند

به همت «شاخهٔ دماوند انجمن ایرانی تاریخ»
و با مشارکت شهرداری، دانشگاه آزاد اسلامی، فرمانداری و هیأت کشتی دماوند، مراسم نکوداشت حجت‌الله گودرزی، داور ممتاز بین‌المللی کشتی ایران برگزار شد.
این مراسم که با حضور کم‌نظیر اهالی دماوند و مسئولان شهرستان و چهره‌های نام‌دار تاریخ کشتی ایران همراه بود، بخش‌های مختلفی داشت و سخنرانی محمدرضا طالقانی و علیرضا رضایی به نمایندگی از اهالی کشتی، اجرای موسیقی زورخانه‌ای و پخش کلیپی از زندگی حجت‌الله گودرزی و اعلام نام‌گذاری یکی از کوچه‌های دماوند به نام ایشان از طرف شهرداری و درنهایت رونمایی از کتاب «آقای داور» شامل خاطرات ایشان، ازجمله بخش‌های این برنامه بود.

@damavandnegar

«انجمن ایرانی تاریخ، شاخهٔ دماوند» برگزار می‌کند:

آیین نکوداشت استاد «حجت‌الله گودرزی»؛ داور ممتاز بین‌المللی کشتی ایران

به همراه رونمایی از کتاب «آقای داور» شامل خاطرات ایشان

پنج‌شنبه، دوم مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۷:۳۰
دانشگاه آزاد اسلامی دماوند، سالن شهید فخری‌زاده

@damavandnegar

زیبایی سنگ‌مزارهای قدیمی دماوند

سنگ‌مزارهای قدیمی دماوند که هنوز هم چند تایی از آنها را لابه‌لای انواع سنگ‌های امروزی آرامستان‌های شهر می‌توان دید، یکی از یادگارهای باقی‌ماندهٔ گذشتگانمان هستند و البته مثل خیلی چیزهای قدیمی، نسبت به انواع امروزی‌شان حس‌وحال و زیبایی دیگری دارند.

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

@damavandnegar

دماوندِ ۱۳۶ سال پیش به روایت باستان‌شناس نام‌دار فرانسوی

صد و سی و شش سال پیش بود که ژاک دِمورگان، باستان‌شناس نام‌دار فرانسوی در جریان اولین سفرش به ایران، گذرش به شهر دماوند هم افتاد. دِمورگان بعدها در یادداشت‌هایش با اشاره به آن سفر، توصیفی کوتاه اما قابل‌تأمل از دماوند ارائه کرده است. این توصیف، حکایت از تیزبینی و نگاه محققانهٔ او دارد و اگر بر اساس آن، دمورگان را اولین باستان‌شناس نام‌داری خطاب کنیم که اهمیت تاریخی دماوند را گوشزد کرده، به خطا نرفته‌ایم.
توصیف او از این قرار است: «یکی از قدیمی‌ترین مراکز این مناطق بدون شک شهر دماوند است. این شهر همیشه کمتر از ری نزدیک تهران که نقش یک پایتخت را داشته، معروف بوده است؛ لیکن اگر من از روی سکه‌هایی که در آنجا یافت می‌شوند، قضاوت کنم، این شهر کمتر از ری قدیمی نیست. دماوند یا دباوند شهر کوچکی است با دو یا سه هزار نفر سکنه. این شهر دارای چندین مسجد بسیار قدیمی و بسیار عجیب می‌باشد.»

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

@damavandnegar

استاد عمادالدین شیخ‌الحکمایی،
نسخه‌پژوه برجستهٔ کشور

دربارهٔ نام سازندهٔ این درب تذکر دادند که به احتمال،
ابن علی صوفی لباسانی (لواسانی) است.

سپاس از تذکر به‌جا و دقیق ایشان 🙏👌

درب تاریخی ۵۰۰ سالهٔ امام‌زاده عبدالله دماوند

وقتی هنری ویوله، معمار و باستان‌شناس فرانسوی در جریان سفر دومش به ایران در سال ۱۹۱۳ قدم به دماوند گذاشت، یکی از آثاری که توجهش را جلب کرد، همین درب چوبی کنده‌کاری شده و چشم‌نواز امام‌زاده عبدالله بود و برای همین اقدام به عکس‌برداری از آن کرد. در قسمت بالای این درب، عبارت «یا مفتح‌ الابواب و الیه المرجع و المآب» دیده می‌شود. نام سازندهٔ آن را در قسمت پایین سمت راست می‌توان دید که به نظر، فردی به نام «ابن‌علی‌صوفی‌لباسانی (لواسانی) نجار» است و در مقابلش هم تاریخ ساخت آن معادل سال ۹۱۵ هجری‌قمری جلب توجه می‌کند؛ یعنی حالا بیشتر از ۵۳۰ سال از عمر آن می‌گذرد. این درب متأسفانه حالا دیگر در امام‌زاده عبدالله موجود نیست و البته خوشبختانه در موزهٔ ملی ایران نگه‌داری می‌شود و از نمونه‌های باقی‌مانده و اعلای درب‌های چوبی و تاریخی ایران به شمار می‌رود.

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

@damavandnegar

دیوارهای کوتاه و کاه‌گلی باغ‌های دماوند؛ یادگاری از گذشته‌گان

این دیوارهای کوتاه کاه‌گلی با شیروانی‌های حلبی روی‌شان، نمادی هستند از باغ‌های قدیمی دماوند و یادگاری از گذشته‌گان. همین چند تایی از آنها که از دست روزگار در امان مانده‌‌، دیدنشان حالی خوب را به رهگذرها هدیه می‌دهد.
این دیوارها در دلشان حکایت‌هایی هم دارند؛ مثل اینکه قدیم‌ترها دیوارها کوتاه بود و طبع آدم‌ها بلند و حالا دیوارها بلند شده‌ و...

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

@damavandnegar

.
.
بیشتر از دو دهه پیش بود که عزمش را جزم کرد برای خلق اثری هنری و ماندگار دربارهٔ شهر دماوند. می‌خواست نمادهای تاریخی و طبیعی این شهر را در قالب تخته‌فرشی نفیس به تصویر بکشد. بانوی هنرمند، پروانه کفایتی، ماه‌ها برای طراحی این کار وقت صرف کرد و دوست داشت همه چیز آن در بهترین حالت خودش باشد. کار رنگ‌رزی الیاف پشم و ابریشم را به همسر هنرمندش بهرام طائی‌صفت سپرد و او هم هنرمندانه پوست، برگ و ساقهٔ گیاهان متعددی از منطقهٔ دماوند را به کار گرفت تا رنگ‌وروی کار هرچه بومی‌تر شود.
در مراحل مختلف خلق این اثر، چند نفر دیگر از هنرمندان شاخص هم پای کار آمدند و یکی از آنها چهرهٔ فقید و ماندگار خوشنویسی دماوند، استاد حسین نوروزی بود؛ کسی که با هنرش دورتادور کار را به شش بیت از قصیدهٔ معروف دماوندیهٔ ملک‌الشعرای بهار با مطلع «ای دیو سپید پای دربند» مزیّن کرد.
بافت این کار حدود پنج سالی زمان برد و در همهٔ این سال‌ها، صبر و حوصله و عشق و علاقه‌‌ای تحسین‌برانگیز صرف شد تا درنهایت فرشی خلق شود با رنگ‌هایی متعدد و متنوع که در بافتش روش‌هایی ابداعی و منحصربه‌فرد به کار گرفته شد و همین‌طور خوش‌ذوقی‌هایی هم چاشنی‌اش شد؛ مثل استفاده از سه قطعه طلای ۲۴ عیار برای هرچه زیباتر شدنش.
حاصل همهٔ این‌ها فرشی شد با حدود سه متر طول و نزدیک دو متر عرض که در مرکز آن تصویر قلهٔ دماوند در کنار تصاویر برج تاریخی معروف به شِبلی، مسجدجامع، امام‌زاده عبدالله و عبیدالله و امام‌زاده عبدالله و خلیل‌الله از بناهای تاریخی شهر، دریاچهٔ تار و چشمه‌اعلا از فضاهای گردشگری، عسل، سیب، گردو و گلابی از محصولات تولیدی اهالی و همین‌طور مناظری از چهار فصل دماوند و نمونه‌هایی متعدد از گل‌ها و حتی حیات وحش منطقه جلب توجه می‌کند.
استاد پروانه کفایتی با صرف عمر و سرمایه‌اش، بخشی از وجود خود را لابه‌لای تاروپود فرش «بام ایران‌زمین» جا گذاشته و بی‌جهت نیست که این اثر در نمایشگاه‌های مختلف داخلی و خارجی مورد توجه قرار گرفته و حتی جوایزی را هم به خودش اختصاص داده است.

عمر این بانوی هنرمند بلند و هنرش مانا 🤲

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

@damavandnegar

فرش دست‌باف نمادهای تاریخی و طبیعی دماوند 👇

دماوند در مطبوعات قدیمی؛
بخش جدید صفحهٔ اینستاگرام دماوندنگار

لطفاً دماوندنگار را در اینستاگرام به آدرس زیر دنبال بفرمایید:

https://www.instagram.com/damavandnegar

درخت چنار ۴۰۰ سالهٔ محلهٔ چالکای دماوند

درخت چنار در فرهنگ ایرانی، درختی معمولی نیست و با تاریخ این سرزمین گره خورده است. این درخت در ذهن گذشتگان ما جایگاهی ویژه داشته و باورهای خاصی درباره‌اش شکل گرفته است. وجود درختان چنار کهن‌سال در کنار اماکن مقدس شاهدی بر همین ادعاست. سخاوت و دست‌ودل‌بازی درخت چنار به خاطر برگ‌های پنجه‌ای و پَهن و شاخه‌های گسترده‌اش در کنار عمر طولانی‌اش تأثیری مستقیم بر محبوبیت این درخت پیش ایرانیان در طول تاریخ داشته است.
در دماوند هم قصه از همین قرار بوده و درختان چنار کهن‌سال را در کنار حسینیه‌ها و بعضی از امام‌زاده‌های این منطقه می‌توان دید. در بین چنارهای کهن دماوند چند تایی از بقیه شاخص‌تر هستند و یکی از آنها همین درخت است؛ چنار محلهٔ چالکا، یکی از چهار محلهٔ اصلی دماوند که درست در کنار حسینیهٔ این محله قد بلند کرده است. حدود سه سال پیش، کارشناسان میراث‌فرهنگی، قدمت این درخت را چیزی بین ۳۷۰ تا ۴۲۰ سال تخمین زده‌اند. این یعنی اگر میانهٔ این اعداد را در نظر بگیریم، این درخت حدود چهار سده را به چشم دیده است.

عمرش بلند و سایه‌اش مستدام 🤲

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

@damavandnegar

کتیبهٔ پارچه‌ای ۲۰۰ سالهٔ دماوند در حسینیهٔ محلهٔ فرامه

زمانی که خوشنویس دماوندی، محمدهاشم گتمیری قلم را روی پارچه چرخاند تا کتیبه‌ای به خط نستعلیق خلق کند، شاید فکرش را هم نمی‌کرد این اثر قرار است تا دهه‌ها و حتی سده‌ها پیش چشم هم‌محله‌ای‌ها و همشهری‌هایش به طور مستمر به تماشا گذاشته شود. حالا اما بنا به تاریخِ روی کتیبه، نزدیک دویست سال از خلق این اثر گذشته و هنوز که هنوز است در صحن اصلی حسینیهٔ محلهٔ فَرامِه، یکی از چهار محلهٔ اصلی دماوند، نصب است و در معرض دید همه.
گتمیری برای این اثرِ حدوداً بیست متری، ابیاتی از ترکیب‌بند معروف محتشم کاشانی را با مطلع «باز این چه شورش است که در خلق عالم است» انتخاب کرده است. در ابتدای کتیبه، نام فردی به نام حاجی‌میرزا قربانعلی به نام واقف و در انتها و پیش از نام خوشنویس، نام محمد حسینی به عنوان طراح هنری کار جلب توجه می‌کند. در سال‌های اخیر با همت و پیگیری بانو نرجس (مهرانگیز) گتمیری (همسر زنده‌یاد محمود مقتدایی) برای این کتیبه قابی شیشه‌ای تهیه شده تا هم از آسیب‌های محیطی در امان بماند و هم قالبی شکیل‌تر پیدا کند.

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

@damavandnegar

.
.
هینریش بروگش، سفیر آلمان و شرق‌شناس، در جریان اولین سفرش به ایران، در سال ۱۸۶۰ میلادی شهرهای مختلفی از ایران‌زمین را از نزدیک می‌بیند و دماوند هم یکی از همین شهرها بود. زمانی که بروگش قدم به دماوند گذاشت، اواسط سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار بود؛ یعنی درست ۱۶۶ سال پیش. در آن سفر کوتاه و در میان همهٔ دیده‌ها، چیزی که تجربهٔ بروگش را خاطره‌انگیزتر کرد، مهمان‌نوازی اهالی آن زمان دماوند بود.‌ او دست‌کم دو جا این مهمان‌نوازی را از نزدیک دیده است؛ یکی وقتی تازه قدم به شهر گذاشته بود و در حال عبور از گندم‌زارهای دماوند بود و کشاورزانِ سرگرم درو، با دسته‌ای از خوشه‌های گندم مهمانش کردند. دیگری هم وقتی بود که یکی از اهالی، بروگش را با اصرار در باغ خودش مهمان و دعوت به ماندن کرد. صاحب باغ رسم مهمان‌نوازی را کامل به جا آورد و در چند نوبت با طَبَق‌های چوبی بزرگ و پر از میوه‌های باغش از او پذیرایی کرد. ضمن اینکه دو شب هم بروگش را در دماوند نگاه داشت و در این مدت او را به گشت‌وگذاری در شهر نیز برد و دیدنی‌های دماوند ازجمله بناهای تاریخی را به او نشان داد.
هینریش بروگش هم البته به رسم قدرشناسی، این مهمان‌نوازی را در کنار شرح سایر دیده‌هایش از دماوند، در اولین سفرنامه‌اش دربارهٔ ایران بازتاب داده است.

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

تصویر: نقاشی بروگش اثر ابوتراب غفاری، نقاش بزرگ دورهٔ قاجار

@damavandnegar

مهمان‌نوازی اهالی دماوند به روایت سفیر آلمان در دورهٔ قاجار 👇

برج تاریخی دماوند؛ ۱۱۳ سال پیش

برج آجری و تاریخی دماوند که آن را معمولاً به نام برج شبلی می‌شناسند و با توجه به شواهد، قدمتش به چیزی حدود هزار سال می‌رسد، همیشه برای گردشگران داخلی و خارجی جذاب بوده است. به خاطر همین جذابیت، عکاسان خارجی مختلفی در دورهٔ معاصر به ثبت تصویر آن پرداخته‌اند و در بین آثار آنها این عکس نمونهٔ خیلی شاخصی به حساب می‌آید؛ عکسی که هنری ویوله، معمار و باستان‌شناس فرانسوی در جریان سفر دومش به ایران همزمان با اواخر دورهٔ قاجار گرفته است. به نظر می‌رسد با توجه به تاریخ ثبت این عکس یعنی سال ۱۹۱۳ اگر آن را قدیمی‌ترین عکس ثبت شده از برج تاریخی دماوند تلقی کنیم، به خطا نرفته‌ایم.

دماوندنگار؛ میثم غلامپور

@damavandnegar