📃یادداشت_هفته
خطر جدی انحصار برای زیست‌بوم فناوری اطلاعات کشور
احمدرضا خلعتبري

🔹در روزهای گذشته یکی از آرای اخیر شورای رقابت که مرتبط بود با پرونده‌ای جدید علیه شرکت اسنپ بسیار خبرساز شد. به‌گفته معاون حقوقی تپسی، شرکت اسنپ علاوه بر مداخله در عملکرد شرکت تپسی از طریق خرید سیم‌کارت و درخواست و لغو سفر در پلتفرم تپسی، شماره رانندگان فعال در تپسی را به دست آورده و با آنها تماس برقرار کرده و از آنها خواسته است تا اسنپ را برای کار و فعالیت به‌جای تپسی انتخاب کنند. این رقابت غیرمنصفانه‌، آثار متعدد زیان‌باری را برای مصرف‌کنندگان اعم از مسافران و رانندگان، زیست بوم فناوری و اقتصاد کشور به دنبال خواهد داشت که در ادامه شرح داده می‌شود.

🔹انحصار و کاهش رفاه مسافران و رانندگان
رفتارهای انحصارطلبانه در حوزه تاکسی آنلاین به‌طوری که در نهایت با کاهش رقابت محسوس در این بازار همراه شود، دو سوی مختلف این پلتفرم‌ها، یعنی رانند‌گان و مسافران را متحمل زیان هنگفتی خواهد کرد. نبود پلتفرم‌های رقیب، امکان انتخاب را از مسافر سلب کرده و این امر سبب خسارت دیدن مسافر می‌شود. تجربه بازارهای دیگر مانند بازار خودرو نیز نشان داده که همیشه انحصار همراه با افزایش قیمت تمام‌شده یا کاهش کیفیت ارائه خدمت برای مصرف‌کننده است.
از سوی دیگر زمانی که راننده به جز پلتفرم موجود و مسلط در بازار، انتخاب دیگری ندارد در صورت مواجهه با هر رفتار و شرایط یک‌طرفه‌ای، باید به همان شرایط نه چندان شایسته تن دهد؛ چراکه گزینه دیگری ندارد.

🔹انحصار و کوچک شدن کیک اقتصاد دیجیتال و کاهش نوآوری
انحصار و رفتارهای انحصارگرایانه علاوه بر تضییع حقوق راننده و مسافر، می‌تواند سبب آسیب در سطح اکوسیستم استارت‌آپی و اقتصاد دیجیتال کشور نیز شود. از یکسو، کاهش کیفیت یا افزایش قیمت که از عواقب انحصار است، سبب می‌شود بخشی از مشتریان بالقوه بازار از آن حذف شوند و به عبارت دیگر بازار کوچک شود و ثمرات اقتصاد دیجیتال در این حوزه به بخش کمتری از جامعه برسد. از سوی دیگر، سرویس‌های مختلف در اقتصاد دیجیتال ‌مانند یک اکوسیستم به هم متصل بوده و آسیب دیدن یک بخش، به دیگر بخش‌ها سرایت می‌کند. نکته بسیار مهم دیگر آنکه پژوهش‌های بسیاری وجود دارد که نشان می‌دهد انحصار و رفتارهای انحصاری رابطه تنگاتنگی با کاهش نوآوری دارند.

🔹آینده انحصار و لزوم اقدام بازدارنده نهادهای متولی؛ از شورای رقابت تا دیوان عدالت اداری
این رفتارها خصوصا درصورتی که اقدام بازدارنده جدی در مقابل آن صورت نگیرد، خطری برای تمام فعالان اکوسیستم استارت‌آپی و فناوری اطلاعات به شمار می‌آید؛ زیرا تضمینی برای در امان ماندن آنان از چنین رفتارهای ضدرقابتی‌ای در آینده وجود ندارد.
این موضوع به‌طور ویژه در رسته‌های جدید کسب‌وکار ‌مانند فین‌تک و لندتک که هنوز به بلوغ نرسیده‌اند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. زیرا بروز رفتارهای مخل رقابت در چنین بازارهایی، می‌تواند این بازارها را از ابتدا وارد شرایط انحصاری کند؛ شرایطی که هم به ضرر مردم و هم به زیان فروشگاه‌های متقاضی بوده و هم رشد این بازارها را کند خواهد کرد.

🔗ادامه یادداشت را در لینک زیر مطالعه کنید:
https://donya-e-eqtesad.com/fa/tiny/news-3959817

#مرکز_مطالعات_توسعه_و_رقابت
@competitionstudies