‍ آخرین واحه

رئیس جمهور در جلسه دولت، آشکار و علنی گفت:
"نه زیرِ زمین آبی باقی مانده و نه پشت سدهایمان. شما بگویید من چه کنم؟".

تجربه نشان داده همیشه کسانی بوده‌اند که در باره تنگناها و مشکلات حرف‌ها زده‌ و سخن‌‌ها گفته‌اند ولی آنچه نبوده و هنوز هم نیست، گوش‌های شنواست. شنیدن، نعمتی است که خداوند به برخی‌ داده و گویا به برخی نداده است. در راس آنان که از نعمت شنیدن و گوش دادن محرومند‌، مدیران ما هستند.‌

حالا با اجازه آقای رئیس جمهور کمی به عقب می‌رویم ولی بازمی‌گردیم.

یادم هست ۳۰ سال پیش بود. قرار بود ترجمه کتابی درباره محیط‌زیست و خطرات پیشاروی آن منتشر شود. میان ناشر (انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد) و مترجم اختلاف‌نظری بود بر سر نام کتاب. قرار شد چندنفری بنشینیم و مشکل را حل کنیم. نخستین بار آنجا نویسنده و مترجمی را دیدم که یک دنیا حرف و نظر در باره محیط زیست و بویژه آب داشت. بر نظر خود اصرار کرد و نام کتاب شد: " آخرین واحه".

در آن جلسه، نخستین بار از زبان او اصطلاح "جنگ آب" را شنیدم. این جمله که "جنگ جهانی سومی اگر راه بیفتد بر سر دسترسی کشورها به منابع آب است"، از همان روز در گوش من زنگ می‌‌زند.

آن نویسنده و مترجم دانا و دقیق کار خود را گسترش داد و شمار زیادی کتاب درباره محیط‌زیست نوشت و ترجمه کرد. به بعضی از آنها جایزه‌ها هم دادند ولی متاسفانه محتوای آنها را نه خواندند و نه آموختند!

او مدتی بعد، ناامید از مخاطب قراردادن بزرگترها، راهی دیگر زد؛ مخاطب‌قراردادن کودکان. در این زمینه بسیار تلاش کرد و موفق به تاسیس مدارس طبیعت برای بچه‌ها شد. متاسفانه به محض تعویض دولت، مدارس طبیعت او را تعطیل کردند.
وی در این مدت بسیار جاها سخن گفت و واقعیت‌های محیط زیست ما را بیان کرد. در و دیوارها شنیدند، اما مدیران خیر.

جناب رئیس‌جمهور! آن مرد هنوز هم هست و در راه خود سخت تلاش می‌کند. هر وقت به مشهد آمدید، بجز مجالس و محافل بزرگان و دید و بازدیدهای اداری‌ و سیاسی کم‌فایده، به سراغ او بروید. - راستش نمی‌دانم از چنین دیداری استقبال کند یا نه! به هرحال اگر دیداری دست داد‌، پای سخنانش بنشیند و بشنوید؛ به شما می‌گوید چه باید کرد.

او اگرچه اهل شهرت نبوده و نیست، ولی محیط‌زیستی‌ها همگی او را می‌شناسند؛ نامش عبدالحسین وهاب‌زاده است.

عبدالرحیم قنوات
دانشگاه فردوسی مشهد
۶ شهریور ۱۴۰۴

@mahrooz87