🧠 مغز چگونه با تحریک مصنوعی، واقعیت را جعل می‌کند؟
و این فرایند چه رازی را دربارهٔ ماهیتِ «دیدن» فاش می‌کند؟

ناحیۀ قشر گیجگاهی تحتانی (IT) یکی از بنیادی‌ترین بخش‌های سیستم بینایی است؛ جایی که مغز:
🔹 شکل‌ها را پردازش می‌کند
🔹 اشیاء را تشخیص می‌دهد
🔹 بازنمایی‌های پیچیدۀ بصری را می‌سازد

سال‌ها می‌دانستیم نورون‌های IT هنگام دیدن اشیاء فعال می‌شوند؛ اما پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده بود:
آیا می‌توان تنها با فعال‌کردن مصنوعی این نورون‌ها، یک تجربهٔ ادراکی شفاف ایجاد کرد؟

در پژوهشی که الیا شهبازی و همکاران در سال ۲۰۲۴ در Nature Communications منتشر کردند، با استفاده از اپتوژنتیک نورون‌های IT میمون‌ها را به‌صورت دقیق تحریک کردند و همزمان، ادراک آن‌ها را سنجیدند.

آنها برای نخستین بار ابزاری ساختند به نام پرسپتوگرام (Perceptogram). یک بازنمایی محاسباتی از اینکه میمون در اثر تحریک مغزی تصور می‌کند چه چیزی را دیده است.

و نتایج شگفت‌انگیز بودند:
هنگام تحریک زیرشبکه‌های خاص IT:
میمون‌ها توهم‌های دیداری پیچیده تجربه کردند؛ نه فقط نور یا فلاش، بلکه الگوهای شکلی و «شیءمانند».
شدت و الگوی توهم به موقعیت تحریک، قدرت نور، و تصویر واقعی بستگی داشت.
ورودی دیداری واقعی و تحریک مصنوعی با هم ترکیب می‌شدند و یک ادراک واحد می‌ساختند.
در برخی شرایط، تحریک می‌توانست دقت تشخیص اشیاء واقعی را افزایش یا کاهش دهد.
به عبارت دیگر: IT فقط گیرندهٔ اطلاعات نیست؛ خودش سازندۀ ادراک است.

این اثر در تمام شرایط آزمایش پایدار بود. چه در نبود محرک خارجی، چه در حضور تصویر واقعی، و چه در شدت‌های مختلف تحریک.

در ادامه، تحلیل محاسباتی نشان داد که ساختار درونی شبکهٔ IT تعیین می‌کند که پرسپتوگرام چه شکلی باشد؛ نه سیگنال‌های ورودی دیگر.
این یافته‌ها نشان می‌دهند که قشر بینایی یک سیستم ادراک‌ساز درونی است، نه صرفاً بازتاب‌دهندۀ جهان بیرون.

از سوی دیگر، همین قابلیت می‌تواند در آینده برای پروتزهای بینایی مبتنی بر تحریک مستقیم قشر مغز حیاتی باشد؛ و همچنین دیدگاهی تازه دربارهٔ منشأ توهم‌های بصری در اختلالات نورولوژیک ارائه می‌دهد.

✍ راشین بیچرانلو
ویراستار: یسنا رستمی
📖منبع
🔗
#CNCHinsights
#InferiorTemporalCortex
#NeuroTechnology
@cnchchannel 🌱