«قبل از اینکه وارد این بحث بشوی، یک چیز را روشن کنم: در دنیای واقعی طبیعت هیچ تخفیفی نمیدهد. نه برای ژنها، نه برای جهشها، و نه برای گونهها. اگر دنبال یک روایت ساده و خوشرنگ از تکامل هستی، همینجا توقف کن؛ چون چیزی که پیش رو داری، نسخهی صیقلخوردهی حقیقت نیست—بلکه خودِ حقیقت است. دقیق، سخت، بیرحم و عینی. همانطوری که ادمین جان میپسندد.»🎁
فرگشت، فرایندی کُند و زمانبر است.😴 در متن قبل راجعبه گفتهی رالف گرینسپن صحبت کردیم و اینکه برای حل مسائل مختلف پیرامونمان نیازمند یک پارادایم فکری هستیم؛ پارادایمی که بتواند ابزارهای ذهنی مناسب را برای مواجهه با مسئله در اختیار ما قرار دهد.👏
🎆اکنون دوباره به «چندبهچند بودن» ارتباطات شبکههای ژنتیکی برگردیم. زمانی که یک ژن در جنبههای مختلف و متمایز فنوتیپی نقش ایفا میکند، این پدیده را پلیوتروپی مینامیم. 💎پلیوتروپی در شبکههای ژنتیکی یک قاعده است نه یک استثناء. ژنهای ما از منظر علم شبکه، ساختاری شبیه community structure تشکیل میدهند؛ یعنی اعضای این سیستم پیچیده بهصورت گروهی و درهمتنیده با یکدیگر در ارتباطاند. این درهمتنیدگی منجر به بروز مجموعهای از صفات و فنوتیپهای خاص میشود.
🌐البته در کنار این ساختار، ژنهایی وجود دارند که به آنها Hub structure گفته میشود؛ یعنی ژنهایی که تعداد ارتباطاتشان با دیگر ژنها بسیار زیاد است، هرچند تعداد این هابها کم است اما نقش آنها بهشدت تعیینکننده است.
0️⃣➖9️⃣فرض کنید ده ژن مختلف دارید و آنها را از ۰ تا ۹ شمارهگذاری کردهاید. ارتباط گروهی ژنها بهگونهای است که میتوانند تمام اعداد ۳ تا ۱۰ رقمی را بسازند. زمانیکه جهشی در ژن «یک» رخ میدهد، در تمام ترکیبهایی که عدد یک حضور دارد اثر میگذارد. در این شرایط، احتمال موفقیت چنین جهشی چقدر خواهد بود؟
با چنین توصیفی روشن است که شانس پیدایش جهشهای واقعاً موفق در تاریخ تکاملی بسیار، بسیار کم بوده است. حتی اگر جهشی در یک جنبه عملکرد موفقی داشته باشد، ممکن است در جنبهی دیگری موجب اختلال یا شکست شود. برای مثال فرض کنید جهشی در ژنی خاص رخ میدهد که موجب میشود فرزند شما با نبوغ خارقالعادهای متولد شود. این امر خوشحالکننده بهنظر میرسد، چون میتواند به بقای فرد در میان همنوعان کمک کند. اما اگر بررسی دقیقتری انجام دهید، میبینید همین ژن در کنترل عملکرد کبد نیز مشارکت دارد؛ بنابراین جهشی که نبوغ را افزایش داده، ممکن است باعث نقص جدی در عملکرد کبد شود و بقای فرزندتان را به خطر بیندازد.❗️❗️طبیعت آکنده از چنین جهشهای ناموفق است؛ جهشهایی که در موجودات مختلف دیده میشوند و اغلب به مرگ یا ناتوانی آنها منجر میگردند. حال به موضوع مهم دیگری بپردازیم: با توجه به اینکه محیط زیست مدام در حال تغییر است، اگر یک جهش موفق باشد، این موفقیت تا چه مدت دوام دارد؟ به عبارت دیگر، آیا جهشی وجود دارد که ما را در برابر تمام دگرگونیهای محیط طبیعی مصون نگه دارد؟
🚫🔽پاسخ منفی است. هیچ جهشی «ابدی» نیست. با تغییرات گستردهی محیطی، پایداری صفات دوباره تهدید میشود و طبیعت ناچار است از طریق انتخاب طبیعی بهدنبال گزینش صفات سازگارتر در میان موجودات بگردد.
❓آنچه تاکنون توضیح داده شد یکی از دلایل کند بودن آهنگ فرگشت را نشان میدهد. رخ دادن جهش در کل، فرایندی مطلوب نیست و در بیشتر موارد میتواند منجر به نابودی، کاهش بقا، یا توقف حرکت تکاملی یک گونه شود. از سوی دیگر، یکی از شروط اساسی در گونهزاییهای عمیقتر، رخ دادن جهشهایی است که بتوانند مجموعهای از تغییرات نسبتاً پایدار و موفق ایجاد کنند؛ آنقدر موفق که موجود حاصل، زیستا و زایا باقی بماند.
🚨علاوه بر این، ژنهایی که همزمان در عملیات حیاتی ارگانیسم و رفتار و صفات دیگر نقش دارند، تحت محدودیتهای انتخابی بسیار سختگیرانهتری قرار میگیرند؛ زیرا حساسیت آنها بیشتر است و کوچکترین اختلال میتواند کشنده باشد.🐒 با توجه به این مسائل، حال دیگر میتوان به سؤال رایجی مانند اینکه «چرا بونوبوها یا شامپانزههای امروزی به انسان تبدیل نمیشوند؟» پاسخ دقیقتری داد.🐒 برای پاسخگویی به چنین پرسشهایی، نیازمند پارادایمهای فکری هستیم که ظرفیت توضیحدهی این سطح از پیچیدگی را داشته باشند…
«اگر چیزی از این متن باید در ذهن بماند، این است: طبیعت نه رؤیای ما را میبیند، نه مسیر پیشرفت خطی میشناسد. فرگشت محصول آزمونهای کور، شکستهای بیشمار و موفقیتهای تصادفی است؛ نه قصد دارد کسی را انسان کند و نه قرار است گونهای را به سرنوشت دیگری برساند.🤓
جناب ادمین همیشه میگوید:
اگر دنبال قطعیت هستی، علم اشتباهترین مکان دنیاست. اما اگر دنبال حقیقتی باشید که از زمان هم سختگیرتر است—آن را همینجا پیدا میکنی.»⭐️
نویسندهsnow❄️