🗒️
فراتر از مرزهای کربلا؛ بازتاب شخصیت امام حسین (ع) و آیین عاشورا در سرزمین چین
◼️ یادداشت تحلیلی | دکتر مهدی نادی، نایب رئیس انجمن دوستی ایران و چین در یادداشتی برای اندیشکده تین شیا مینویسد | بخش اول: این یادداشت به بررسی چگونگی معرفی، گسترش و بازتاب قیام امام حسین (ع) و آیینهای عاشورایی در چین میپردازد. از نخستین مسافران مسلمان در جاده ابریشم تا هیئتهای دانشجویی در دانشگاههای امروز پکن، روایت حسین بن علی (ع) سفری هزارساله را در سرزمین اژدها پیموده است. عاشورا در چین، علیرغم محدودیتهای فرهنگی، نه تنها به عنوان یک مراسم مذهبی، بلکه به عنوان نمادی جهان شمول از عدالتخواهی و ظلم ستیزی در میان نخبگان دانشگاهی این کشور نیز بازتاب یافته است.
◻️
تلاقی دو تمدن➖ چین به عنوان یک تمدن کهن، همواره پذیرای جریانهای فکری و معنوی بیرونی بوده است. اسلام در قرن هفتم میلادی (دوران خلافت عثمان و سپس امیرالمؤمنین علی (ع)) از دو مسیر اصلی دریایی (از طریق بنادر کانتون) و زمینی (جاده ابریشم) وارد چین شد.
با ورود اسلام، فرهنگ شیعی و ارادت به اهل بیت (ع) نیز، اگرچه در اقلیت، اما به صورت پایدار در این سرزمین ریشه دواند.◻️ پیشینه تاریخی حضور مسلمانان شیعه در چین➖ چین امروز دارای حدود ۲۳ میلیون مسلمان است که اکثریت آنها را اهل سنت تشکیل میدهند. با این حال، تاریخ حضور شیعیان در چین کهن تر از آن است که صرفاً به اقلیتهای معاصر محدود شود.
➖
دوره تانگ و سونگ: بازرگانان ایرانی و عرب که از طریق جاده ابریشم به چانگان (شیان امروزی) میآمدند، نخستین منادیان اسلام بودند. بسیاری از این بازرگانان از مناطقی میآمدند که محبت اهلبیت در آنجا رایج بود.
➖
دوره یوان (مغولان): در این دوره، مهاجرت گسترده صنعتگران و دانشمندان مسلمان از ایران و آسیای مرکزی به چین صورت گرفت. حضور ایرانیان در دربار قبلهخان، زمینه ساز نفوذ فرهنگ شیعی، از جمله روضه خوانی های محدود برای امام حسین(ع)، در محافل خصوصی شد. محله مسلمان نشین «نیوجیه» در پکن که قدمت آن به این دوران بازمیگردد، هنوز نشانه هایی از این میراث معنوی را در خود دارد.
◻️ عاشورا در چین معاصر: از آیین تا آکادمی➖ در چین امروز، آیینهای عاشورایی عمدتاً در میان سه گروه دنبال میشود که جالب توجهترین آنها گروه سوم است:
➖
مسلمانان تاجیک و قرقیز (استان سین کیانگ): در غرب چین، در منطقه خودمختار سین کیانگ، اقلیتی از مسلمانان تاجیک و پامیری زندگی میکنند که پیرو مذهب اسماعیلیه (شاخه ای از تشیع) هستند. آنان امام حسین (ع) را به عنوان امام سوم خود گرامی میدارند. مراسم آنان متفاوت از آیینهای پرشور خاورمیانه و غالباً با اشعار عرفانی و مداحی های محلی (مدّا) همراه است.
➖
مسلمانان هوئی: هوئیها بزرگترین گروه مسلمان چین هستند و عمدتاً حنفی مذهب میباشند، اما در فرهنگ عامه آنها احترام ویژهای به اهلبیت دیده میشود.
در برخی از مساجد تاریخی مانند مسجد جامع شیآن (که ترکیبی از معماری چینی و اسلامی است)، کتیبه های سنگی با نام «حسین» (胡赛因) وجود دارد که نشان از احترام تاریخی به این شخصیت دارد.➖
جامعه دانشگاهی و نخبگان غیرمسلمان (پدیده مدرن): شگفت انگیزترین بخش تأثیرگذاری عاشورا در چین، جذابیت شخصیت امام حسین(ع) برای روشنفکران و نویسندگان چینی غیرمسلمان است.
◻️
ادبیات کمونیستی➖ در دهه های اخیر، نویسندگان و مترجمان چینی با نگاهی اومانیستی و انقلابی به امام حسین(ع) نگریستهاند.
قیام او نه صرفاً به عنوان یک واقعه مذهبی، بلکه به عنوان «انقلاب سرخ در برابر استبداد اموی» ترجمه و تفسیر شده است.
➖
ترجمه رمانها: ترجمه چینی کتابهایی مانند رمان «فروغ جاویدان» (درباره حضرت زینب(س)) یا کتب تحلیلی درباره کربلا در بازار کتاب پکن و شانگهای به فروش میرسد و مخاطبان آن لزوماً مسلمان نیستند، بلکه جوانانی هستند که به فلسفه مقاومت علاقه مندند.
➖
پایان نامه های دانشگاهی: بررسی پایگاههای علمی چین نشان میدهد که سالانه دهها پایان نامه در گروههای تاریخ، فلسفه و ادبیات تطبیقی درباره تحلیل شخصیت تراژیک امام حسین(ع) و مقایسه او با قهرمانان ملی چین مانند «یوئهفی» نوشته میشود.
آنها خونخواهی کربلا را با فرهنگ «وفاداری» (忠 – ژونگ) در آئین کنفوسیوسی مقایسه میکنند.🇨🇳
اندیشکده تینشیا|
تلگرام |
اینستاگرام |
آپارات |
بله |
یوتیوب |
ایکس |
