🍎🏃📚✏️
✍🏻علیرضا استادی ارزیل {خاقان}(۱)
توٌرک خالق‌لاریندا قورد آغزی باغلاما اینانجی
گیریش
قورد آغزی باغلاما اینانجی آنادوْلونون دئمک اوْلار بوٌتون بؤلگه‌لرینده گئنیش یاییلمیش‌دیر. بو اینانج بوْزقیر مدنیّتی‌نین داوامی اوْلابیلر. آنادوْلو خالق مدنیّتی ایله باغلی مونوگرافی ایش‌لرینده شوٌبهه‌سیز قورد آغزی باغلاما اینانج و اویغولاماسینا گؤره بیلگی واردیر. بیز آراشدیرما ایمکانی تاپدیغیمیز، اولوغ تورکیستان، اوْرتادوْغو، اؤن‌آسیا، قافقاز و بالکان‌لار توٌرک دونیاسیندا بو قوْنویا گؤره بیلگی‌لر ییغدیق. اوّلجه قورد مضمون‌لو تثبیت‌‌لریمیزی ایکی آیری آراشدیرمامیزدا اَله آلیب بو آرادا قورد آغزی باغلاما ایله باغلی تثبیت‌‌لریمیزی ده یازی‌لاریمیزا آلمیشدیق. بو دؤنه یئنی تاپدیغیمیز ماتریال‌لارلا عمومیّت‌له قورد ایله باغلی آراشدیرمامیزی درینلشدیررکن اؤزل‌ده قورد آغزی باغلاما اینانجی اوزرینده دوراجاغیق. بو قراریمیزا قورد آغزی باغلاما دینی تجروبه‌سی اعتباریله قارشیمیزا هر دؤنه‌سینده فرقلی اویغولامالارین چیخمیش اولماسی و بو ماتریالین تخمین‌لرین اوٌزرینده اینانج یوٌکلو اوْلوشو یوْل آچمیش‌دیر.
1. توٌرک‌لرده قورد موتیفی
قازاقیستان‌دا قورد، بیر عده قیپچاق توٌرک‌لرینده اوْلدوغو کیمی «قاشقیر» اوْلاراق تانینیر. قاشقیرین دیشیسی‌نین قورویوجو اوْلدوغونا اینانیلیر. دیشی قاشقیرا قاریشماق اوْلماز. اوْنا اؤزل سایقی دویولور. یاتماقدا اوْلان دوه‌نین اوزریندن کئچیلمز. دیشی قاشقیر یاتان بیر دوه‌نین اوزریندن آتیلسا، اوْنا دویولان سایقی‌نین بیر سوْنوجو اوْلاراق بوندان بیر خیر اومولور. قاشقیر بیر دوه‌نین بوْیون باغیندان توتاراق اوْنو چکیب آپارابیلر. قاشقیرین گؤزلرینده بوٌیو(جادو) اوْلدوغونا اینانیلیر. قاشقیر گؤزو ایله بوٌیولر. قاشقیر ساده‌جه اؤزونه اینانان اینسانا ضرر وئرمز. موختار عوض‌اوف قورد قانی آدلی اثرینده قوردون اهلی‌لشدیریله‌بیلمه‌یه‌جگینی آنلادارکن بوْز بؤرونون گؤک بؤرو اوْلدوغونو آچیقلامیش‌دیر. قازاق تفککورونده گوٌجلو بیر قورد، بؤرو، قاشقیر افسانه‌سی واردیر. قازاق‌لاردا ایت، آت و قوردا سایقی گؤستریلر. اسکی‌دن ائولرده ایت چؤلده دئییل ائوین ایچینده اوْلاردی. ایت بیر دفعه‌یه 7 بالا وئرر بونلاردان بیری‌سی ایت‌دیر. ایته داش آتیلماز. هومای قوشو مین ایلده بیر یومورتلایار. اوْنون 5 یومورتاسی اوْلار. بیری‌سی ایت دیر. بو بالانی تاپان موتلولوق و بوللوق تاپمیش اوْلار. بو ایت‌له یاخشی اوْوچولوق ائدیلر. بو ایتین قاناد‌لاری واردیر.
یئزلان آبئن‌دن آلدیغیمیز بو بیلگی‌لر قانادلی ایت بؤیوتو(بُعد) ایله بیزه نوقای توٌرک خالق اینانج‌لارینی خاطیرلاتماقدا‌دیر.
قورد موتیفی‌نین قوْروما، اوغور، برکت و معالجه‌یه دلالت ائتدیگی بیلینمکده‌دیر. قوردون دیشینی جیبینده داشییان کیمسه‌یه نظر دَیمز. قوردون آشیق سوٌموگونو پول چانتاسیندا داشییان وارلی اوْلار. بو سوٌموک عینی زامان‌دا اوشاق‌لار اوٌچون نظرلیک اوْلاراق استفاده ائدیلیر. قوردون دیشی گوٌموش قابلانیب و گلین‌ین ساچینا تاخیلارسا گلینه نظر دَیمز. قورد دیشی، اوشاق بئشیک‌لرینده یامان گؤزه قارشی قوْرویوجودور. (کالافات، 2002، گؤنوللو، 1993) بؤرونون قورد ایله بیرلیک‌ده استفاده ائدیلدیگینی قیریم اوشاق نازلاما‌لاریندان بیلیریک.
«بؤرو بؤرو قورد اول
بؤرو بوٌیو
تئز یوٌرو» دئییلیر.
دوبروجا تاتار توٌرک‌لری‌نین بیر آتاسؤزونده ده،
«بؤرونین کوشی تیشتئ
کیشی‌نین کوشی ایشتئ»
(قوردون گوٌجو دیشینده
کیشی‌نین گوٌجو ایشینده‌‌دیر) (دریمبا، 1985: 25-49) دئییلمک‌ده‌‌دیر.
قورد آدی اؤنجه ده گؤستریلدییی کیمی توٌرک اونوماستیک و توْپونومینه یئرلشمیش‌دیر. شیخ جنید، II موراددان یئرلشمک اوٌچون قورد بئلی‌نی ایسته‌میش‌دیر (سومئر، 1992: 34). کاظیم قارابکیر پاشا، ائرمنی جبهه‌سینده وضعیتی بیان ائدرکن (2 تئمموز 1920) گذرگاهینداکی مسکونی یئرلریندن قوردقانیندان سؤز ائتمکده‌‌دیر. (کیرزی‌اوغلو، 1970: 109) چیلدیر'ین ناحیه‌لریندن بیری‌سی قورد قالادیر. کافئس‌اوغلو، هون باشبوغ‌لاریندان گونئی قافقازدا قورداغین دا آدینی وئرمکده‌‌دیر. (کافئس‌اوغلو، 1996: 69)
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5215
49
- ❤ 1