🍎🏃📚✏️
62-جی درس
عوضلیکلر (4)
شخص تایلیقلاری
قاییدیش شخص تایلیقلاری
ب) "بیله" سؤزونه نيسبت اکلرى آرتيرماقلا دوٌزلنلر: بيله م, بیله ن, بیله سی, بیله میز, بیله نیز, بیله لری.
بو تایلیقلار هئچ واخت بو حالدا ايشلنمز, بلكه ايسمين چوخ "يؤنلوك", "تأثيرليك" و بعضا ده "يئرليك" و "چيخيشليق" حاللاريندا ايشلنر. آشاغيدا گؤره جه ييميز كيمى بعضا يييه ليك حالدا دا ايشلنه بيلر:
*يؤنلوك(مفعول غیرمستقیم =به) حالدا: بيله مه, بيله وه, بيله سينه, بيله ميزه, بيله زه, بيله لرينه.
*تأثيرليك(مفعول مستقیم=را) حالدا: بيله مى, بيله وى, بيله سينى, بيله ميزى, بيله زى, بيله لرينى.
"اؤز" سؤزو ايله دوزه لن قاييديش شخص تایلیقلاری نين عكسينه, "بيله" واسيطه سيله دوزلميش قاييديش شخص تایلیقلاری هئچ واخت شخص تایلیقلاری له بيرليكده ايشلنه بيلمز.
"بيله" سؤزو ايله دوزه لن قاييديش شخص تایلیقلاری گونئى آذربايجان و عيراق توركلرينده ايشله نير, بونا گؤره ده قوزئى آذربايجاندا قیرامئر كيتابلاريندا يازيلماميشدير. "اؤز" ايله دوٌزه لن قاييديش تایلیقلاریندا "يييه ليك شخص تایلیقلاری " اوْلمادان قاييديش مضمونو يارانماز, ايكى ضميرين بيرليكده ايشلنمه سى ضروريدير: منيم اؤزوم, اوْنلارين اؤزلرى, ...
آنجاق "بيله" ايله دوٌزلن قاييديش تایلیقلاریندا قاييديش مفهومو بير كلمه ده وار و باشقا عوضلیک ايسته مير و بونا گؤره ده: بيله م= منيم اؤزوم, بيلن= سنين اؤزون, بيله سى= اوْنون اؤزو, بيله ميز= بيزيم اؤزوموز, بيله نيز (بيله ز)= سيزين اؤزونوز, بيله لرى= اوْنلارين اؤزلرى دئمكدير.
"اؤز" سؤزو ايله دوٌزلن قاييديش شخص تایلیقلاری آدليق حالدا ايشلنه بيلر: اؤزوم دئديم, اؤزون آلدين, ...
آنجاق "بيله" سؤزو ايله دوٌزلن قاييديش شخص تایلیقلاری, يوخاريدا گؤرستديیيميز كيمى, آدليق حالدا ايشلنه بيلمز و اساسا يؤنلوك و تأثيرليك حاللاردا و نادير حاللاردا يئرليك و چيخيشليق حالدا ايشلنر. يييه ليك حالدا دا ايشلنه بيلر. بو قاييديش شخص تایلیقلارینى آشاغيداحاللانديريريق:
*آدليق حال: بيله م, بيله ن, بيله سى, بيله ميز, بيله نيز (بيله ز), بيله لرى.
*يييه ليك(حالت اضافی = ِ آرتیرماقلا) حال: بيله مين(خودِ من), بيله وين(خودِ شما), بيله سينين, بيله ميزين, بيله نيزين (بيله ز), بيله لرينين.
*يؤنلوك حال: بيله مه, بيله وه, بيله سينه, بيله ميزه, بيله نيزه (ز), بيله لرينه.
*تأثيرليك حال: بيله مى, بيله وى, بيله سينى, بيله ميزى, بيله نيزى (ز), بيله لرينى.
*يئرليك(مفعول فیه=در) حال: بيله مده, بيله نده, بيله سينده,بيله ميزده, بيله نيزده (ز), بيله لرينده.
چيخيشليق(مفعول عنه =از) حال: بيله مدن, بيله ندن, بيله سيندن, بيله ميزدن, بيله نيزدن (ز), بيله لريندن.
بو قاييديش شخص تایلیقلاری جمع علامتى آلماز.
بو تایلیقلار يالنيز "يييه ليك" و "يئرليك" حالى "كى
" شكيلچيسينى قبول ائله ير: بيله مينكى, بيله وينكى, بيله سينينكى, بيله ميزينكى, بيله زينكى (بيله نيزينكى), بيله لرينينكى/ بيله مده كى, بيله نده كى, بيله سينده كى, بيله ميزده كى, بيله نيزده كى, بيله لرينده كى.
"كى" واسيطه سيله دوٌزه لن بو تایلیقلارین هاميسى جمع علامتى آلار: بيله مينكيلر, بيله ميزده كيلر, ...
قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5205
25
- 👍 2
- ❤ 1