🍎🏃📚✏️
آغاجری ائلی‌نین سوْی کؤکو و تاریخی
✍🏻 دوراق
آغاجری و یا آغاج اَری، کؤکنی اوْغوز توٌرکلرینه دایانان توٌرک‌دیللی بیر ائل‌دیر. بو ائلین آدی "آغاج" و "اَر" (کیشی، آدام) سؤزلریندن دوٌزه‌لیب و تحت الفظی "مئشه آدامی" معناسینی وئریر. بو آد، اوْنلارین موغول ایستیلاسیندان سوْنرا سیحون چایینین اؤتَسیندن کؤچه‌رک آنادولونون مئشه‌لیک بؤلگه‌لرینده مسکونلاشدیقلاری اوٌچون اوْنلارا وئریلمیشدیر. آغاج ایش‌لری ایله مشغول اولدوقلاری اوٌچون اونلارا "تاختاچی / نجار" دا دئییلمیش‌دیر.
تاریخ بوْیونجا ماجراپرست و دؤیوشکن بیر طایفا کیمی تانینان آغاجری‌لر، آنادوْلودا سلجوقلار ایله مغول‌لارلا ساواشمیش و نهایتده باسغیلارا معروض قالاراق بیر قیسمی ایندیکی سوریه‌یه کؤچموشدورلر.
سوْنرالار، قاراقوْیونلو دؤولتی‌نین یارانماسی ایله اوْنلارلا یاخین علاقه‌لر قورموشلار. قاراقوْیونلو حؤکمداری «قارا یوسف»-ون آذربایجانی فتح ائتمه‌سیندن سوْنرا، آغاجری طایفالاری‌نین بیر بؤلومو اوْنونلا بیرلیکده ایرانا گلمیش‌دیر. بو دؤورده، حسن‌بیگ و حسین‌بیگ کیمی بیر سیرا تانینمیش آغاجری امیری قاراقوْیونلو اوْردوسوندا خیدمت ائدیردی.
ایرانین بوگوٌنکو بهبهان و کهگیلویه بؤلگه‌لرینده یاشایان آغاجری‌لرین، همین قاراقوْیونلولار دؤورونده ایرانا کؤچن آغاجری‌لرین تؤره‌مه‌لری اوْلدوغو دوٌشونولور. قاراقوْیونلولارین سوقوطوندان سوْنرا دا آغاجری‌لر اؤز مؤوجودیت‌لرینی قوْروموش و صفوی‌لر دؤورونده و اوْندان سوْنرا دا ایرانین جنوب-غرب بؤلگه‌لرینده اؤنملی بیر گوٌج اوْلاراق قالمیشلار. بو گوٌن آغاجری آدی ایراندا بیر چوخ کند و بؤلگه آدی اوْلاراق مؤوجوددور کی بو دا همین طایفانین تاریخی میراثینا دلالت ائدیر. اؤرنک اوْلاراق، خوزیستان اوستانیندا یئرلشن و نفت صنایع‌سی ایله تانینان آغاجری شهری‌نین آدی دا بو تاریخی ائلین یادگاری‌دیر. تانینمیش جامعه‌شناس هاشمی آقاجری ده همین ائلدن‌دیر.
بو ائل افشار، بیگدیلی، جغتایی، قره‌باغی و گشتتیل کیمی چئشیدلی تیره‌لره بؤلونور کی بو دا اوْنون دیگر اوْغوز طایفالاری ایله درین تاریخی باغلارینی گؤستریر. گوٌنوموزده آغاجری ائلی‌نین بیر قیسمی ایراندا یاشاسا دا، اوْنلارین تؤره‌مه‌لریندن اوْلان و شیعه مذهبینه اینانان قوروپلار تورکیه‌نین ده فرقلی یئرلرینده مؤوجوددورلار.
اساس تاریخی قایناقلار:
کتاب دیار بکریه (ابوبکر طهرانی): بو کیتاب قاراقوْیونلولار دؤورونون ان اؤنملی قایناغی‌دیر. آغاجری امیرلری‌نین (حسن‌بیگ، حسین‌بیگ و...) آدلارینی و او دؤورده‌کی فعالیت‌لرینی ثبت ائتمیش‌دیر.
جامع‌التواریخ (رشیدالدین فضل‌الله همدانی): توٌرک و مغول طایفالاری‌نین کؤکنی، او جومله‌دن اوغوز بویلاری حاققیندا اساس معلوماتلاری احتیوا ائدیر.
فارسنامه ناصری (میرزا حسن فسایی): قاجار دؤورونده ایرانین جنوب بؤلگه‌لرینده، خصوصاً فارس و کهگیلویه ایالت‌لرینده یاشایان ائللر و طایفالار حاققیندا چوخ دَیَرلی معلوماتلار وئریر. آغاجری‌لرین تیره‌لری و یاشادیقلاری یئرلر بو کیتابدا قئید اولونوبدور.
معاصر آراشدیرمالار:
Faruk Sümer, "Oğuzlar (Türkmenler)", "Karakoyunlular", "Ağaçeriler": تورک تاریخچی‌سی پروفسور فاروق سومرین اثرلری اوغوزلار و آغاجری‌لر حاققیندا ان قاپساملی و دقیق آراشدیرمالاردان ساییلیر. متن‌ده‌کی بیر چوخ بیلگی اونون تحقیق‌لری‌نین نتیجه‌سی‌دیر.
خوزستان و کهگیلویه و ممسنی (احمد اقتداری): ایرانین بو بؤلگه‌لری‌نین تاریخی جوغرافیاسی و ائل‌لری حاققیندا یازیلمیش بو اثر، آغاجری شهری و طایفاسی آراسینداکی علاقه‌نی و اونلارین بؤلگه‌ده‌کی ایزلرینی آراشدیریر.
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯
Post #5202
26
- ❤ 2