#پیشنهادی_برای_خواندن
#تکه_کتاب

🔰ستارگان متغیر: نردبان فواصل کیهانی

🔸اکثر تک ستارگان، همانند خورشید، شعاع تقریباً ثابتی دارند، به این معنا که در آنها، فشار ناشی از فرایند گداخت هسته ای به سمت بیرون و فشار ناشی از جاذبه گرانشی به سمت داخل یکدیگر را خنثی می کنند و شعاع ستاره ثابت می ماند. اما شعاع برخی از ستاره ها ثابت نیست. وقتی به آسمان نگاه میکنیم ستاره هایی را میبینیم که درخشندگی متغیری دارند. به این ستاره ها ستاره های متغیر میگوییم ستاره های متغیر دو نوع اند:

• نوع اول از ستاره های متغیر در واقع سامانه های دوتایی هستند، یعنی دو ستاره که دور یکدیگر میگردند. در این گونه سامانه های دوتایی وقتی هر دو ستاره با زمین در یک راستا قرار میگیرند درخشندگی مجموعه کم میشود و وقتی که در دو راستای متفاوت قرار می گیرند درخشندگی شان بیشتر میشود به این سامانه ها دوتایی های گرفتی گفته میشود. حدود 25 درصد ستاره های متغیر از این نوع‌اند.

• نوع دوم ستاره های متغیر متغیرهای تپنده هستند. در بعضی از ستاره ها، فشار ناشی از گداخت هسته ای از یک سو و فشار جاذبه گرانشی از سوی دیگر باعث نوسان شعاع ستاره حول یک مقدار تعادلی می شود و به این ترتیب درخشندگی ستاره به طور متناوب کاهش و افزایش می یابد.

🔹منجمان به ستاره های متغیر خیلی علاقه مندند. دسته ای از ستاره های متغیر خاصیت عجیبی دارند که کشف آن باعث انقلاب بزرگی در نجوم شد. به این ستاره ها متغیرهای قیفاووسی می گوییم. علت این نامگذاری آن است که اولین بار این ستاره های متغیر در صورت فلکی قيفاووس كشف شدند. مجموعه های ستارگان در آسمان بعضی اوقات شکلهای خاصی را تداعی میکنند که به آنها صورتهای فلکی میگوییم البته این صورتهای فلکی بیشتر در خرافات طالع بینی مهماند تا در علم ستاره شناسی، متغیرهای قیقاووسی که ویژگی بسیار مهمی دارند غول های زرد هستند که در نمودار H-R در قسمت بالای نمودار قرار می گیرند. این بدین معنا است. چکه درخشندگی این ستاره ها بسیار بالاست، ولی رنگشان زرد است. در کهکشان ما حدود ۷۰۰ متغير قيفا ووسى وجود دارد. در سال ۱۹۱۲، هنریتا لویت در رصدخانه کالج هاروارد متغیرهای قیفاووسی را مطالعه می کرد.

🔸دوره تناوب درخشندگی متغیرهای قیفاووسی می تواند از سه تا پنجاه روز باشد و درخشندگی آنها میتواند به یک پنجم درخشندگی بیشینه هم برسد. لویت متوجه شد که این ستاره ها این ویژگی عجیب را دارند که میان دوره تناوب و درخشندگی ذاتیشان رابطه مشخصی برقرار است. کاری که رابطه دوره تناوب درخشندگی برای شما انجام میدهد این است که می توانید با اندازه گیری دوره تناوب درخشندگی ذاتی ستاره را به دست آورید. اندازه گیری دوره تناوب یک ستاره متغیر بسیار ساده است، پس درخشندگی ذاتی متغیرهای قیفاووسی را بدون داشتن فاصله آنها می توانیم به دست آوریم. از طرفی درخشندگی ظاهری این ستاره ها را هم به راحتی به کمک تلسکوپ میتوانیم اندازه گیری کنیم با در دست داشتن درخشندگی ذاتی و درخشندگی ظاهری متغیرهای قیفاووسی و به کمک رابطه کپلر می توانیم فاصله آنها را به دست آوریم رابطه تناوب درخشندگی که لویت کشف کرد، بسیار مهم است.

🔹چون این متغیرهای قیفاووسی خیلی نورانی هستند، آنها را در کهکشان های دیگر نیز می توان مشاهده کرد، پس به کمک آنها می توانیم فاصله کهکشانهای دیگر را هم به دست آوریم این موضوع انقلابی در نجوم برپا کرد بعداً به کمک همین متغیرهای قیفاووسی انبساط کیهان کشف شد.

💢مساله اساسی ای که باید درباره آن تعمق بیشتری کنیم این است که هر زمان به آسمان نگاه می کنیم، بر اساس نوری که از ستارگان دریافت می کنیم همه آنها را روی یک سطح دو بعدی تصویر می کنیم. پرسش بسیار مهم در نجوم این است که فاصله ستارگان از ما واقعاً چقدر است. باید راهی داشته باشیم که بتوانیم بر اساس آن تعیین کنیم که فاصله اجرام آسمانی از ما چقدر است. به روشهای تعیین فاصله اجرام آسمانی نردبان فواصل کیهانی می گوییم. این نردبان به ما کمک میکند که پله پله فواصل اجرام کیهانی را تعیین کنیم. در اینجا سه تا از پله های نردبان را معرفی میکنیم.
۱/۲