به‌نظرم گفت‌وگوی اخیر ایلان ماسک با زنی مینتون بدوز، سردبیر اکونومیست، یکی از بهترین مصاحبه‌های امسال با یک کارآفرین بود. مصاحبه‌ای طولانی که از هوش مصنوعی و ربات‌ها شروع می‌شه و در بخش پایانی به یک برخورد فکری جدی درباره سیاست، مهاجرت، رسانه و آزادی بیان می‌رسه.
ارزش اصلی این گفت‌وگو برای من فقط حرف‌های ماسک نبود. اکونومیست هم کار شجاعانه‌ای انجام داد. سردبیر یکی از قدیمی‌ترین رسانه‌های جهان روبه‌روی فردی نشست که بارها رسانه‌های جریان اصلی را به تحریف، سانسور و فاصله گرفتن از مردم متهم کرده. سوال‌های سخت پرسید، چند بار مستقیم باهاش مخالفت کرد و از اون مهم‌تر نسخه کامل گفت‌وگو را منتشر کرد و بخش‌های تند و ناخوشایندش را هم کنار نگذاشت. در دوره‌ای که خیلی از مصاحبه‌ها بریده و براساس روایت مطلوب هر رسانه منتشر می‌شن، همین موضوع ارزش زیادی داره.
ماسک در بخش اول دوباره تصویری بسیار بزرگ از آینده ترسیم می‌کنه. از نگاه اون AI احتمالا طی حدود پنج سال از مجموع هوش انسان‌ها جلو می‌زنه و ترکیب هوش مصنوعی با ربات‌های انسان‌نما می‌تونه اقتصاد را وارد دوره‌ای از فراوانی کنه که در اون بخش بزرگی از کار اختیاری می‌شه. همزمان ریسک فاجعه را هم جدی می‌دونه و قبلا احتمال نتیجه‌ای بسیار خطرناک را بین ۱۰ تا ۲۰ درصد برآورد کرده، اما معتقده این حرکت دیگه عملا متوقف‌شدنی نیست و باید تا جای ممکن مسیرش را درست هدایت کرد.
از بخش‌های جالب دیگه، پیشنهاد اون برای کنترل مدل‌های پیشرفته AI بود. ماسک می‌گه شرکت‌های اصلی باید به شکل منظم درباره خطرهای امنیتی با هم صحبت کنن و قبل از انتشار مدل‌های مرزی، دسترسی محدودی به رقبا بدن تا مشکلات جدی زودتر شناسایی بشه. برای صنعتی که مدیرانش مرتب در شبکه‌های اجتماعی به هم حمله می‌کنن، پیشنهاد همکاری امنیتی میان رقبا اتفاقا نگاه عمل‌گرایانه‌ایه.
اما جذاب‌ترین بخش مصاحبه برای من نیمه پایانی بود. جایی که بحث به دولت، اروپا، مهاجرت، جریان‌های چپ و رسانه‌ها می‌رسه و مصاحبه کم‌کم از یک گفت‌وگوی تکنولوژی به یک جدال واقعی تبدیل می‌شه.
سردبیر اکونومیست ماسک را بابت تصویری که از بریتانیا و اروپا ساخته به چالش می‌کشه و می‌گه بعضی آمارها با روایت اون همخوانی ندارن. ماسک هم جواب می‌ده رسانه‌ها ابعاد مشکلات مهاجرت، امنیت و فاصله فرهنگی را دست‌کم می‌گیرن و بخش بزرگی از مردم اعتمادشان را به روزنامه‌نگاری سنتی از دست داده‌ان. در همین گفت‌وگو درباره کاهش بودجه USAID هم اختلاف جدی شکل می‌گیره و بعضی ادعاهای ماسک مستقیم به چالش کشیده می‌شن. بنابراین قرار نیست همه حرف‌های اون را بدون بررسی پذیرفت.
با این حال در اصل نقد ماسک به رسانه‌ها تا حد زیادی باهاش موافقم. بخشی از رسانه‌های جریان اصلی طی سال‌های گذشته بیش از حد به یک طیف سیاسی، نگاه گلوبالیستی و مجموعه محدودی از روایت‌های قابل قبول نزدیک شدن. نتیجه این شد که خیلی از مردم احساس کردن بعضی موضوع‌ها را نمی‌شه آزادانه مطرح کرد و بعضی دیدگاه‌ها قبل از شنیده شدن حذف یا برچسب‌گذاری می‌شن.
به‌نظرم خرید توییتر و تبدیلش به X یکی از مهم‌ترین کارهای ماسک بود. این پلتفرم بی‌نقص نیست، اطلاعات غلط هم داخلش زیاده و خود ماسک هم گاهی تند و بی‌دقت حرف می‌زنه. اما X بخشی از انحصار رسانه‌ای را شکست و فضایی ساخت که روایت‌های متفاوت، از چپ و راست، امکان دیده شدن و پاسخ گرفتن داشته باشن.
آزادی بیان همیشه مرتب و تمیز نیست. همراه خودش حرف غلط، افراط و محتوای آزاردهنده هم میاره. اما جایگزینش که چند شرکت، دولت یا تحریریه تصمیم بگیرن چه چیزی قابل گفتنه، در بلندمدت خطرناک‌تره. راه مقابله با ادعای غلط، ارائه سند و امکان پاسخ دادنه.
در پایان مصاحبه اختلاف میان دو جهان را خیلی واضح می‌بینیم. اکونومیست نماینده یک رسانه قدیمی و حرفه‌ایه که هنوز به نقش روزنامه‌نگار در پالایش حقیقت باور داره. ماسک هم نماینده نسلیه که می‌گه این دروازه‌بانی بیش از حد قدرت گرفته و مردم باید خودشان امکان دیدن، مقایسه و تصمیم‌گیری داشته باشن.
من در این اختلاف بیشتر به نگاه ماسک نزدیکم شما چطور؟
البته احترامم به اکونومیست بعد از دیدن این مصاحبه بیشتر شد. چون آزادی بیان فقط دفاع از حرفی که دوست داریم نیست. یعنی روبه‌روی کسی بنشینیم که باهاش اختلاف جدی داریم، اجازه بدیم کامل حرف بزنه و بعد با سوال و استدلال جوابش را بدیم.
به‌نظرم با حضور افرادی مثل ایلان ماسک، جهان از فضایی که یک تفکر مسلط برای همه تعیین تکلیف می‌کرد به سمت فضایی با چند تفکر رقیب حرکت می‌کنه. این مسیر قطعا پرتنش و گاهی ناخوشاینده، اما در نهایت می‌تونه جهان آزادتر و بهتری بسازه.
لینک مصاحبه کامل.
@investingfund