سلامت زایی / Salutogenesis

درباره"مرگ های قابل اجتناب"(۱)
⬅️"مرگ های قابل اجتناب "(preventable deaths) به آن دسته از موارد مرگ ‌گفته می‌شود که در صورت وجود اقدامات مؤثر بهداشت عمومی و پیشگیری اولیه،یا دسترسی به مراقبت‌های درمانی به‌موقع و باکیفیت،قابل اجتناب بوده و می‌توان آنها را به تاخیر انداخت.این مرگ ها به دو دسته تقسیم می‌شود:
🔸"مرگ‌های قابل پیشگیری"(که از طریق تغییر سبک زندگی و  اقدامات بهداشتی قابل اجتناب‌اند) و
🔸مرگ‌های قابل درمان (که در صورت دریافت مراقبت پزشکی مناسب قابل اجتناب‌اند).
⬅️طبق آمار های سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، در سال ۲۰۲۰ حدود یک‌چهارم کل موارد مرگ‌ در کشور کانادا  در جرگه  مرگ‌های قابل اجتناب  قرار داشته اند.
⬅️انواع اصلی"مرگ‌های قابل اجتناب" در حوزه های زیر قرار دارند :
🔸حوزه بیماری‌های قلبی و عروقی:این بیماری ها نخستین عامل مرگ در جهان بوده و تنها در سال ۲۰۲۱ حدود ۲۰ میلیون مورد  مرگ (بیش از ۲۸٪ کل مرگ‌ها) را به خود اختصاص دادند. در این رابطه نکته مهم  آن است که ۸۰٪ حوادث عمده قلبی و عروقی در افرادی رخ می‌دهد که هیچ سابقه قبلی از این بیماری‌ها ندارند، و همین موضوع اهمیت پیشگیری اولیه را دوچندان می‌کند.عوامل خطر اصلی شامل فشار خون بالا،کلسترول بالا، دیابت، چاقی، مصرف دخانیات و کم‌تحرکی است.
🔸حوزه  انواع سرطان‌:سرطان‌ها حدود یک‌سوم مرگ‌های قابل اجتناب را تشکیل می‌دهند.مهم‌ترین عامل خطر قابل تغییر برای سرطان ریه، مصرف دخانیات است.بسیاری از سرطان‌ها (از جمله سرطان روده بزرگ، پستان و دهانه رحم) در صورت تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری، قابل درمان یا پیشگیری می باشند‌
🔸حوزه بیماری‌های تنفسی مزمن: بیماری‌های مزمن تنفسی مانند "بیماری انسدادی مزمن ریه" (COPD) عمدتاً ناشی از مصرف سیگار و آلودگی هوا هستند و از جمله علل عمده مرگ‌های زودرس قابل اجتناب محسوب می‌شوند.
🔸حوزه سوانح و حوادث (عمدی و غیرعمدی):این دسته شامل سوانح ترافیکی،سقوط، مسمومیت، خودکشی و خشونت می‌شود که حدود ۱۱٪ کل موارد  مرگ‌های قابل اجتناب را تشکیل می‌دهند. نرخ مرگ ناشی حوادث و سوانح در حال افزایش است. سوانح ترافیکی و خونریزی‌های کنترل‌نشده از علل اصلی مرگ‌های قابل پیشگیری ناشی از تروما هستند.
🔸حوزه بیماری‌های مرتبط با الکل و مواد:بیماری‌های کبدی ناشی از مصرف الکل و مرگ‌های ناشی از سوءمصرف مواد(مانند مسمومیت دارویی)از دیگر مصادیق مرگ‌های قابل اجتناب  هستند( ادامه دارد).
گردآوری و ویرایش :
دکتر برهان ولدبیگی
۳۰شهریور ۱۴۰۵
https://telegram.me/burhanvalad