Швецыя перад выбарамі: хто атрымае Рыксдаг і хто будзе кіраваць краінай?

13 верасня шведы будуць выбіраць 349 дэпутатаў Рыксдага — галоўнага заканадаўчага органа краіны. Выбары прапарцыйныя: 310 мандатаў размяркоўваюцца па акругах, яшчэ 39 — выраўноўваюць вынік, каб прадстаўніцтва партый максімальна адпавядала колькасці атрыманых галасоў. Каб атрымаць мандаты на агульнанацыянальным узроўні, партыі трэба пераадолець 4-працэнтны бар’ер.

У выбарах удзельнічаюць восем цяперашніх парламенцкіх партый: сацыял-дэмакраты, «Шведскія дэмакраты», умераныя, цэнтрысты, левыя, хрысціянскія дэмакраты, лібералы і «Зялёныя».

Але галоўная інтрыга — не толькі ў тым, хто стане першай партыяй. Сёння краіна фактычна падзелена на два вялікія лагеры.

З аднаго боку — цэнтр-лева на чале з Сацыял-дэмакратычнай партыяй Магдалены Андэрсан.
З другога — правацэнтрысцкі ўрадавы блок Ульфа Крыстэрсана, які пасля выбараў 2022 года абапіраецца на пагадненне з «Шведскімі дэмакратамі».

І вось тут пачынаецца самае цікавае. Апошнія апытанні даюць перавагу апазіцыі. Паводле Ipsos, у канцы жніўня левы блок меў 52,4%, а правацэнтрысцкі блок разам са «Шведскімі дэмакратамі» — 45,6%. У іншым нядаўнім апытанні Demoskop суадносіны былі 50,6% супраць 46,9%.

Асаблівая праблема для ўрада — Ліберальная партыя. Яна знаходзіцца каля або ніжэй за 4-працэнтны бар’ер. Калі лібералы не трапяць у Рыксдаг, цяперашняя канфігурацыя правага блока істотна ўскладніцца.

Таму пытанне выбараў гучыць так:
ці вернецца да ўлады Магдалена Андэрсан, ці правыя здолеюць захаваць урад — і якую ролю ў гэтай канструкцыі будуць мець «Шведскія дэмакраты»?

Для Беларусі гэта далёка не абстрактная гісторыя.
Швецыя — адна з краін, якая разглядае Беларусь менавіта ў кантэксце сваёй усходнееўрапейскай і рэгіянальнай бяспекі. У афіцыйнай стратэгіі Швецыі на 2026–2030 гады Беларусь непасрэдна ўваходзіць у рэгіён Усходняй Еўропы, а шведскі ўрад называе падтрымку дэмакратыі ва ўсходнім суседстве адным з важных прыярытэтаў знешняй і бяспекавай палітыкі.

Больш за тое, Стакгольм афіцыйна падтрымлівае беларускія дэмакратычныя сілы, грамадзянскую супольнасць і незалежныя медыя, а ў 2023 годзе прызначыў свайго спецыяльнага прадстаўніка па ўзаемадзеянні з беларускім дэмакратычным рухам у выгнанні.

Таму выбары ў Швецыі — гэта і для нас выбары пра Беларусь.