🔺از جاسوسی تا هوش مصنوعی؛ جاه‌طلبی شیخ طحنون برای ساختن امپراتوری دیجیتال امارات

مردی که زمانی برای شکست دادن برادرانش در بازی شطرنج یک ابررایانه ساخت، اکنون در حال ساختن چیزی بسیار بزرگ‌تر است: شبکه‌ای از پول، تراشه، مراکز داده و هوش مصنوعی که می‌تواند امارات را به یکی از گره‌های اصلی زیرساخت دیجیتال جهان تبدیل کند.

شیخ طحنون بن زاید آل نهیان، مشاور امنیت ملی امارات و برادر محمد بن زاید، سال‌ها در پشت صحنه قدرت اقتصادی و امنیتی این کشور فعالیت کرده است. اما بر اساس گزارش تحقیقی گاردین، مأموریت جدید او عبور از اقتصاد نفتی و تبدیل امارات به یک قدرت زیرساختی در عصر هوش مصنوعی است؛ پروژه‌ای که شرکت G42 در مرکز آن قرار دارد.

طحنون شخصیتی کم‌حرف و به‌شدت محافظت‌شده است، اما دامنه امپراتوری اقتصادی تحت مدیریت او بسیار گسترده شده است. گاردین ارزش اقتصادی دارایی‌هایی را که او بر آن‌ها نظارت دارد حدود ۱.۵ تریلیون دلار برآورد می‌کند؛ مجموعه‌ای که از سرمایه‌گذاری‌های مالی و املاک تا انرژی، سلامت و زیرساخت را دربرمی‌گیرد. در بریتانیا نیز منافع تحت مدیریت او به حوزه‌هایی از املاک و سلامت تا سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌هایی مانند Thames Water امتداد یافته است.

اما اهمیت طحنون فقط در ثروت او نیست. او همزمان در رأس ساختار امنیتی امارات قرار داشته و سابقه‌اش با توسعه توانمندی‌های سایبری و نظارتی این کشور گره خورده است. پروژه Raven، که با مشارکت نیروهای سابق اطلاعاتی آمریکا شکل گرفت، ابتدا با هدف مقابله با تروریسم معرفی شد اما بعدها به عملیات گسترده شنود و جاسوسی دیجیتال علیه مخالفان، فعالان و برخی چهره‌های خارجی پیوند خورد. پس از افشای این عملیات، ساختارهای مرتبط با آن در شرکت DarkMatter بازآرایی شدند.

از دل همین زیرساخت امنیتی و فناورانه، G42 به‌عنوان پروژه اصلی جدید طحنون ظهور کرد؛ شرکتی که هدف آن ایجاد چیزی فراتر از یک شرکت نرم‌افزاری است: یک «شبکه هوشمندی» متشکل از داده، رایانش، تراشه، مراکز داده و انرژی. گاردین استدلال می‌کند که تفاوت مهم G42 با شرکت‌های معمول سیلیکون‌ولی این است که این پروژه از پیوند میان سرمایه دولتی، زیرساخت امنیتی و فناوری هوش مصنوعی امارات سرچشمه گرفته است. G42 این ارتباط را رد کرده و تأکید دارد که یک شرکت فناوری و زیرساخت هوش مصنوعی است و فعالیت‌هایش تحت قوانین و چارچوب‌های امنیتی و حفاظت از داده انجام می‌شود.

در همین مسیر، G42 به بازیگران اصلی صنعت فناوری آمریکا نزدیک شده است. مایکروسافت ۱.۵ میلیارد دلار در این شرکت سرمایه‌گذاری کرده و مدیر ارشد آن، برد اسمیت، در هیئت‌مدیره G42 حضور دارد. G42 و صندوق سرمایه‌گذاری مرتبط با آن همچنین با شرکت‌هایی از جمله OpenAI، Anthropic و xAI همکاری یا سرمایه‌گذاری دارند.

پیوند با واشنگتن نیز به همان اندازه مهم است. دولت دونالد ترامپ محدودیت‌های صادرات تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی به امارات را کاهش داده است. در ژوئیه ۲۰۲۶، واشنگتن حتی دسترسی بدون نیاز به مجوز به برخی تجهیزات رایانشی پیشرفته را برای دولت امارات و شرکت‌هایی مانند G42 و Core42 فراهم کرد؛ اقدامی که بخشی از چارچوب توافق آمریکا و امارات درباره توسعه زیرساخت هوش مصنوعی است.

این تحول البته بحث امنیت ملی را نیز به همراه داشته است. منتقدان در آمریکا درباره ارتباطات G42 با چین، نفوذ امارات در سیاست آمریکا و رابطه مالی طحنون با شبکه تجاری خانواده ترامپ ابراز نگرانی کرده‌اند. در مقابل، واشنگتن و ابوظبی چارچوب‌هایی برای کنترل صادرات، امنیت سایبری و حفاظت از داده‌ها در همکاری‌های فناوری خود تعریف کرده‌اند.

ابعاد فیزیکی پروژه نیز قابل توجه است. مرکز عظیم هوش مصنوعی در ساحل ابوظبی قرار است ظرفیت برق حدود ۵ گیگاوات داشته باشد. در همین حال، رویترز گزارش داده است که امارات پس از حملات ایران به زیرساخت‌های هوش مصنوعی خود در جریان جنگ ایران، در حال بازنگری طرح مرکز داده عظیم خود است؛ پروژه‌ای که G۴۲ و شرکای آمریکایی در توسعه آن نقش دارند.

بنابراین داستان طحنون را نمی‌توان صرفاً داستان یک میلیاردر عرب یا سرمایه‌گذار فناوری دانست. مدل موردنظر او بر کنترل «گره‌ها» استوار است: سرمایه، تراشه، داده، انرژی، مراکز داده و شبکه‌های ارتباطی. در چنین مدلی، قدرت الزاماً از مالکیت سرزمین بیشتر به دست نمی‌آید؛ بلکه از کنترل نقاطی حاصل می‌شود که جریان سرمایه، فناوری و اطلاعات از آن‌ها عبور می‌کند.

به همین دلیل، رقابت امارات برای تبدیل‌شدن به قدرت هوش مصنوعی را باید بخشی از بازتعریف قدرت ژئوپلیتیک در عصر پس از نفت دانست. اگر نفت قرن بیستم به کشورهایی قدرت می‌داد که ذخایر انرژی را کنترل می‌کردند، اقتصاد هوش مصنوعی قرن بیست‌ویکم می‌تواند به کشورهایی قدرت بدهد که تراشه، محاسبات، داده و انرژی مورد نیاز برای پردازش آن‌ها را در اختیار دارند.

و این دقیقاً همان نقطه‌ای است که پروژه طحنون اهمیت ژئوپلیتیکی پیدا می‌کند: امارات نمی‌خواهد صرفاً مصرف‌کننده هوش مصنوعی باشد؛ می‌خواهد در معماری زیرساختی‌ای قرار گیرد که دیگران برای استفاده از هوش مصنوعی به آن وابسته باشند.

❤️ کانال تلگرامی #مطالعات_اروپا_و_بریتانیا

‌‎╭────────────╮
🌐🆑🌐: @Britishstudies 🇪🇺 🇬🇧
╰────────────╯