مالکیت پنهان در معادن؛ بازیگران واقعی چه کسانی هستند؟

سیستم مالکیت و تصمیم‌گیری در معادن ایران چگونه است؟ ۱۰ نکته

✍ بیرونیت

۱. در بسیاری از شرکت‌های بزرگ معدنی، مالک واقعی و کانون نهایی تصمیم‌گیری به‌سادگی قابل تشخیص نیست و شرکت‌ها از طریق شبکه‌ای از نهادهای واسط اداره می‌شوند.

۲. ساختارهای پیچیده سهام‌داری باعث شده مسئولیت تصمیمات مهم شرکت‌ها، از انتصاب مدیران تا سیاست‌های توسعه‌ای، به‌راحتی متوجه یک نهاد مشخص نباشد.

۳. خصوصی‌سازی در بخش معدن الزاماً به شفاف‌شدن مالکیت منجر نشده و در مواردی فقط ساختار مالکیت را چندلایه‌تر و پیچیده‌تر کرده است.

۴. درصد مالکیت روی کاغذ همیشه نشان‌دهنده قدرت واقعی نیست؛ برخی نهادها با سهم ظاهراً محدود، می‌توانند در تصمیمات شرکت نفوذ قابل توجهی داشته باشند.

۵. یکی از مهم‌ترین محل‌های اعمال نفوذ سهامداران، نحوه تقسیم سود است؛ تصمیمی که مستقیماً مشخص می‌کند پول شرکت صرف توسعه شود یا میان سهامداران توزیع شود.

۶. اگر سهامداران بر تقسیم حداکثری سود فشار بیاورند، توان شرکت برای سرمایه‌گذاری مجدد، توسعه معدن و اجرای پروژه‌های آینده کاهش پیدا می‌کند.

۷. وجود سهام‌های تودلی، مالکیت متقابل و شرکت‌های واسط باعث شده ظاهر ترکیب سهامداران، تصویر واقعی از قدرت و نفوذ در شرکت‌های معدنی ندهد.

۸. مسئله فقط شفافیت مالکیت نیست؛ نبود شفافیت در ذی‌نفعان نهایی می‌تواند سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و حتی پاسخ‌خواهی از مدیران و سهامداران عمده را دشوار کند.

۹. حتی در شرکت‌های بورسی که اطلاعات بیشتری منتشر می‌کنند، شناسایی ذی‌نفع نهایی و میزان نفوذ واقعی سهامداران همچنان دشوار است؛ وضعیت شرکت‌های غیربورسی نیز می‌تواند مبهم‌تر باشد.

۱۰. نتیجه سیاستی روشن گزارش این است که بدون اصلاح افشای اطلاعات، حاکمیت شرکتی و شناسایی ذی‌نفع نهایی، نمی‌توان درباره اینکه چه کسی واقعاً معدن و صنایع معدنی را اداره می‌کند، پاسخ شفافی داد. مسئله اصلی فقط این نیست که سهام معادن دست چه کسی است؛ مسئله این است که چه کسی واقعاً تصمیم می‌گیرد و چه کسی باید پاسخگو باشد.

پی‌نوشت: این نکات بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس با عنوان «شناسایی ذی‌نفعان نهایی و تحلیل نظام تصمیم‌گیری در زنجیره صنایع معدنی کشور (۱)؛ چارچوب مفهومی و روش‌شناسی پژوهش» استخراج شده است.
biroonit.ir

https://t.me/birunit

https://ble.ir/biroonit

https://chat.whatsapp.com/BuEWtcpKA525KbdZplyHe8

بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران