سرمایه‌گذاری معدنی در مدار بازده اقتصادی
 
✍️سیداحمد‌ هاشمی، عضو هیات‌عامل ایمیدرو
 
معدن و صنایع معدنی ایران طی دهه‌های گذشته با منطقی نسبتا آشنا توسعه‌ یافته‌اند: شناسایی ذخایر، تعریف پروژه، افزایش ظرفیت و تکمیل زنجیره تولید.
 
حاصل این مسیر، شکل‌گیری ظرفیت‌های قابل‌توجهی در زنجیره‌های فولاد، مس، آلومینیوم و سایر صنایع معدنی بوده است؛ اما مساله امروز صنایع معدنی ایران فقط افزایش ظرفیت نیست.
 
شرایط تغییر کرده و سرمایه، انرژی، آب، زیرساخت و حتی زمان به منابع کمیاب توسعه تبدیل شده‌اند. در چنین وضعیتی، هر پروژه دارای توجیه فنی و اقتصادی الزاما بهترین گزینه برای تخصیص سرمایه نیست.
 
پرسش اصلی نیز باید به‌تدریج تغییر کند؛ از اینکه «چه میزان سرمایه‌گذاری می‌کنیم؟» به این پرسش مهم‌تر که «سرمایه محدود را کجا به کار می‌گیریم؟»
 
این تغییر پرسش، نقطه آغاز حرکت از مدیریت منفرد پروژه‌ها به سمت «راهبری سرمایه» است؛ رویکردی که در آن پروژه‌ها نه فقط بر اساس اندازه، ظرفیت اسمی یا نرخ بازده اولیه، بلکه با توجه به اثر آنها بر کل زنجیره ارزش، میزان ریسک، نیازهای زیرساختی و توانشان برای فعال‌کردن سرمایه‌گذاری‌های بعدی ارزیابی می‌شوند.
 
ظرفیت بیشتر، الزاما ارزش بیشتر نیست
آمار تجارت زنجیره فولاد نمونه قابل‌تأملی از ضرورت این تغییر نگاه است. در سال ۱۴۰۴، صادرات زنجیره آهن و فولاد ایران به حدود ۳۹.۴میلیون تن و ارزش آن به حدود ۷.۷۴میلیارد دلار رسید.
 
وزن صادرات نسبت به سال قبل حدود ۳۲درصد و ارزش آن حدود ۱۸درصد افزایش یافت؛ با این حال، متوسط ارزش هر تن صادرات حدود ۱۰.۵درصد کاهش پیدا کرد.
 
این اعداد یک پیام مهم دارند: رشد تناژ تولید یا صادرات به‌تنهایی معیار کافی برای سنجش کیفیت توسعه نیست.
 
آنچه اهمیت دارد، میزان ارزش اقتصادی ایجادشده به ازای سرمایه، انرژی، آب و سایر منابعی است که در فرآیند تولید به کار گرفته می‌شوند.
 
همین منطق باید در تعریف پروژه‌های جدید نیز حاکم باشد. ممکن است پروژه‌ای نرخ بازده مالی مناسبی داشته باشد؛ اما همزمان به حجم بالایی از برق، گاز یا آب نیاز داشته باشد، با محدودیت زیرساخت حمل‌ونقل مواجه باشد یا ظرفیتی را در حلقه‌ای از زنجیره ایجاد کند که پیش از آن نیز با عدم تعادل روبه‌رو بوده است.
 
https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92239
 
biroonit.ir
 
https://t.me/birunit
 
https://ble.ir/biroonit
 
https://chat.whatsapp.com/BuEWtcpKA525KbdZplyHe8
 
بیرونیت؛ دیدبانِ اقتصادِ معادن ایران