🔻 ثروتی که هنوز کشف نشده

✍️ امین درویشی، کارشناس حوزه معدن

🔹 وقتی از ظرفیت‌های معدنی ایران صحبت می‌شود، معمولا تعداد معادن، میزان استخراج و ارزش تولید را به رخ می‌کشیم؛ اما یک سوال بنیادی کمتر مطرح می‌شود: از آنچه در اختیار داریم، واقعا چقدر را می‌شناسیم؟ بخش قابل‌توجهی از معادن کوچک و متوسط کشور در اختیار بهره‌بردارانی است که توان مالی و فنی محدودی دارند.

🔹 برای چنین بهره‌برداری، استخراج امروز درآمد ایجاد می‌کند؛ اما اکتشاف، هزینه‌ای است که نتیجه آن ممکن است سال‌ها بعد و حتی هیچ‌گاه مشخص نشود.

🔹 در چنین شرایطی طبیعی است که اکتشاف سیستماتیک، به‌‌خصوص اکتشافات عمیق‌تر و پرهزینه‌تر، در اولویت قرار نگیرد. این مساله با ساختار فعلی بخش معدن کشور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

🔹 ایران بیش از ۱۲هزار معدن فعال دارد؛ اما بخش عمده ارزش استخراج معدنی کشور در تعداد محدودی از معادن بزرگ متمرکز است.

🔹 بر اساس برخی آمارهای منتشرشده، حدود ۷۸درصد ارزش استخراج به حدود ۳۰معدن بزرگ اختصاص دارد.

🔹 به بیان دیگر، تعداد زیادی معدن کوچک و متوسط در کشور فعالند، اما سهم آنها از ارزش اقتصادی معدن به مراتب کمتر است و همین محدودیت اقتصادی، توان آنها برای ورود به فعالیت‌های پرریسکی مانند اکتشاف را کاهش می‌دهد.

🔹 بنابراین مساله اکتشاف معادن کوچک را نمی‌توان به «کمبود سرمایه» تقلیل داد. دست‌کم سه مساله همزمان وجود دارد: ضعف توان فنی و مالی بسیاری از بهره‌برداران، ناکافی ‌بودن اثربخشی سازوکارهای تامین مالی و پوشش ریسک اکتشاف و ضعف در نظام اطلاعات و ارزیابی سطح اکتشاف محدوده‌ها.

🔹 در ایران، سازوکارهایی برای حمایت از اکتشاف وجود دارد و حتی صندوق بیمه سرمایه‌گذاری فعالیت‌های معدنی با هدف کاهش ریسک سرمایه‌گذاری در بخش معدن ایجاد شده است.

🔹 قوانین و مقررات نیز بر تامین اطلاعات پایه، حمایت از اکتشاف و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی تاکید دارند.

🔹 با این حال، وجود یک سازوکار حمایتی الزاما به معنای شکل‌گیری یک نظام کارآمد اکتشاف نیست. آنچه اهمیت دارد، این است که این ابزارها تا چه اندازه توانسته‌اند ریسک واقعی اکتشاف را برای سرمایه‌گذار کاهش دهند و شرکت‌های تخصصی اکتشاف را به ورود گسترده‌تر به این حوزه ترغیب کنند.

https://biroonit.ir/fullcontent/Persian/92140

https://t.me/birunit