وقتی وزارت صمت پاسخ نمی‌دهد، خبرنگار از چه کسی بپرسد؟

✍️ بیرونیت

ماجرای ورود احتمالی فدراسیون کشتی به فعالیت‌های معدنی فقط یک نمونه از مسئله‌ای بزرگ‌تر در وزارت صنعت، معدن و تجارت است: خبرنگار برای راستی‌آزمایی تصمیم‌های مهم این وزارتخانه، چگونه باید به مقام مسئول دسترسی پیدا کند؟ وقتی مسیر ارتباط با سخنگو، روابط‌عمومی و مدیران ارشد محدود است، پرسش مهم‌تری مطرح می‌شود؛ وزارت صمت چرا باید خود را در برابر رسانه‌ها ایزوله کند و جریان اطلاع‌رسانی تخصصی صنعت و معدن چگونه باید در چنین شرایطی حرفه‌ای باقی بماند؟

خبر ورود احتمالی فدراسیون کشتی به فعالیت‌های معدنی در نگاه اول عجیب به نظر می‌رسد، اما اصل ماجرا بر اساس ابلاغیه شورای عالی معادن قابل تأیید است. درخواست این فدراسیون در جلسه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ شورا مطرح و رأی آن در ۱۱ شهریور برای اجرا ابلاغ شده است.

از همین‌جا وظیفه خبرنگار آغاز می‌شود: چرا یک نهاد ورزشی باید وارد فعالیت معدنی شود؟ چه ارتباطی میان خسارت واردشده به فدراسیون و اعطای چنین امکانی وجود دارد؟ صلاحیت فنی چگونه تأمین خواهد شد؟ آیا فدراسیون مستقیماً معدنکاری خواهد کرد یا از شریک و پیمانکار استفاده می‌کند؟ آیا محدوده مشخصی مدنظر است؟ و مهم‌تر اینکه آیا چنین امکانی برای سایر نهادهای فرهنگی و ورزشی نیز وجود دارد؟

اینها اتهام نیستند؛ پرسش‌های طبیعی درباره یک تصمیم عمومی‌اند.

مخاطب اصلی این پرسش‌ها نیز مشخص است: معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت، دبیرخانه شورای عالی معادن و در بخش مربوط به انگیزه و نحوه ورود به معدن، فدراسیون کشتی.

مسئله از جایی پیچیده می‌شود که رسانه برای دریافت پاسخ، دسترسی مؤثری به وزارت صمت نداشته باشد. وزارتخانه‌ای که درباره هزاران بنگاه و میلیاردها دلار سرمایه تصمیم می‌گیرد، نمی‌تواند ارتباط رسانه‌ای خود را به انتشار خبر، سفر، افتتاح و گزارش عملکرد محدود کند. روابط‌عمومی باید همان‌قدر که مسیر انتشار اخبار مدیران را باز می‌کند، مسیر رسیدن پرسش خبرنگاران به مدیران را نیز باز نگه دارد.

اما بسته بودن مسیر پاسخ‌گویی نباید رسانه را به دو خطای متضاد بکشاند: سکوت یا اتهام‌زنی.

ماجرای فدراسیون کشتی فقط یک نمونه از دشواری دسترسی خبرنگاران به مدیران ارشد وزارت صمت است؛ از سخنگو و روابط‌عمومی گرفته تا معاونان و مدیران ارشد. در عمل این تصور شکل گرفته است که وزارت صمت، آگاهانه یا ناآگاهانه، خود را در برابر رسانه‌ها ایزوله نگه داشته است.

وزیر صمت نیز تاکنون نشست خبری جامع و منظمی با خبرنگاران حوزه صنعت، معدن و تجارت برگزار نکرده است؛ نشستی که خبرنگاران بتوانند فارغ از محدودیت گفت‌وگوهای کوتاه حاشیه مراسم و سفرها، پرسش‌های تخصصی خود را مستقیماً مطرح و پاسخ‌های روشن دریافت کنند.

این در حالی است که خود وزیر صمت در پیام روز خبرنگار بر «شفافیت رسانه‌ای و نقد سازنده» و نقش رسانه‌ها در پیشبرد اهداف توسعه‌ای کشور تأکید کرده بود. فاصله میان این تأکید و میزان دسترسی عملی خبرنگاران به وزیر و مدیران ارشد وزارتخانه، خود پرسشی است که نیاز به پاسخ دارد.

تداوم چنین وضعیتی این شائبه را ایجاد می‌کند که وزارتخانه تمایل چندانی به قرار گرفتن مدیران ارشد خود در معرض پرسش مستقیم رسانه‌ها ندارد. حال آنکه مواجهه با پرسش، بخشی طبیعی از مسئولیت یک مقام عمومی است و نباید به‌عنوان تهدیدی برای مدیر یا وزارتخانه تلقی شود.

ماجرای فدراسیون کشتی از این منظر فقط یک خبر معدنی نیست؛ آزمونی برای سازوکار پاسخ‌گویی وزارت صمت است. خبرنگار قرار نیست حکم صادر کند؛ وظیفه او پیدا کردن فاصله میان «تصمیم» و «منطق تصمیم» است.

تصمیم فعلاً مشخص است؛ اما منطق اقتصادی، فنی و سیاستی آن همچنان نیازمند توضیح است.

در نهایت مسئولیت رسانه روشن است: سند را بررسی کند، سؤال دقیق بپرسد، برای دریافت پاسخ تلاش کند، میان خبر و تحلیل مرز بگذارد و اگر پاسخی نگرفت، همین بی‌پاسخ ماندن را شفاف اعلام کند.

مسئولیت سیاست‌گذار نیز ساده‌تر است: پاسخ بدهد.

به نظر می‌رسد برای حرفه‌ای‌تر شدن جریان انتشار اخبار صنعتی و معدنی کشور، این وضعیت نیازمند بازنگری است. شاید لازم باشد شورای اطلاع‌رسانی دولت نیز عملکرد اطلاع‌رسانی وزارت صمت را بررسی و بر ضرورت ایجاد دسترسی منظم و حرفه‌ای رسانه‌ها به وزیر، سخنگو و مدیران ارشد این وزارتخانه تأکید کند.

پاسخ‌گویی به رسانه لطف یک مدیر یا روابط‌عمومی به خبرنگار نیست؛ بخشی از مسئولیت نهادی وزارتخانه‌ای است که درباره منابع عمومی، سرمایه‌های ملی و منافع عمومی تصمیم می‌گیرد.


Biroonit.ir

https://t.me/birunit

https://ble.ir/biroonit

https://chat.whatsapp.com/BuEWtcpKA525KbdZplyHe8?s=cl&p=a&mlu=4&amv=3

▫️ "بیرونیت" نام یک کانی است که در دنیا به افتخار ابوریحان بیرونی، دانشمند بزرگ ایرانی، نامگذاری شده است.