‌
بخشی از یادداشت "ما و برنامه توسعه"
✍ به قلم استاد نجات بخش


☘در یک حرکت دانش‌بنیان آنچه زمینۀ توسعه را فراهم می‌آورد انسان و دانش او است. به عنوان مثال ما در مجموعۀ بهیارصنعت برای ساخت دستگاه ایکس‌ری به جای آنکه به سرمایه توجه کنیم به دانش و انسان توجه کرده‌ایم. چنانچه شرکتی بخواهد با سرمایه چنین دستگاهی را تولید کند نیاز به سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری دارد تا بتواند ابزارها و تکنولوژی‌های آن را خریداری نماید و این امر ناممکن و بلکه غیر اقتصادی است. اما در این مجموعه با ایجاد فضای تحقیق و توسعه به کمک دانش فنی‌ای که هر انسان در اختیار دارد مسیر این امر فراهم شده است، علاوه بر اینکه شرکت‌ها در روش سرمایه‌گذاری فقط قادرند یک محصول تولید کنند اما در روش تحقیق و توسعه این شرکت قادر شده است تا با تحقیق و توسعۀ بروز این محصول، نسخه‌های جدیدتر این محصول را نیز تولید کند. و به تعبیری کشور در مسیر تحقیق و توسعه و توجه به دانش و انسان برای توسعه دارای مسیری می‌شود که در آن قدرت حل مسائل خود را پیدا می‌کند.

در کشور ما هنوز این امر مغفول است که در عدم توجه به توسعه علمی-تکنیکی (که شاید توسعه راه دیگری نداشته باشد) بسیاری از شاخص‌های دیگر در کشور نیز دچار اختلال می‌شود. مطالعه و بررسی کشورهایی که توانسته‌اند از چالش‌های توسعه‌نیافتگی خارج شوند نیز این مسئله را تایید می‌کند. اخیراً نیز پژوهش‌هایی انجام شده است که توانسته‌اند بابت به‌دست آوردن شاخص پیچیدگی اقتصادی‌شان نشان دهند که چگونه کشورها با حرکت به‌سمت محصولات پیچیده می‌توانند درهم‌تنیدگی اقتصادی خود را تقویت کنند و از توسعه‌نیافتگی خارج شوند. این پژوهش با ترسیم شبکه‌ای تحت عنوان فضای محصول نشان می‌دهد که چگونه کشوها می‌توانند با تولید محصولات پیچیده‌تر، شبکه پیچیده‌تری از ارتباطات را در کشور خود بوجود بیاورند. و همینطور نشان می‌دهد که حرکت یک کشور به‌سمت تولید محصولات با فناوری بالا نسبت کاملاً مستقیمی با توسعه کشورها دارد و چنانچه کشورها نتوانند این مسیر را دنبال کنند در همه‌ی شاخص‌های توسعه دچار اختلال می‌شوند.

@behyaarstf_ir