🇰🇷👆پنج درس کره جنوبی برای بازسازی میراث تاریخی پس از جنگ

✍ مرتضی سلطانپور، مترجم و پژوهشگر کره جنوبی.

🔰 مقدمه
جنگ کره (۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳) تنها شهرها را ویران نکرد؛ حافظه تاریخی یک ملت را نیز نشانه رفت. کاخهای سلطنتی آسیب دیدند، معابد بودایی سوختند، هزاران اثر فرهنگی نابود شد و بسیاری از نمادهای تاریخی این سرزمین کهن به تلی از آوار تبدیل شدند.
در پایان جنگ، کره جنوبی یکی از فقیرترین کشورهای جهان بود؛ نه تنها زیرساختهای اقتصادی خود را از دست داده بود، بلکه بخش مهمی از هویت تاریخی و فرهنگی‌اش نیز زخمی شده بود.
اما هفتاد سال بعد، کره جنوبی نه تنها توانسته بخش قابل توجهی از این آثار را احیا کند، بلکه به یکی از پیشگامان جهان در حوزه حفاظت و بازآفرینی میراث فرهنگی تبدیل شده است.
پنج درس از تجربه کره جنوبی که می‌تواند برای هر کشوری که روزی با جنگ، بحران یا تخریب روبه‌رو شده، الهام‌بخش باشد.

1⃣ قبل از بازسازی، حافظه را نجات دهید
کره جنوبی خیلی زود دریافت که خطر اصلی پس از جنگ فقط تخریب ساختمانها نیست؛ فراموش شدن تاریخ است. اگر روزی بنایی از میان برود اما نقشه‌ها، تصاویر، اسناد و اطلاعات آن باقی بماند، امکان احیای دوباره آن وجود دارد.
از دهه ۱۹۹۰ پروژه ملی مستندسازی دیجیتال آثار تاریخی آغاز شد. متخصصان با استفاده از اسکنرهای لیزری، پهپادها و فناوری فتوگرامتری، هزاران بنای تاریخی را به صورت سه‌بعدی ثبت کردند.
این اقدام فقط برای حفاظت از آثار نبود؛ بلکه به نوعی بیمه ملی برای حافظه تاریخی تبدیل شد.

2⃣ قبل از مرمت، بنا را معاینه کنید
هر بنای تاریخی پیش از مرمت باید به‌دقت شناخته شود. بسیاری از اشتباهات پس از جنگ به این دلیل رخ داد که اطلاعات دقیقی از وضعیت سازه‌ها، مصالح و آسیب‌های پنهان وجود نداشت.
برای حل این مشکل، کره جنوبی به سمت فناوری HBIM یا «مدل‌سازی اطلاعات ساختمان‌های تاریخی» حرکت کرد. اگر اسکن سه‌بعدی را بتوان عکس‌برداری از یک بنا دانست، HBIM در واقع پرونده پزشکی کامل آن بناست.
در این فناوری، علاوه بر شکل ظاهری ساختمان، اطلاعات مربوط به نوع مصالح، سن اجزا، میزان فرسودگی، تاریخچه تعمیرات، وضعیت ستون‌ها و تیرها، رطوبت، ترک‌ها و حتی داده‌های محیطی در یک مدل دیجیتال ثبت می‌شود. لذا کارشناسان می‌توانند پیش از شروع مرمت، تمام بخش‌های بنا را در محیط مجازی بررسی کنند.

3⃣ زخم‌های تاریخ را به نسل جدید نشان دهید
یکی از دغدغه‌های کره جنوبی این بود که نسل‌های جدیدی که جنگ را ندیده‌اند، ممکن است ارزش میراث تاریخی را درک نکنند.
راه حل در فناوری واقعیت افزوده پیدا شد؛ امروزه در بسیاری از سایت‌های تاریخی کره جنوبی، بازدیدکنندگان تنها با اسکن یک کد QR و گرفتن دوربین تلفن همراه به سمت بنا، می‌توانند لایه‌های مختلف تاریخ آن را مشاهده کنند؛ از دوران شکوه اولیه گرفته تا زمان تخریب در جنگ و مراحل بازسازی. به این ترتیب بازدیدکننده نه تنها یک ساختمان، بلکه داستان زندگی آن را می‌بیند و تاریخ به تجربه‌ای زنده و ملموس تبدیل می‌شود.

4⃣ ویرانه‌ها را به فرصت تبدیل کنید
یکی از خلاقانه‌ترین اقدامات کره جنوبی، تغییر کاربری فضاهای جنگی بود.
پادگانهای متروکه، انبارهای مهمات، پناهگاه‌های زیرزمینی و ساختمانهای نظامی قدیمی به گالری هنری، سالن کنسرت، کافه، موزه و مراکز فرهنگی تبدیل شدند. جایی که روزگاری نماد ترس و درگیری بود، امروز به فضایی برای زندگی و خلاقیت تبدیل شده است.
نمونه مشهور آن کمپ گریوز در نزدیکی منطقه غیرنظامی میان دو کره است. این پایگاه سابق نظامی اکنون یکی از جذابترین مراکز فرهنگی و گردشگری کشور محسوب می‌شود.

5⃣ همه زخمها را پاک نکنید
شاید عمیق‌ترین درس کره جنوبی همین باشد.
در شهر چئوروان ساختمانی وجود دارد که در دوران پیش از جنگ مقر حزب کارگران کره بود. این ساختمان در جریان جنگ به شدت آسیب دید و هنوز آثار گلوله و تخریب بر دیوارهای آن دیده میشود. اما کره‌ای‌ها تصمیم گرفتند آن را بازسازی کامل نکنند.
به جای نصب داربست و پوشاندن زخمها، این خرابه را به مکانی برای جشنواره‌های موسیقی، نمایشگاه‌های هنری و برنامه‌های صلح تبدیل کردند. امروزه صدها هنرمند از سراسر جهان در این مکان برنامه اجرا می‌کنند.
بعضی زخمها بخشی از حافظه تاریخی هستند و نباید پاک شوند.

🤖 آینده‌ای که با هوش مصنوعی از تاریخ محافظت می‌کند
دولت کره جنوبی در سال ۲۰۲۶ برنامه‌ای پنجساله ارائه کرد که در آن فناوری‌های نوینی مانند هوش مصنوعی در خدمت حفاظت از میراث فرهنگی قرار می‌گیرند.
رباتها وضعیت بناهای تاریخی در مناطق صعب‌العبور را بررسی می‌کنند، دوقلوهای دیجیتال امکان پایش لحظه‌ای آثار را فراهم می‌سازند و میراث ناملموس کره از طریق تصویربرداری سه‌بعدی و فناوری‌های واقعیت مجازی برای نسل‌های آینده ثبت می‌شود.
(متن کامل مقاله در فایل پیوست)
@Baznegah