آیا اجلاس بریکس در هند می‌تواند آتش‌بس دیگری برقرار کند؟

✍ عمران خالد، الجزیره.

▫️در ۱۲ سپتامبر، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، برای شرکت در اجلاس بریکس وارد دهلی نو می‌شود. شی جین پینگ، رئیس جمهور چین و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، به همراه حداقل هشت نفر از سران کشورها و دولت‌های بریکس نیز به دهلی نو می‌آیند. امارات نیز که شش ماه را زیر آتش ایران گذرانده است، در همان سالن حضور خواهد داشت.

▫️بلوکی که برای توافق بر سر همه یا هیچ چیز بسیار گسترده است. هر آتش‌بسی که تا حالا در این جنگ ایجاد شده، صرفا توسط اعضای بریکس و شرکای آنها منعقد شده است.
در ۳۱ مارس، پکن و اسلام‌آباد یک طرح پنج ماده‌ای را منتشر کردند که خواستار آتش‌بس فوری و بازگشایی تنگه هرمز بود. یک هفته بعد، ایران آتش‌بس دو هفته‌ای را پذیرفت. سپس هیئت‌های آمریکایی و ایرانی در ۱۱ آوریل در اسلام‌آباد، بالاترین سطح تماس در طول جنگ، در مذاکراتی که توسط شهباز شریف از پاکستان اداره می‌شد، نشستند. نتیجه آن تفاهم‌نامه اسلام‌آباد بود که در ۱۷ ژوئن توسط ترامپ در ورسای و پزشکیان در تهران امضا شد و قطر، عمان، ترکیه، عربستان و مصر هم در بخش‌هایی از آن همراهی داشتند. تفاهمنامه در ۱۷ آگوست پس از آنکه دو طرف مواد ۱ و ۵ را متفاوت خواندند و هیچ میانجیگری نتوانست متن مشترکی را تحمیل کند، منقضی شد.

▫️سهم چین از این سابقه، شایسته‌ی بی‌اعتنایی بیشتری است. پکن بیش از ۸۰ درصد نفت خام صادراتی ایران را می‌خرد. این کشور همچنین به میزان زیادی از کشورهای خلیج فارس، خرید می‌کند که در ماه مارس نسبت به سال گذشته ۲۵ درصد کاهش یافته است. هیچ قدرت بزرگ دیگری در این جنگ به طور همزمان از هر دو طرف پول از دست نمی‌دهد. همین موضوع است که پیشنهادهای پکن را در تهران قابل فهم و در ابوظبی قابل تحمل می‌کند.
هیچ‌کدام از این قابلیت‌‌ها پکن را تبرئه نمی‌کند. شرکت‌های چینی قطعات دومنظوره، تجهیزات رادار و ناوبری و یک ماهواره شناسایی تجاری به ایران فروخته‌اند؛ واشنگتن می‌گوید این فهرست طولانی‌تر است.
بحث این است: یک میانجی با پوشش تجاری در هر طرف و بدون هیچ علاقه‌ای به تغییر رژیم، قابل استفاده‌تر از یک میانجی بدون هیچ علاقه‌ای است. فرصت‌طلبی‌ای که منجر به امضای آتش‌بس می‌شود، از اعتقاد راسخی که هیچ نتیجه‌ای ندارد، بهتر است.

آمریکا تقریباً ۸۰ درصد از رهگیرهای THAAD و تقریباً تمام موشک‌های ATACMS و Precision Strike خود را از دست داده است و ترامپ می‌گوید که کنترل تقریباً کامل تنگه را به هر توافقی ترجیح می‌دهد. شش ماه گذشته، این فرسایشی بدون هیچ نقطه پایانی است و کشورهایی که آن را تحمل می‌کنند آمریکایی نیستند. کویت از روز اول جنگ به فرودگاه، پالایشگاه‌هایش و ... حمله شده؛ عمان خطوط کشتیرانی مشترک را با ایران ترسیم کرد؛ قطر پس از اینکه خودش مورد اصابت قرار گرفت، کانالها را باز نگه داشت. اینها تماشاگرانی نیستند که صرفا در سایه چین یا روسیه قرار بگیرند.

▫️بخش اقتصادی این اجلاس، همان جنگ با ابزارهای دیگر است. سیستم پرداخت فرامرزی چین رکورد یک روزه ۱.۲۲ تریلیون یوان، حدود ۱۷۸.۵ میلیارد دلار، را ثبت کرد و میانگین حجم معاملات روزانه در ماه مارس ۵۰ درصد بالاتر از فوریه بود.
هند به عنوان رئیس اجلاس جدید بریکس، در حال ایجاد ارتباط بین سیستم‌های پرداخت سریع اعضا، از جمله UPI و Pix، در کنار کار بر روی ارزهای دیجیتال بانک مرکزی است. سانجی مالهوترا ، رئیس بانک مرکزی هند، آن را کاهش هزینه به جای رویارویی می‌نامد، که هم دقیق و هم زیرکانه است.
در ماه فوریه، دهلی نو، در مواجهه با دیوار تعرفه ۵۰ درصدی، موافقت کرد که خرید نفت خام روسیه را متوقف کند و واشنگتن این نرخ را به ۱۸ درصد کاهش داد. فشار دوجانبه، مؤثر واقع شد. نارندرا مودی، که با شعار «ساخت برای تاب‌آوری» اجلاس را ریاست می‌کند، باید نشان دهد که این بلوک چیزی را ارائه می‌دهد که تعرفه نمی‌تواند آن را پس بگیرد.
وقتی وزرای امور خارجه بریکس در ماه مه با هم ملاقات کردند، بدون صدور بیانیه مشترک از هم جدا شدند. زیرا عباس عراقچی می‌خواست که این بلوک از تجاوز آمریکا و اسرائیل نام ببرد اما اماراتی‌ها حاضر به امضای آن نشدند. اما سازمان شانگهای در بیشکک در اول سپتامبر چنین مشکلی نداشت، جایی که بیانیه‌ای در محکومیت حملات به ایران به اتفاق آرا تصویب شد. بیشکک آسان بود زیرا هیچ طرف درگیری، در روبرو ننشسته بود. بیانیه دهلی به همان دلیلی که ارزش دارد، سخت هم هست.
@Baznegah1 | Aljazeera
✅ گزیده‌ خبر و تحلیل‌ + منبع