بیانگاه

بیانگاه pinned «قابل توجه شرکت کنندگان جلسه امروز در کارگاه رایانه برگزار می‌شود.»

قابل توجه شرکت کنندگان
جلسه امروز در کارگاه رایانه برگزار می‌شود.

#واژه‌شناسی

«دانش» 📖

«دانش» واژه‌ای اصیل پارسی است که از بن مضارع «دان» (از مصدر «دانستن») به اضافه‌ی پسوند اسم‌ساز «ـش» ساخته شده است. ریشه‌ی آن به «دان» (dān) در پارسی باستان و اوستایی بازمی‌گردد که با «دانستن»، «دین» (به معنای وجدان و بینش) و «دانا» هم‌ریشه است. در پارسی میانه به شکل «دانِش» (dāniš) آمده و در متون پهلوی، هم به معنای «علم و معرفت» و هم به معنای «آگاهی و شناخت» به کار رفته است.

🔸 ریشه: «دان» (پارسی باستان/اوستایی، به معنای دانستن) + «ـش» ← «دانش»
🔸 معانی:
۱. علم و معرفت (مجموعه‌ی آگاهی‌ها و معلوماتی که انسان از راه آموختن و تجربه به دست می‌آورد)
۲. آگاهی و شناخت (در مقابل نادانی و جهل)
۳. در متون کهن، به معنای خرد و بینش (دانش و بینش، دانش و خرد)
۴. در ترکیب با واژه‌ها، به معنای رشته و شاخه‌ی علمی (دانش‌پزشکی، دانش‌ریاضی، دانش‌زبان)

📌 نکته: «دانش» در ادبیات فارسی، جایگاهی والا و مقدس دارد؛ چنان‌که فردوسی می‌گوید: «توانا بود هر که دانا بود». در متون پهلوی، «دانش» در کنار «کُنش» (عمل) و «هُوَخش» (منش) سه‌گانه‌ی اندیشه، گفتار و کردار نیک را می‌سازد. جالب است که واژه‌ی «دانشگاه» در فارسی، به جای «یونیورسیته»ی اروپایی انتخاب شد و امروزه به عنوان نهاد آموزش عالی به کار می‌رود. این واژه در زبان‌های دیگر نیز راه یافته: در کردی «زانست» (zanist)، در بلوچی «زانت» (zānt) و در تاجیکی «дониш» (doniš) صورت‌های بومی آن هستند. همچنین واژه‌ی «دانشمند» از همین ریشه ساخته شده و در متون کهن، به معنای «صاحب علم و معرفت» بوده است.

بیانگاه

@adabiat_bayangah

#حکایت_خوانی

تنی چند از روندگان در صحبتِ من بودند، ظاهرِ ایشان به صَلاح آراسته و یکی را از بزرگان در حقِّ این طایفه حُسنِ ظنّی بلیغ؛ و اِدراری معیّن کرده؛ تا یکی از اینان حرکتی کرد نه مناسبِ حالِ درویشان. ظنِّ آن شخصْ فاسد شد و بازارِ اینان کاسِد. خواستم تا به طریقی کَفافِ یاران مُستَخلَص کنم. آهنگِ خدمتش کردم. دربانم رها نکرد و جَفا کرد؛ و معذورش داشتم که لطیفان گفته‌اند:

دَرِ میر و وزیر و سلطان را
بی‌وسیلت مگرد پیرامَن

سگ و دربان چو یافتند غریب
این گریبانْشْ گیرد آن دامن

چندان‌ که مقرّبانِ حضرتِ آن بزرگ بر حالِ وُقوفِ من وقوف یافتند و به اِکرام درآوردند و برتر مقامی معیّن کردند، امّا به‌ تواضع فروتر نشستم و گفتم:

بگذار که بندهٔ کمینم
تا در صفِ بندگان نشینم

گفت: الله الله! چه جایِ این سخن است؟!

گر بر سر و چشمِ ما نشینی
بارت بکشم که نازنینی

فی‌الجمله بنشستم و از هر دری سخن پیوستم تا حدیث زَلَّتِ یاران در میان آمد و گفتم:

چه جرم دید خداوندِ سابق‌الاِنعام؟
که بنده در نظرِ خویش خوار می‌دارد

خدای راست مسلّم بزرگواری و حکم
که جرم بیند و نان برقرار می‌دارد

حاکم این سخن را عظیم بپسندید و اسباب مَعاشِ یاران فرمود تا بر قاعدهٔ ماضی مهیّا دارند و مَؤونتِ ایّامِ تعطیل وفا کنند. شکرِ نعمت بگفتم و زمینِ خدمت ببوسیدم و عذرِ جسارت بخواستم و در وقتِ برون آمدن گفتم:

چو کعبه قبلهٔ حاجت شد، از دیارِ بعید
روند خلق به دیدارش از بسی فرسنگ

تو را تحمّلِ امثالِ ما بباید کرد
که هیچ کس نزند بر درختِ بی‌بَر، سنگ

#گلستان
#باب_اول
#حکایت_هفدهم

بیانگاه‌

@bayangah_adabiat

بیانگاه pinned a photo

«به نام او»

🌿 دومین سلسله دورهمی‌های کتاب‌خوانی بیانگاه در دانشکده ادبیات برگزار می‌کند:

موضوع جلسه: شاعری برای زندگی 🍃📚

گاهی برای فهمیدن زندگی، باید کمی آهسته‌تر قدم برداریم؛ به کلمه‌ها گوش بسپاریم و از میان سطرهای شعر، چیزی از خودمان پیدا کنیم.

شعر فقط مجموعه‌ای از واژه‌های زیبا نیست؛ گاهی راهی است برای دوباره دیدن جهان، فهمیدن احساساتمان و پیدا کردن معنایی تازه در اتفاق‌های ساده‌ی زندگی.

در این جلسه دور هم جمع می‌شویم تا از شعر بگوییم، از زندگی بشنویم و ببینیم چگونه می‌توان با شعر، جور دیگری زندگی کرد.

⛪️ مکان: دانشکده ادبیات، کلاس روبه‌روی سالن چیت‌سازیان
🕰 زمان: سه‌شنبه، ساعت ۱۲:۳۰ الی ۱۴

منتظر حضور همیشگی شما هستیم. 🪴

آیدی جهت ثبت‌نام:
@SoheilAzadegan

بیانگاه، جایی برای کسانی که می‌خواهند متن را زندگی کنند. ✨

@bayangah_adabiat

#واژه‌شناسی

«آشنایی با زبان سغدی»

زبان سغدی از زبان‌های ایرانی میانه و از شاخه‌ی شرقی این خانواده به شمار می‌رود که در منطقه‌ی سغد، میان سمرقند و بخارا، رواج داشت. این زبان از حدود سده‌ی نخست میلادی تا سده‌های نهم و دهم میلادی به عنوان زبان زنده‌ی مردم سغد و مهم‌تر از آن، به عنوان زبان میانجی جاده‌ی ابریشم ایفای نقش می‌کرد.

گسترش جغرافیایی سغدی بیش از هر چیز محصول فعالیت بازرگانی سغدیان بود. مهاجرنشین‌های تجاری آنان از دریای سیاه تا چین پراکنده بود و همین امر سبب شد متون سغدی در مناطقی چون تورفان، دون‌هوانگ و حتی داخل چین کشف شود. به همین دلیل، سغدی را باید زبانی فرامرزی دانست که کارکردی مشابه زبان میانجی در آسیای مرکزی داشت.

از نظر خط، سغدیان نظام‌های نوشتاری متعددی را به کار می‌بردند که بازتاب تنوع دینی و فرهنگی آنان بود. خط سغدی برای متون بودایی و غیردینی، خط مانوی برای متون مانوی و خط سریانی برای متون مسیحی به کار می‌رفت. از میان این سه، خط مانوی به دلیل آوایی‌تر بودن، ساختار واقعی زبان سغدی را بهتر بازتاب می‌دهد. آثار مکتوب سغدی به دو دسته‌ی دینی و غیردینی تقسیم می‌شود؛ متون دینی بیشتر ترجمه‌هایی از آثار بودایی، مانوی و مسیحی‌اند، در حالی که متون غیردینی شامل سکه‌ها، سنگ‌نوشته‌ها، اسناد تجاری و نامه‌هاست. متون مانوی از نظر زبانی اصیل‌تر و روان‌ترند.

زبان سغدی امروزه به عنوان یک زبان زنده از میان رفته است، اما بازمانده‌ی آن در دره‌ی یغناب تاجیکستان به صورت زبان یغنابی یا «سغدی نو» باقی مانده است. تأثیر سغدی بر زبان‌های دیگر نیز چشمگیر بود؛ خط سغدی الگوی شکل‌گیری خط اویغوری و سپس خط مغولی شد و واژه‌های بسیاری از آن به فارسی نو و زبان‌های ترکی راه یافت.

بیانگاه

@adabiat_bayangah

#یک_بیت


چون عهده نمی‌شود کسی فردا را
حالی خوش دار این دلِ پر سودا را
مِی نوش به ماهتاب ای ماه که ماه
بسیار بتابد و نیابد ما را



🖋خیام
📃 رباعیات

بیانگاه

@bayangah_adabiat

#واژه‌شناسی

«ادبیات» 📚

«ادبیات» از ریشه‌ی «ادب» ساخته شده و در اصل جمعِ «ادبیه» (صفت نسبی از ادب) است . خودِ واژه‌ی «ادب» یکی از پیچیده‌ترین و بحث‌برانگیزترین واژه‌های حوزه‌ی فرهنگی است. کهن‌ترین معنای آن در عربی جاهلی «دعوت به مهمانی و پذیرایی» بوده؛ از همین رو «مأدبه» به معنای سفره‌ی مهمانی از همین ریشه است . پس از آن، معنای «اخلاق نیکو، تربیت و تهذیب نفس» پیدا کرد و در دوره‌ی اسلامی، به «دانش و معرفت» نیز اطلاق شد .

🔸 ریشه: «ادب» (عربی/سامی، به معنای دعوت به مهمانی ← تربیت و اخلاق ← دانش) ← «ادبیه» ← «ادبیات»
🔸 معانی:
۱. مجموعه‌ی آثار هنری مکتوب یا شفاهی (شعر، داستان، نمایشنامه و...) که با زبان روزمره تفاوت دارند
۲. علوم ادبی (صرف، نحو، عروض، بلاغت و...) که در گذشته «ادب درس» نامیده می‌شد
۳. در کاربرد گسترده‌ی امروزی، هر مجموعه‌ی نوشتاری درباره‌ی یک موضوع خاص (مانند «ادبیات پزشکی» یا «ادبیات حقوقی»)

📌 نکته: برخلاف تصور رایج، «ادبیات» به معنای امروزی‌اش واژه‌ای نوساخته است و پیشینه‌ی آن در فارسی بیش از یک سده نیست . این واژه در دوره‌ی مشروطه و در پی ترجمه‌ی واژه‌ی فرانسوی «littérature» از طریق عثمانی به ایران راه یافت . جالب است که در کشورهای عربی امروزه به جای «ادبیات»، همان «ادب» و «آداب» به کار می‌رود . کهن‌ترین کاربرد شناخته‌شده‌ی «ادبیات» در معنای نزدیک به امروزی، در کتاب «احسن ما سمعت» از ابومنصور ثعالبی نیشابوری (قرن پنجم) دیده می‌شود که فصلی از کتابش را «فی الادبیات» نامیده است . در زبان پهلوی، معادل «ادبیات» را «هونیپیک» (هو = خوب + نیپیک = نوشته) می‌گفتند که یعنی «نوشته‌ی خوب» .

بیانگاه

@adabiat_bayangah

#به_وقت_مطالعه

تنها مرگ است که دروغ نمی‌گوید!

حضور مرگ همه‌ی موهومات را نیست و نابود می‌کند. ما بچه‌ی مرگ هستیم و مرگ است که ما را از فریب‌های زندگی نجات می‌دهد، و در ته زندگی اوست که ما را صدا می‌زند و به سوی خودش می‌خواند. در سن‌هایی که ما هنوز زبان مردم را نمی‌فهمیم اگر گاهی در میان بازی مَکث می‌کنیم، برای این است که صدای مرگ را بشنویم. و در تمام مدت زندگی مرگ است که به ما اشاره می‌کند. آیا برای کسی اتفاق نیفتاده که ناگهان و بدون دلیل به فکر فرو برود و به قدری در فکر غوطه‌ور بشود که از زمان و مکان خودش بی‌خبر بشود و نداند که فکر چه چیز را می‌کند؟ آن‌وقت باید کوشش بکند برای این که به وضعیت و دنیای ظاهری خودش دوباره آگاه و آشنا بشود. این صدای مرگ است.

📖بوف کور
🖊صادق هدایت

@bayangah_adabiat

#واژه‌شناسی

«هنر» 🎨

«هنر» واژه‌ای اصیل پارسی است که کهن‌ترین کاربرد آن در گات‌ها، سروده‌های خود زرتشت، دیده می‌شود. در اوستایی به شکل «هونَرَ» (hunara-) آمده و از دو جزء ساخته شده است: «هو» (hu) به معنای «خوب و نیک» و «نَر» (nara) به معنای «مرد، نیرو و توان». بنابراین «هنر» در اصل یعنی «نیروی نیک» یا «نیک‌مردی» — یعنی توانایی و شایستگی‌ای که انسان را به کمال می‌رساند .

🔸 ریشه: «هونَرَ» (اوستایی، به معنای نیروی نیک) ← «هونر» (پهلوی) ← «هنر»
🔸 معانی:
۱. فضیلت و کمال انسانی (معنای اصیل و کهن؛ مترادف با دانش، خرد، تقوی و شایستگی)
۲. مهارت و توانایی برجسته (توانایی خلق زیبایی یا انجام کاری به نحو برتر)
۳. جنگاوری و مردانگی (در متون کهن، به‌ویژه شاهنامه، هنر در معنای دلیری و رزم‌آوری نیز به کار رفته)
۴. فن و صنعت (مترادف با صناعت و پیشه)

📌 نکته: «هنر» در ادبیات کلاسیک فارسی، پیش از آنکه به معنای امروزی «آفرینش زیبایی» باشد، معنایی اخلاقی و وجودی داشت و بر فضایل انسانی دلالت می‌کرد. فردوسی در بیت مشهور «هنر نزد ایرانیان است و بس» به همین معنای فضیلت و شایستگی نظر دارد . در متون کهن، «بی‌هنر» به معنای بی‌فضل و ناشایسته بود و «هنرمند» کسی بود که واجد اوصاف عالیه انسانی باشد . این واژه از پارسی به ترکی (hüner)، اردو (ہنر) و بسیاری زبان‌های دیگر راه یافته و در همه به معنای مهارت و فضیلت به کار می‌رود .

بیانگاه

@adabiat_bayangah

دومین جلسه باشگاه کتاب‌خوانی اقتصاد برگزار می‌کند.

موضوع جلسه: آنچه از کتاب می‌ماند 📚✨

گاهی کتابی رو می‌بندیم، اما چیزی تو ذهنمون همچنان باز می‌مونه؛ سؤالی که رهامون نمی‌کنه، فکری که نگاهمون رو تغییر می‌ده یا جمله‌ای که مدت‌ها بعد، در لحظه‌ای غیرمنتظره به یادمون میاد.💡

کتاب‌ها فقط برای خوانده‌شدن نیستن؛ بعضی از اونها چیزی در ما تغییر می‌دن، بعضی با پرسش‌های تازه همراهمون می‌کنند و بعضی حتی بعد از پایان آخرین صفحه، به بخشی از زندگی‌مون تبدیل می‌شن.

📌تو این جلسه قراره دربارهٔ آنچه پس از خواندن یک کتاب در ما باقی می‌مونه حرف بزنیم؛ از تأثیر کتاب‌ها بر اندیشه و انتخاب‌هامون تا تجربه‌ها و معناهایی که با خودمون به زندگی روزمره می‌بریم.

اگر فکر می‌کنی پایان یک کتاب، لزوماً پایان تأثیر آن نیست، در این جلسه منتظرتون هستیم. 🌱

⏰ زمان: یک‌شنبه ساعت ۱۱:۳۰ الی ۱۳
🏫 مکان: کتابخانه دانشکده اقتصاد

برای شرکت در جلسه به آیدی زیر مراجعه کنید:

👤 @fereshtehh_moradi

@buali_book_club

#واژه‌شناسی

«بیان» 🗣️

«بیان» واژه‌ای عربی از ریشه‌ی سه‌حرفی «ب‑ی‑ن» است که معنای بنیادین آن «آشکار شدن، روشن گشتن و پدیدار شدن» است. از همین ریشه، «بین» (میان و فاصله)، «بیّنه» (دلیل آشکار) و «تبیین» (روشن کردن) ساخته شده است. «بیان» در اصل یعنی «آشکار کردن مطلب و روشن ساختن آن». جالب است که در زبان عربی، «بیان» هم به معنای فصاحت و شیوایی سخن است و هم به معنای خودِ کلامِ آشکارکننده.

🔸 ریشه: «ب‑ی‑ن» (عربی، به معنای آشکار شدن و روشن گشتن) ← «بیان»
🔸 معانی:
۱. آشکار کردن و روشن ساختن مطلب (اظهار و توضیح معنا)
۲. فصاحت و شیوایی کلام (توانایی رساندن معنا به روشن‌ترین شکل)
۳. علم بیان (یکی از شاخه‌های علم بلاغت که به شیوه‌های گوناگون رساندن معنا می‌پردازد)
۴. در اصطلاح حقوقی، اظهار و اعلام رسمی (بیان مطلب در دادگاه)
۵. در متون کهن، به معنای ترجمه و تفسیر (بیان قرآن یعنی تفسیر آن)

📌 نکته: «بیان» در قرآن کریم، هم به معنای آشکار کردن و هم به معنای قدرت سخن‌گویی انسان به کار رفته است. در آیه‌ی ۴ سوره‌ی الرحمن می‌فرماید: «عَلَّمَهُ الْبَيَانَ» (به او بیان را آموخت). در ادبیات فارسی، «بیان» در کنار «بدیع» و «معانی»، سه شاخه‌ی اصلی علم بلاغت را تشکیل می‌دهد. جالب است که ریشه‌ی «ب‑ی‑ن» در زبان‌های سامی دیگر نیز با همین معنای «آشکار شدن» وجود دارد؛ در عبری «بین» (byn) به معنای «فهمیدن و درک کردن» و در اکدی «بَانو» (bānu) به معنای «روشن و آشکار» است. این واژه در کردی به صورت «بەیانی» (beyanî) به معنای «صبح» (زمان آشکار شدن روز) نیز به کار می‌رود.

بیانگاه

@adabiat_bayangah

#آشنایی_با_یک_نویسنده 🖋

«هوشنگ گلشیری»📚

هوشنگ گلشیری یکی از چهره‌هایی بود که ادبیات داستانی ایران را از نو ساخت؛

نویسنده‌ای که کلمه را مثل تیغی تیز به کار می‌برد تا لایه‌های پنهان تاریخ، قدرت و انسان را آشکار کند.


گلشیری با رمان «شازده احتجاب» نامش را در ادبیات تثبیت کرد؛ روایتی خیره‌کننده از زوال، حافظه و استبداد که هنوز هم یکی از مهم‌ترین آثار داستانی ایران به شمار می‌رود.

او فقط نویسنده نبود؛ معلم نسل تازه‌ای از نویسندگان بود.

با جلسات داستان‌خوانی، نقدهای دقیق و نگاه سخت‌گیرانه‌اش، به ادبیات ایران یاد داد که چگونه باید حرفه‌ای، دقیق و جسور باشد.

گلشیری در نوشتن، وسواس داشت؛ جمله‌ها را می‌تراشید، روایت را می‌ساخت و اجازه نمی‌داد هیچ کلمه‌ای بی‌دلیل روی صفحه بماند.


شاید همین دقت و جسارت بود که او را به یکی از اثرگذارترین نویسندگان معاصر تبدیل کرد.نامش هنوز زنده است؛ در هر داستانی که به‌دنبال حقیقت می‌گردد، در هر نویسنده‌ای که از تجربه‌های تازه نمی‌ترسد، و در هر خواننده‌ای که می‌خواهد ادبیات را جدی‌تر و عمیق‌تر بفهمد.

بیانگاه

@bayangah_adabiat

#مثل_دهخدا

مثل(کنایه):

📌آب به دهان آوردن:
رغبتی مفرد به چیزی پیدا کردن

نمونه:

شیر گردون بیشه گر بر مرغزارت بگذرد
از صفای شیر حوضت آبش آید در دهان

🖊ساوجی

بیانگاه‌

@bayangah_adabiat

#واژه‌شناسی

«انار» 🍎

«انار» واژه‌ای اصیل پارسی است که در پارسی میانه به شکل «انار» (anār) آمده و در متون کهن، صورت کوتاه‌شده‌ی آن «نار» کاربرد فراوان داشته است . ریشه‌ی آن به «ناراکا» (nārak(a)) در سغدی بازمی‌گردد که خود از «انار-آکا» (anār-āka) مشتق شده است . این واژه از ایرانی به زبان‌های دیگر راه یافته: در مغولی به همان شکل «anār»، در اویغوری «nara»، در ترکی «nar» و در ارمنی «nur» (نور) . جالب است که نام یونانی انار، «رُآ» (ῥόα)، نیز از همین ریشه‌ی ایرانی گرفته شده است .

🔸 ریشه: «انار-آکا» (سغدی) ← «انار» (پارسی میانه) ← «انار»
🔸 معانی:
۱. میوه‌ی درخت انار با دانه‌های قرمز یا سفید آبدار و مزه‌ی ترش یا شیرین
۲. درختچه‌ای از تیره‌ی اناریان با برگ‌های بیضوی و گل‌های قرمز
۳. در ادبیات، نماد سرخی، شادابی و زیبایی (لب به دانه‌ی انار و رخ به گلنار تشبیه می‌شود)
۴. در فرهنگ عامه، نماد فراوانی و باروری (انار با دانه‌های پرشمارش)

📌 نکته: خاستگاه انار را ایران می‌دانند؛ جایی که نزدیک به ۴۰۰۰ سال پیش کشت می‌شده است . در شاهنامه فردوسی، این میوه بیشتر به صورت «نار» آمده و تشبیه‌های زیبایی با آن ساخته شده: رخسار به «گلنار»، لب به «ناردان» و پستان به «نار» مانند شده است . در آیین‌های ایران باستان، از شاخه‌های درخت انار (که در اوستا «هَذانَئِپَتا» نامیده می‌شده) برای دور کردن دیوها و ارواح خبیث استفاده می‌کردند . این واژه در زبان‌های دیگر نیز راه یافته: در کردی «هه‌نار» (henar)، در افغانی «آمار» (āmar) و در اردو و هندی «انار» (anār) . در انگلیسی، انار را «pomegranate» می‌نامند که از لاتین «pomum granatum» به معنای «سیب دانه‌دار» گرفته شده است .

بیانگاه

@adabiat_bayangah

#معرفی_کتاب

📌شاعران و کتاب‌های شعر معرفی شده در جلسه نخست:


۱.حافظ

۲.فردوسی

۳.هفت پیکر نظامی

۴.فروغ فرخزاد

۵.اخوان ثالث

۶.فروغ فرخزاد

۷.سعدی، گلستان

۸.رباعیات خیام

۹.مولانا

بیانگاه

@adabiat_bayangah

📌نخستین دورهمی کتابخوانی بیانگاه برگزار شد:

«موضوع جلسه: چرا خسته‌ایم؟»

🖇در این جلسه به ریشه‌های خستگیِ ذهنی و روحیِ مدرن پرداخته شد؛ از تأثیر شبکه‌های اجتماعی و بار اطلاعاتی روزمره گرفته تا حس عذاب وجدان هنگام استراحت کردن.

شرکت‌کنندگان به گفت‌وگو و تحلیل رفتارهای روزمره، انواع استراحت و نحوه مدیریت انرژی ذهنی اشاره کردند و در پایان نیز راهکارهایی کاربردی برای بازیابی آرامش مطرح شد.


بیانگاه، جایی برای کسانی که می‌خواهند متن را زندگی کنند.✨

بیانگاه

@adabiat_bayangah